Συνεντεύξεις

Stuart Hamm, Γιώργος Φακανάς - Η συνέντευξη

 
   Ήταν μάλλον το 1990 ή κάτι τέτοιο, όταν μου είχε πει ένας φίλος για τον Stuart Hamm. Ψαχνόμουν πολύ για τέτοιου είδους «εξωγήινους» και όταν είχα ακούσει τον εν λόγω στο “Flying In A Blue Dream” του Άγιου Τζο (συμμετοχή σε δύο κομμάτια) και το “Passion And Warfare” του Steve Vai, σκέφτηκα «Συγγνώμη… ΤΙ είναι αυτό»; Κατέβηκα μια βόλτα στα δισκάδικα στην Αθήνα και τσίμπησα το “Kings Of Sleep”. Το θυμάμαι σαν τώρα. Γυρίζω σπίτι και βάζω το δίσκο να παίξει. Πρώτο κομμάτι το “Black Ice”. Πολλαπλά εγκεφαλικά; Συγγνώμη… ΤΙ είναι αυτό; Ο άνθρωπος είναι περαστικός από τον πλανήτη. Στη συνέχεια άκουσα κι άλλα πράγματα και ο θαυμασμός μου μεγάλωνε με ρυθμούς γεωμετρικής προόδου. Κι όταν έμαθα πως θα ξαναπαίξει με το Γιώργο Φακανά… Ένα τηλέφωνο στη Σόνια Χατζή, ένα δεύτερο να φιξάρουμε την ώρα και οι δύο υπέρ-κορυφαίοι μπασίστες είναι στη διάθεσή μου! Ο Γιώργος, με συμμετοχές σε χίλιους δίσκους και το βιρτουοζιτέ στο αίμα του και ο Stuart Hamm. Πολλά ευχαριστώ στη Σόνια που τα φρόντισε όλα, για να πραγματοποιηθεί αυτή η συνέντευξη.
 
stu1945a 
Συνήθως είναι εξτραβαγκάνζα να βλέπουμε μόνο τον ένα από εσάς παίζει LiVE. Ποιο είναι το συναίσθημα που βγαίνει από δύο μουσικούς τέτοιου επιπέδου, που συνεργάζονται στη σκηνή;
Stuart Hamm: Α… Όλοι στη μπάντα είναι πολύ ταλαντούχοι. Γνωρίζω το Γιώργο εδώ και χρόνια. Νομίζω ότι πρώτη φορά τον άκουσα να παίζει όταν είχε έλθει ο Dennis Chambers να παίξει εδώ. Για μένα… είναι πραγματικά δύσκολο να έχεις δύο μπασίστες πάνω στη σκηνή. Πρέπει να ακούσουν, πρέπει να το κουβεντιάσουν... το πώς θα συνεργαστούν. Και συνήθως αυτό πιάνει… Σε κάθε περίπτωση που έχει τύχη να παίξω με άλλους μπασίστες στην ίδια σκηνή, καθόμαστε και συζητάμε ποιος θα παίξει τι… Αν πας να το κάνεις αυτό με δυο κιθαρίστες, θα γίνει πόλεμος! (γέλια) Αλλά με τους μπασίστες, λόγω και των προσωπικοτήτων των παιχτών, όλο το πράγμα γίνεται πιο συμβατό. Και δουλεύει επειδή δεν παίζουμε με τον ίδιο τρόπο. Αν παίζαμε με το ίδιο στυλ, θα ήταν σκέτη υπερβολή. Έρχομαι για τρίτη φορά εδώ και το να παίξω έτσι είναι μια σπουδαία πρόκληση. Σπουδαία μέρα!
Γιώργος Φακανάς: Οπωσδήποτε είναι πολύ ειδική περίπτωση το να παίζουν δύο μπασίστες πάνω στην ίδια σκηνή.

