Συνεντεύξεις

loogoo

Συνέντευξη με την Έρικα Σωτηροπούλου

 
   Φιλοξενούμε μία εξαιρετική μουσικό. Η Έρικα Σωτηροπούλου, μαέστρος και συνθέτις, δασκάλα και πρωτοπόρος σε μουσικές σκέψεις και πράξεις, κάνει ένα κήπο πράγματα στην τέχνη της. Θα τη βρείτε να στήνει ορχήστρες από μαθητές της, οι οποίοι θα παίξουν ακόμα και το “Over The Hills And Far Away”, θα γράψει μουσική για την παράσταση «Γκέμμα» του Λιαντίνη, θα γράψει στίχους και μελωδίες για την Τερέζα Χαρανιά, θα μας κάνει να τη θαυμάσουμε ακόμα περισσότερο. Η Φυσικό-Μουσικός μας μίλησε για την αγάπη της για τη μουσική, για τα πλάνα της, για το πάθος που είναι ακόμα εκεί, άσβεστο και ασίγαστο. Πολλά ευχαριστώ στη Μάριαν Νικολάου, η οποία φρόντισε να πραγματοποιηθεί αυτή η συνέντευξη.
 
erika2044
 
Ποια τα ερεθίσματα που σε οδήγησαν στη μουσική;
Δεν μπορώ να πω ότι είχα ιδιαίτερα ερεθίσματα στην παιδική ηλικία για το κομμάτι της μουσικής. Οι δικοί μου δεν άκουγαν μουσική, παρά στο φυσιολογικό πλαίσιο όλων, δηλαδή σε γιορτές και συνεστιάσεις. Επέμεναν όμως να σπουδάσω μουσική και σε αυτό με στήριξαν. Αυτό που εγώ θυμάμαι είναι ότι πάντα με συνέπαιρναν οι μουσικές των σήριαλ και των ταινιών και ότι μου τραβούσε το ενδιαφέρον από μικρή αυτή η κιτρινωπή κουλτούρα της δεκαετίας του ’80, με τις παράξενες ελληνικές ταινίες των κρατικών καναλιών, καθώς και η μουσική τους. Δεν ξεχνάω τη μουσική από το σήριαλ «Camping» της ΕΡΤ ή την ταινία «Ο έρωτας του Οδυσσέα» του Βασίλη Βαφέα με τον Κώστα Βουτσά.

Εκτός από τις σπουδές σου στη μουσική, ολοκλήρωσες κι αυτές στο τμήμα Φυσικής στο Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Πιστεύεις ότι σχετίζονται; Μουσική και φυσική;
Υπάρχει πολύ μεγάλη σχέση σε τέτοιο βαθμό, που κάποιες φορές θα ήθελα να την ξεχνώ. Αν αναλύσουμε τη σχέση αυτή θα πρέπει να κουβεντιάζουμε ώρες πολλές. Μερικά ζωηρά παραδείγματα είναι ότι οι νότες, όπως και οι πλανήτες στο Ηλιακό μας σύστημα, τοποθετούνται σε τροχιακά συστήματα, όπως το πεντάγραμμο. Οι ρυθμοί είναι πακέτα ήχων που μας δίνουν κυματομορφές, κβάντα ή στίχους τραγουδιών. Μια ενορχηστρωμένη σελίδα έχει μυστικά ευκλείδειας γεωμετρίας. Ας μείνουμε εδώ… Αυτό που θα ή θελα να πω είναι ότι σχεδόν όλα είναι ένα. Η φυσική και η μουσική είναι ένα. Η επιστήμη και η τέχνη είναι ένα. Ο κάθε ένας μπορεί να μυηθεί και να γνωρίσει τον εαυτό του, ίσως και να θεραπευτεί. Η δοσολογία θα δώσει το ενδιαφέρον. Δεν θέλω να είμαι ούτε βαρετή τετράγωνη μουσικός, ούτε φλύαρη ασύμμετρη μουσικός.

