Συνεντεύξεις

loogoo

Γιάννης Μαθές - Η συνέντευξη

 
   «Τα δικά μας τα τραγούδια οπλισμένα είναι λουλούδια». Ο Γιάννης Μαθές, ο δημιουργός, ο ερμηνευτής, ο ένα-σωρό-όμορφα-πράγματα, έγραψε ένα τραγούδι για τη «Στέλλα». Τη γυναίκα που κακοποιείται παντού. Δυστυχώς, με το που άνοιξε η σκουληκιασμένη κονσέρβα, διαπιστώσαμε ότι υπήρχε λόγος που ήταν τόσο καλά κλεισμένη. Και αυτός ο λόγος πάει τώρα να γίνει παντού γνωστός και η κάθε Στέλλα, όπως και ο κάθε Στέλιος, να μπορούν να κοιμηθούν χωρίς φόβο, χωρίς δάκρυα, χωρίς ενοχές για την αθωότητά τους. Ο Γιάννης Μαθές, με τους στίχους του Μάνου Σαγκρή, έφερε μες στον κόσμο μια φωνή. Μιλήσαμε με τον υπέροχο αυτό άνθρωπο, ο οποίος μάλιστα μας τίμησε σαν περιοδικό, για το τραγούδι, για το σύνθημα στον τοίχο που αντιγράφει τη ζωή, για την πανδημία και την απελευθέρωση, για το μέλλον, για τα καλά, τα στραβά και τα ανάποδα. Ευχαριστούμε θερμά τη Μαρκέλλα Καζαμία, η οποία φρόντισε να πραγματοποιηθεί αυτή η συνέντευξη.
 
mathes2146

Πώς ήλθε η έμπνευση τώρα;
Δεν γινόταν να μην έλθει. Θα στο πω παρά πολύ απλά. Ήμαστε τόσο ερεθισμένοι, τόσο οργισμένοι… Παρακολουθούσαμε… Ξέρεις, όλο αυτόν τον χρόνο που έχει περάσει, εγώ προσωπικά είναι σαν να έχω ζήσει είκοσι ζωές. Αυτά τα είκοσι χρόνια, που είμαι στον χώρο, νομίζω ότι όλα τα έχω ζήσει τον τελευταίο χρόνο. Με όλες τις ζυμώσεις που μπορείς να φανταστείς. Εργασιακά ζητήματα, κοινωνικά, ηθικά… Όλο αυτό το πράγμα σαν να είχε συσσωρευτεί λοιπόν και παρακολουθώντας τις εξελίξεις, έβλεπα ότι είναι πραγματικά μία οριακή στιγμή, που είδα και τον εαυτό μου μέσα σε πολλά πράγματα και καλλιτεχνικά και ανθρώπινα, είτε βιωματικά είτε όχι… Δεν έχει να κάνει αν μιλάμε για συγκεκριμένες εμπειρίες δικές μου ή όχι. Αυτό δεν αφορά και κανέναν εξάλλου… Όταν μάλιστα έχουν ακουστεί αυτά τα τέρατα, που φτάνουν στο σημείο του εγκλήματος. Αλλά πραγματικά βλέπω και αισθάνομαι ότι εδώ μιλάμε για μία οριακή στιγμή και μία ευκαιρία – παρά το άσχημο πράγμα που αισθανόμαστε όταν ακούμε για εγκλήματα – να αλλάξει η σελίδα αυτή. Να αρχίζει να καθαρίζει όλο αυτό το πράγμα. Και να προχωρήσουμε στην επόμενη ημέρα, που θα είναι πιο φωτεινή. Αυτό εμένα λοιπόν μου δημιουργεί συγκίνηση. Διότι εγώ το βλέπω σαν αποτέλεσμα. Δεν το βλέπω σαν μια μεμονωμένη κίνηση. «Α… έτυχε να βγει μία κοπέλα και να μιλήσει»… Δεν έγινε καθόλου έτσι! Δεν έτυχε καθόλου! Και αυτό είναι που με συγκινεί. Και αυτό που με συγκινεί παραπάνω δεν είναι ότι «Αχ, θύματα»… που θα σκύψουμε και πολλές φορές υποκριτικά ίσως… Να σκύψουμε και να τους δώσουμε ένα χάδι. Που και αυτό συμβαίνει. Εννοείται πως σε αυτή την περίπτωση, τα θύματα είναι πρωταγωνιστές. Αυτό που με συγκίνησε πάνω απ’ όλα, είναι ότι αποκαλύπτεται, μέσα από το φως που πέφτει, σε αυτές τις περιπτώσεις, μία ηθική πτώση, μία πτώση αξιών, που καθρεφτίζει ολόκληρη την πτώση της σύγχρονης κοινωνίας μας. Αυτό είναι που με συνταράσσει, όχι απλά με συγκινεί. Με συνταράσσει… Πώς είναι δυνατόν να απουσιάζει η πολιτεία… Με συνταράσσει το πώς είναι δυνατόν να αφήνει απροστάτευτους αυτούς τους ανθρώπους, που λέγονται εργαζόμενοι, λέγονται πολίτες, λέγονται ανήλικα παιδιά… Με συνταράσσει! Δεν μπορώ, όχι να το δεχτώ… Δεν μπορώ να θέλω ακόμα αυτή την πραγματικότητα.