Και τέτοιου επιπέδου…
Γιώργος: Σίγουρα… Αυτό πάντως διευκολύνει τα πράγματα. Όταν κάποιος είναι πολύ ικανός στο όργανό του, έχει τη δυνατότητα να πλασαριστεί σε ένα γκρουπ. Είναι πραγματικά πολύ δύσκολο γιατί οι δύο μπασίστες πρέπει να παίζουν διαφορετικά. Δεν είναι δυνατό να παίζουν με το ίδιο στυλ και γι’ αυτό ακριβώς με το Stu έχουμε αρκετές διαφορές στο παίξιμο και αυτό είναι το καταπληκτικό. Αυτό θα δώσει την ομορφιά που μπορούν να δώσουν δύο μπάσα στη σκηνή.

Άρα, αν όλα πάνε καλά, θα σας δούμε μαζί και τους χρόνου στη σκηνή… μαζί και με τον Billy Sheehan; (πολλά γέλια)
Stuart: Ναι, γιατί όχι;

Το πιο πρόσφατο άλμπουμ σου, “The Diary of Patrick Xavier”, κυκλοφόρησε πέρυσι. Τι ανταπόκριση είχε;
Stuart: Ξέρεις τι… Είναι πολύ δύσκολο να πουλήσεις. Ήταν ένα πολύ προσωπικό άλμπουμ. Είμαι περισσότερο υπερήφανος γι’ αυτό εδώ παρά για οτιδήποτε άλλο έχω κάνει στο παρελθόν. Σε κάποιους άρεσε, αλλά δεν πούλησε αρκετά. Είμαι πραγματικά υπερήφανος που μπόρεσα και έκανα αυτό το άλμπουμ. Που κατάφερα και το έβγαλα έξω από τον οργανισμό μου. Ήδη σκέφτομαι το επόμενο άλμπουμ. Το πώς θα είναι…

Δεν είναι λοιπόν νωρίς να μιλήσουμε για τον καινούργιο δίσκο…
Stuart: Όχι, νομίζω… Αυτό που μάλλον θα κάνω, θα είναι ένας Prog Rock δίσκος. Κάτι σαν Chris Squire (σ.σ. YES – μεγάλες, καλά που μας το είπες) tribute… Δούλεψα με έναν κιθαρίστα, το Randy McStine. Έχει μια μπάντα, λέγεται The Friends… Και έχω να κάνω Rock δίσκο πολύ καιρό. Ο Randy είναι φοβερός κιθαρίστας και μάλλον θα συνεργαστούμε. Εκτός και αν πάρω κάποια κατεύθυνση εντελώς διαφορετική και πάω και κάνω ambient μουσική.

Όταν λες Rock, εννοείς κάτι σαν το “Kings Of Sleep”;
Stuart: Εεε… πιο πολύ Prog Rock. Θα είναι καλό να συνεργαστώ με κάποιον άλλο. Να φτιάξουμε μια μπάντα παρέα… Όταν παίζεις αυτοσχεδιαστική Jazz Rock, κάτι που συνήθως κάνω εγώ, είναι εύκολο να μπαίνουν και να βγαίνουν μουσικοί. Το να έχεις όμως μια μπάντα, με σταθερό πυρήνα μελών, το να γράφετε τραγούδια και να παίζετε μαζί… Κάτι τέτοιο θέλω να κάνω.
 