Κάπου λοιπόν αμφιταλαντεύτηκες ανάμεσα στη Μουσική και τη Φυσική… Τελικά επέλεξες την πρώτη. Τι είναι αυτό που σε έπεισε να κάνεις αυτή την επιλογή;
Νομίζω πως εν μέρει απάντησα μέσω της πιο πάνω ερώτησξς, λέγοντας πως όλα είναι ένα. Τώρα, ως προς τον υλικό εαυτό μου, εκείνον δηλαδή που πρέπει να φάει, να βγάλει χρήματα, να διδάξει, να κάνει φίλους και συζητήσεις στην Ελλάδα της κρίσης, προτίμησα το χώρο της μουσικής. Έφτανα πιο ευχάριστα και πιο ομαλά εκεί που ήθελα.
 
erika2045

Μίλησε μας λίγο για τη προσπάθεια που κάνεις με τους μαθητές σου τα τελευταία χρόνια μέσα από το μουσικοθεατρικό εργαστήρι “Ars Artium”. Τι ακριβώς συμβαίνει εκεί;
Εκεί η διδασκαλία σταματά να γίνεται με την προσφορά γνώσεων και πληροφοριών. Τη μίμηση τεχνικής χωρίς σύνολο και την αποφοίτηση ρομπότ. Στη σχολή εγώ και η ομάδα μου ενδιαφερόμαστε να αντλήσουμε από τον κάθε μαθητή αυτό που έχει μέσα του. Αυτό που ξέρει και αυτό που δεν ξέρει. Μπορεί ένα μάθημα πιάνου να καταλήξει στην ανάλυση μιας κινηματογραφικής ταινίας. Μπορεί η τεχνική ενός σπουδαστή κιθάρας να ξεκινήσει από τις αναπνοές του. Υπάρχει η Ιστορία του Ρεμπέτικου και του Δημοτικού τραγουδιού, που δεν το συναντώ στις σχολές. Τα παιδιά μαθαίνουν τη φιλοσοφία και το «γιατί» να κάνουν μουσική. Δε θα ξεχάσω ένα μαθητή που του έβαλα εργασία για την Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου. Τι χαρά έκανε όταν συνάντησε τη μελέτη του στην ομώνυμη ταινία στο σινεμά. Όλα όσα κάνουν οι σπουδαστές αποκτούν αξία και αξιοπρέπεια. Δεν αφήνουμε πληροφορίες να πέφτουν από δω και από κει… Το δυνατό μας σημείο είναι ότι οι σπουδαστές γνωρίζονται και κάνουν παρέα. Όσοι ήταν συλλέκτες γνώσεων και πτυχίων δεν μας άντεξαν.

Κάτι πραγματικά πολύ ενδιαφέρον που βλέπουμε στο ενεργητικό σου, είναι η συγγραφή ενός βιβλίου που αφορά στο πάντρεμα της δυτικό-ευρωπαϊκής, της ανατολίτικης και της Blues-Jazz αρμονίας. Σε πρώτη ανάγνωση θα μπορούσε κάποιος να πει ότι εδώ έχουμε να κάνουμε με μουσικούς κόσμους που δεν συνδέονται μεταξύ τους. Είναι τελικά η Μουσική μια παγκόσμια γλώσσα;
Νομίζω το είπατε. Είναι παγκόσμια γλώσσα. Ο δυτικός κόσμος το λέει «κλίμακα» ο ανατολίτικος «μακάμ» ο βυζαντινός «τρόπο» και ο νέγρικος «scale». Σίγουρα υπάρχει η εξειδίκευση σε κάποιο όργανο και η μελέτη. Πάντα έχεις να κάνεις με νότες, θέσεις, ένα σύστημα, μια στατιστική επανάληψη και ένα μουσικό έργο. Τι αλλάζει; Η έκφραση και η εθνικότητα. Η αγάπη και η ανάγκη.

Όσον αφορά τη μέχρι στιγμής συνθετική και ενορχηστρωτική πορεία σου, ποιες είναι οι πιο κομβικές στιγμές σου σε αυτό τον τομέα;
Κομβικές δεν υπάρχουν. Μια αγαπημένη σκηνοθέτιδα, η Γιώτα η Κουνδουράκη, μου είπε «Εσύ τώρα θα γράψεις για θέατρο». Η φίλη και συνεργάτιδα Τερέζα Χαρανιά μου είπε «Αυτό που έγραψες στέκει, συνέχισε» και έτσι έγιναν όλα… Από το 2011 και μέχρι τώρα έχω γράψει και ενορχηστρώσει τραγούδια και μουσική για θέατρο. Ίσως σημαντική για μένα να ήταν η μουσική για το έργο «Γκέμμα» του Δημήτρη Λιαντίνη, επειδή διάβασα και πλησίασα αυτό το σημαντικό φιλόσοφο. Ο Πάνος Αγγελόπουλος, ο σκηνοθέτης του έργου, μου εμπιστεύτηκε τη μουσική και είχαμε καλές κριτικές. Ακούγοντας τη μουσική στο θέατρο Βρετάνια ένοιωσα κάτι ωραίο.
 