stu1946a
Σκέφτεσαι και εσύ να κάνεις ένα Prog Rock άλμπουμ;
Γιώργος: (γελάει) Δεν είμαι και πολύ σίγουρος… Αυτό όμως είναι και το ωραίο με το Stu και μένα. Είμαστε τόσο διαφορετικοί και συνάμα τόσο ίδιοι. Επειδή μοιραζόμαστε το ίδιο πάθος. Και αυτό μπορείς να το δεις και στη σκηνή. Όχι… Το πιο πρόσφατο άλμπουμ μου είναι αυτό που έκανα με τον Dennis και το Mike Stern. Λέγεται “Acrobat”. Έχω ηχογραφήσει μάλιστα άλλα δύο άλμπουμ. Το ένα με τον Guthrie Govan. Στην ουσία, εγώ κι ο Guthrie έχουμε φτιάξει ένα σχήμα. Αποτελείται από εκείνον, το Μένιο Πασιαλή (τύμπανα), το Δημήτρη Σεβνταλή (πιάνο) και εμένα. Όταν παίζουμε στην Ελλάδα και ο Guthrie δεν μπορεί να παίζει μαζί μας, έχουμε «στη θέση του» το Δημήτρη Πολίτη. Κάναμε λοιπόν ένα ζωντανά ηχογραφημένο άλμπουμ, εδώ στην Αθήνα. Πέρυσι περιοδεύσαμε στην Ευρώπη. Ο τελευταίος σταθμός της περιοδείας ήταν στην Αθήνα. Παίξαμε δυο βραδιές. Ο δίσκος θα κυκλοφορήσει σε μερικές μέρες και θα λέγεται… “Live In Athens”! (πολλά γέλια)
Stuart: Πώς και βρήκες χρόνο με τον Guthrie; Πώς και δεν δούλευε;
Γιώργος: Κοίτα, η πρώτη φορά που ήλθε εδώ ήταν πριν από πέντε-έξι χρόνια. Είχε έλθει μόνος του και έπαιξε με το δικό μου σχήμα. Του είχα στείλει τη μουσική και… Να σου πω την αλήθεια, δεν ήξερα ποιος ήταν. Ένας φίλος μου είχε πει διάφορα για εκείνον και όταν άκουσα τη μουσική του, είπα «Είναι απίστευτο αυτό που ακούω»! Τον πήρα τηλέφωνο, τον κάλεσα και μου απάντησε «Ναι, θα έλθω». Είναι ένας ευγενέστατος άνθρωπος. Ήλθε και ξαναήλθε λοιπόν και τώρα είναι μέλος της μπάντας. Κατά τα τέλη Μαΐου, μάλλον, θα παίξουμε με τον Guthrie σε διάφορες Ευρωπαϊκές χώρες. Ίσως μάλιστα πάμε και στις ΗΠΑ. Ξεκινήσαμε επίσης να γράφουμε ένα δίσκο με τον Horacio “El Negro” Hernandez (σ.σ. απίστευτος drummer-χταπόδι, με φοβερή απόδοση στις κουδούνες. Μας έχει παραχωρήσει συνέντευξη παλιά). Είναι ένας εκπληκτικός Κουβανός ντράμερ, με τον οποίο είμαστε πια πολύ φίλοι. Παίζουμε μαζί εδώ και οκτώ χρόνια, έχουμε παίξει μάλιστα σε διάφορα μέρη του κόσμου. Ιαπωνία, Ευρώπη… Θα κάνουμε λοιπόν ένα άλμπουμ με τον Horacio, μαζί με ένα τσούρμο απίθανων μουσικών και τα έγχορδα της συμφωνικής της Σόφιας. Πρόκειται για μεγάλη παραγωγή και θα το τελειώσουμε όλο αυτό σε δυο-τρεις μήνες. Δεν θα κυκλοφορήσει αμέσως, εννοείται. Ο τίτλος του άλμπουμ θα είναι “Topaz”.

Οι δυο σας έχετε ηχογραφήσει σε άπειρους δίσκους. Έχετε χιλιάδες ώρες «πτήσης» στο στούντιο και μερικές χιλιάδες ώρες ακόμα στη σκηνή. Τι σας οδηγεί να συνεχίζετε; Τι είναι αυτό που σας σπρώχνει να δημιουργείτε;
Stuart: Σίγουρα δεν το κάνουμε για τα λεφτά. Είναι αυτό που κάνω… Αισθάνομαι τόσο πολύ ευλογημένος… Είμαι στην Ελλάδα, παίζω με όλους αυτούς τους υπέροχους μουσικούς. Και παρά την προχωρημένη (γέλια) ηλικία μου, είμαι σε θέση να μπορώ να ταξιδεύω είκοσι τέσσερις ώρες για να παίξω. Και νομίζω ότι γίνομαι καλύτερος. Παίζω μπάσο εδώ και σαράντα έξι χρόνια και νομίζω ότι γίνομαι πιο καλός. Υπάρχουν πάντα προκλήσεις. Όταν άκουσα τη μουσική του Γιώργου, του είπα «Δικέ μου, δεν είμαι ο Jeff Berlin»! (πολλά γέλια) Δεν είναι αυτό το στυλ μου, αλλά υπάρχουν ακόμα τρόποι για να εξελιχθώ. Και σαν μπασίστας και σαν μουσικός γενικότερα. Και έχω ακόμα κίνητρο για να γίνω καλύτερος. Αν βαριόμουν, θα έκανα κάτι άλλο. Θα έβρισκα δουλειά στο ταχυδρομείο... (γέλια) Υπάρχουν τόσα πράγματα να μάθω… και λατρεύω τη μουσική!
Γιώργος: Η σωστή λέξη είναι «ευλογημένος». Αυτό είναι σίγουρο. Γιατί κάναμε το χόμπι μας επάγγελμα. Το κάναμε πάθος μας. Κάθε μέρα που ξυπνάω, το πρώτο πράγμα που σκέφτομαι είναι η μουσική. Είμαστε τόσο τυχεροί γιατί έχουμε τη μουσική στη ζωή μας. Και νομίζω πως αυτό δεν θα σταματήσει ποτέ.
Stuart: Πριν δυο βδομάδες… Τη Δευτέρα έπαιξα στο San Francisco, μετά πήγα στο NAMM για όλη σχεδόν την υπόλοιπη εβδομάδα. Μετά έπαιξα με μία big hair μπάντα... Έπαιξα εντελώς διαφορετική μουσική επί δέκα ημέρες.

Κώστας Κούλης
 
stu1947a
 
   The year of our Dio 1990… A friend was telling me about Stuart Hamm. At the time I was into that kind of “alien” playing and when I heard Stuart play in Joe Satriani’s “Flying In A Blue Dream” (he’s participating in two songs) and Steve Vai’s “Passion And Warfare”, I was like “Excuse me… WHAT is that”? I took a stroll at the record store and bought “Kings Of Sleep”. I got back home and played the album. First song is “Black Ice”. Multiple head strokes? You bet! It was like… Excuse me! WHAT is that? The guy is an alien, that’s for sure! When I found out that Stu was going to be back in Greece, to play with Yiorgos Fakanas… Picture this: two amazingly amazing bass guitarists, two of the most incredible musicians in the world! Many thanks to Sonia Hatzi for arranging the interview.

Usually it’s an extravaganza watching just one of you guys play. What is the feeling of two musicians, of that level, collaborating on stage?
Stuart Hamm: Oh… Everyone in the band is very talented. I’ve known Yiorgos for years. I think I first heard of him when Dennis Chambers played here, so I was aware of his playing. For me… it’s just really difficult having two bass players. You really have to listen and have a conversation about how two bass players can work together. Which usually works… In every situation I’ve been with multiple bass players, we sit down and discuss who is going to play what part… If you get two guitar players, it’s just a battle! (laughs) It’s just a war. But with bass players, because of the personalities of the people, it’s much more compatible. It works cause we don’t really play similar. If we played the same way, it would be too much. It’s my third time and a great challenge to work on the music and that’s awesome! It’s a great day!
Yiorgos Fakanas: It definitely is a very special situation, having two bass players on the same stage.

And bass players of that caliber…
Yiorgos: For sure… You, that makes things easier. When someone is capable regarding his instrument, they have the ability to make their way through a band. It’s really difficult because the two bassists must play differently. It’s not working when they feature the same style and that is what happens with me and Stu. We have many playing style differences and that’s great! This thing will bring out the beauty that two bass guitars can give.

So hopefully next year we’ll get to see you two on stage… with Billy Sheehan? (big laughs)
Stuart: Yeah, why not?