erika2046

Κεφάλαιο Ms Mistaken. Δώσε μας κάποιες πληροφορίες σχετικές με τη δημιουργία αυτής της δισκογραφικής δουλειάς.
Πρόκειται για τρία ξένα και τρία ελληνικά τραγούδια σε στίχους του Κώστα Μάρκου, ενός φίλου ποιητή που μένει μόνιμα στην Αταλάντη. Η μουσική και η ενορχήστρωση είναι δική μου και τα η ερμηνεία της Τερέζας Χαρανιά. Με την Τερέζα γνωριζόμαστε κοντά οκτώ χρόνια. Φίλες αρχικά, μετά συνεργαστήκαμε μουσικά, πρώτα σε μουσική για θέατρο, όπου και τραγούδησε κάποια τραγούδια μου, ενώ παράλληλα παίζαμε on stage στις παραστάσεις της Γιώτας Κουνδουράκη. Σε μια από αυτές τις παραστάσεις που παίχτηκε στην Αταλάντη, γνωρίσαμε τον Κώστα και οι τρεις μας αρχίσαμε να δημιουργούμε. Έχουμε δεκαεπτά τραγούδια με τον Κώστα, αλλά διαλέξαμε τα έξι για το CD. Όλα θα είχαν σταματήσει αν δεν κερδίζαμε το πρώτο βραβείο για το τραγούδι «Θα σ’ αρνηθώ» στο δεύτερο Πανελλήνιο φεστιβάλ Στερεάς Ελλάδας. Αυτό μας έδωσε τη δύναμη να συνεχίσουμε. Το βραβευμένο τραγούδι είναι το έβδομο στο CD. «Ms Mistaken» είναι το όνομα του δίσκου. Μια γυναίκα γύρω στα 47 με 48. Αγαπάει όλους τους ανθρώπους, έχει ζήσει τη νύχτα, πίνει, ταξιδεύει, μετακομίζει, γράφει ποιήματα και μονίμως ζητά φωτιά για το τσιγάρο της. Υπάρχει το ομώνυμο τραγούδι στο CD, σε swing ρυθμό. Στο δίσκο τα τραγούδια δεν έχουν ταυτότητα. Το κοινό τους στοιχείο είναι η ενορχήστρωση που έχει γίνει για τσέλο-βιολί, τρομπέτα-τρομπόνι , μπάσο-τύμπανο και κιθάρα- πιάνο, καθώς και μια σαουντρακική διάθεση, ας μου επιτραπεί ο όρος. Η γυναίκα αυτή ζει το τραγικό και το κωμικό ταυτόχρονα. Ζει τον έρωτα και το θάνατο. Από το «Να μ’ αγαπάς με σιωπή», που είναι μια κινηματογραφική ερωτική μπαλάντα, πας στο «Left Missing Hand», σε ένα funky αμερικάνικο rhythm τραγούδι, που μιλά για το πόσο σημασία έχουν κάποια αντικείμενα – έννοιες, όπως μια λευκή κιθάρα.

Το «Όσο κι αν κοστίζει» είναι ένα τραγούδι που έχει δικούς σου στίχους. Μίλησέ μας για αυτό.
Είναι από τα τελευταία μου τραγούδια. Κι εδώ φαίνεται, κατά τη γνώμη μου, ότι η μουσική δεν έχει ταυτότητα. Πρόκειται για ένα ζεϊμπέκικο λαϊκό τραγούδι. Είναι γραμμένο για μια φίλη που τώρα δεν είναι ανάμεσά μας. Μια φίλη που πάντα έλεγε κάτι σωστό και κάτι σημαντικό. Δεν έφτιαξα εγώ τη μελωδία και το στίχο παρά εκείνη. Εγώ έγινα ο αγωγός αυτής της πολύ δύσκολης και έντονης συναισθηματικής κατάστασης. Όσο κι αν κοστίζει, μην το συζητάς… Κάντο αυτό που θες… Ουσιαστικά έτσι έλεγε η Λέτα και το πιστεύω κι εγώ.