Your latest album, “The Diary Of Patrick Xavier”, was released last year. What is the feedback so far?
Stuart: You know… It’s pretty hard to sell. It was a very personal project. I’m more proud of it than everything I’ve done. Some people liked it but it didn’t sell as many as the others… I’m really proud I was able to do that… to get it out of my system. I’m already thinking about what my next effort is going to be…

It’s not too early to talk about the next album?
Stuart: No, I think… What I’m probably gonna do is a Prog Rock record. Like a Chris Squire tribute record… I worked with this guitar player named Randy McStine, he’s got this band called The Friends… And I haven’t done a Rock record for a while. He’s great and we might collaborate… Or I might go to a completely different direction and do a bunch of ambient music.

When you say Rock, you mean like “Kings Of Sleep”?
Stuart: Err… more Prog Rock. It might be nice to collaborate with someone else. Get a band together… When we play improvisational Jazz Rock music, which I usually do, it’s easy to fly musicians in and out. But to get a core of guys, writing songs and performing them together… So that’s probably what I’m gonna do.
 
stu1944a
You think about a Prog Rock record yourself?
Yiorgos: (laughs) I’m not very sure… But that’s the good thing about Stu and me. We are so different and so same at the same time! Because we share the same passion. And you can see that on stage. No… My latest album is the one I did with Dennis and Mike Stern. It’s called “Acrobat”. And I have recorded two more albums. One with Guthrie Govan. Actually I have a band with Guthrie. It’s him, Menios Pasialis, Dimitris Sevdalis and myself. When we play in Greece and Guthrie can’t be with us, it’s Jim Politis who’s “replacing” Guthrie. So we have a live album, that we recorded here in Athens. Last year we did a tour in Europe. We ended up here, played for two nights, which is gonna be released in a few days and it’s called… “Live In Athens”! (big laughs)
Stuart: How did you find time where Guthrie wasn’t working?
Yiorgos: Well, first time he came here was five or six years ago. He came solo and played with my band. I sent him the music and… To tell you the truth I didn’t know who he was. A friend of mine told me about him and I listened to his music and I was like “Hey! Unbelievable what I’m hearing”! And I called him and he said “Yes, I’ll come”. He’s a very polite person. He came over again and now he’s a member of the band. Probably, at the end of May, we’ll go to Europe with Guthrie for some concerts. Hopefully we will go to the States. I don’t know when. Hopefully… And we started recording and playing with Horacio “El Negro” Hernandez. He’s an amazing drummer from Cuba, we’re very close friends with Horacio. I’ve been playing for eight years with him, in different places in the world… Europe, Japan. So, we are doing an album with Horacio, with a bunch of fantastic musicians and the strings of the symphonic orchestra of Sofia. It’s a big production and we’re gonna finish it in two or three months. Naturally we’re not going to release it right away. The title of that album will be “Topaz”.
 
stu1948a

You two have recorded numerous albums. You have thousands of hours in the studio and thousands of hours on stage. What is the driving force? What makes you wake up every day and want to create and play music?
Stuart: We’re not in it for the money, that’s for sure. It’s what I do… I’m so blessed… Here I am, in Greece, playing with all these incredible musicians. And at my advanced age (laughs) I’m still able to travel twenty four hours, to play music. I think I’m getting better. I’ve been playing bass for forty six years and I think I’m getting better. There are always challenges. When I saw his music I was like “Dude, I’m not Jeff Berlin”! (big laughs) It’s not the way I play but there are still ways I can improve! As a bass player and a musician. And I’m still motivated to get better. If I was bored or thought I knew everything, I’d do something else. Get a job at the Post Office… (laughs) There’s so much to learn and I love music!
Yiorgos: The right word is “blessed”. That’s for sure. Because our hobby became our profession. Our passion. Everyday I wake up, the first thing I think about is music. We are so lucky because we have music in our lives. And I think that it will never stop.
Stuart: Two weeks ago… Monday I played in San Francisco, then I was at the NAMM show all week, then I played with this big hair band… I played completely different music within ten days.

Costas Koulis
 

Facebook Comments

Συνεντεύξεις