Ποιες θεωρείς ότι είναι οι σημαντικότερες μουσικές -και όχι μόνο - επιρροές σου; Τι «ακούς» μέσα στις δημιουργίες σου;
Κοιτάξτε, σίγουρα η ορχηστρική μουσική που δημιουργεί εικόνες πάντα με τραβούσε. Η κλασική μουσική, ο Μάνος ο Χατζιδάκις η κινηματογραφική μουσική ξένη και ελληνική μου αρέσουν. Πάντα όμως άκουγα ήχους σε μια θεατρική παράσταση, σε ένα έργο ζωγραφικής ή γλυπτικής. Έχει τύχει να κάθομαι ώρες στην παραλία της Καρδαμύλης και το κύμα να μου δίνει μουσική. Η ίδια η φύση είναι για μένα επιρροή. Από συγκροτήματα και από δημιουργούς ή τραγουδιστές πολλοί. Αυτό που βλέπω σήμερα στην τηλεόραση ή τα τωρινά τραγούδια δεν μου θυμίζει κάτι από μουσική δυστυχώς. Ίσως μου θυμίζει πόσο μακριά από την ψυχή και την αλήθεια μας βρισκόμαστε.
 
erika2047
Έχεις δραστηριοποιηθεί και σε θεατρικά έργα συνθέτοντας μουσική. Ποιες είναι οι προκλήσεις σε ένα τέτοιο εγχείρημα;
Αναφέρθηκα προηγουμένως σε παραστάσεις και σκηνοθέτες. Πέρα από τη «Γκέμμα» του Πάνου Αγγελόπουλου, έχω κάνει με τη Γιώτα Κουνδουράκη πολλές παραστάσεις. Δούλεψα για το μικρό Πολυτεχνείο μαζί της και επαγγελματικά κάναμε το «Thili anima Devi» και την «Υπατία». Είναι σπουδαίο και λυτρωτικό να σου ζητά ο σκηνοθέτης να μετατρέψεις σε μουσική μια εικόνα, μια έκφραση, μια κίνηση. Τι όργανα θα διαλέξεις, ποια θα είναι η μελωδική γραμμή; Ένας καλός σκηνοθέτης δεν απαιτεί, συνδιαλέγεται με τους συνεργάτες του και δη το μουσικό του. Εγώ με τους δυο ανθρώπους που δούλεψα είχα την τύχη να το έχω αυτό. Και σε αυτό το χώρο όμως βλέπω επιφανειακά και πρόχειρα μονοπώλια. Έχει τύχει να βρεθώ σε κουβέντα όπου η επιλογή του μουσικού έγινε με βάση το γεγονός ότι έχει στούντιο που μας βολεύει και όχι το πόσο καλή μουσική θα μας γράψει.

Τα μελλοντικά σου σχέδια;
Να ξεφύγω από τα ψυχοσωματικά και την κατάθλιψη σε πρώτη φάση. Εύχομαι σε όλους υγεία και διάθεση για αληθινά συναισθήματα, ώστε να επικοινωνούμε μεταξύ μας και με τη φύση. Δε μου αρέσει καθόλου η μοναξιά, δεν μου αρέσει η βαρετή παρέα. Μετά θέλουμε με την Τερέζα να παρουσιάσουμε το «Ms Mistaken», που θα έχει τα τραγούδια μας και όχι μόνο. Ίσως γίνει μια μουσικοθεατρική παράσταση με όσα αφορούν τη Ms Mistaken σαν περσόνα και εμάς τους ίδιους φυσικά. Από εκεί κι έπειτα, πάλι με την Τερέζα ετοιμάζουμε τους «Ρεμπέτικους Διαλόγους», μια παράσταση για ρεμπέτικα τραγούδια που έχω διασκευάσει για τρομπόνι, βιολί, κιθάρα, πιάνο¸ από το Βαμβκάρη μέχρι το Ζαμπέτα. Παραπέρα έχω μια πολύ καλή συνεργασία με τη Σάσα Παπαλάμπρου και την Ευαγγελία Τσιάρα σε δύο διαφορετικά προγράμματα, όπου εγώ παίζω πιάνο. Πάντα θέλω να διαβάζω και να ενημερώνομαι για τους σπουδαστές μου στην Ars Artium και για μένα.

Κώστας Κούλης
 

Συνεντεύξεις