Θεωρείς ότι η πολιτεία, ανεξαρτήτως χρώματος και κατεύθυνσης, είναι μόνιμα απούσα σ’ αυτή τη χώρα;
Μονίμως. Μονίμως και καταφανώς. Και επιδεικτικά απούσα σε ό,τι αφορά τα θέματα πολιτισμού και παιδείας. Επιδεικτικά!
 

Κάτι που αποδεικνύεται και με την πανδημία. Όπου η πολιτεία τσάκισε τον πολιτισμό, ενώ εκείνος είχε πάρει όλα τα μέτρα…
Σαφέστατα! Αυτό ήταν η μεγάλη απόδειξη, παράλληλα με όλο αυτό το ηθικό κομμάτι που είπαμε. Το κομμάτι των αποζημιώσεων και του μη προγραμματισμού, γιατί αυτό ήταν κυρίως κάτι που μας προσέβαλε σαν εργαζομένους. Ο μη προγραμματισμός, ότι «Είστε κι εσείς εδώ δηλαδή»; Στο πρώτο διάγγελμα, του περασμένου Απριλίου, πολύ απλά δεν υπήρχε ο κλάδος μέσα! Οπότε, σαφέστατα η ίδια η πολιτεία σου δίνει το πάτημα να πεις ότι απουσιάζει πια. Πλήρως. Δηλαδή πρέπει να συσπειρωθούν τα σωματεία, να φάνε την ψυχή τους οι εργαζόμενοι, για να ξεκινήσει να εισακούγεται η αξίωσή τους. Ε, δεν προχωράμε έτσι!

Το αντίθετο ακριβώς. Πώς δουλέψατε για το «Στέλλα»;
Ο Μάνος πάντα μου δίνει τον στίχο. Ο Μάνος με συγκίνησε… Ήταν ένα στοιχείο, που πραγματικά με συγκίνησε. Και αυτό, πριν προλάβουμε καν να δούμε τι είχε συμβεί… Είχα ένα σκαρίφημα του Μάνου… Δεν ξέρω, μπορεί να το δούλευε και λίγες μέρες πριν. Και ξαφνικά βλέπω στα πλήκτρα μου, όντας από πάνω και ψαχουλεύοντας κάποιους στίχους του Μάνου, είδα ξαφνικά «Στέλλα, δεν κρατάμε πια μαχαίρι». Και ξαφνικά σήκωσα το κεφάλι μου και τα μάτια μου και είπα «Τι είναι τώρα αυτό; Δεν το πιστεύω»! Παράλληλα με αυτά που ακούμε, υπάρχει αυτός ο στίχος από τον συνεργάτη μου. Συγκινήθηκα και για την αληθινή του, την καθαρή καλλιτεχνική του πρόθεση. Οπότε μετά, μπήκαμε στη διαδικασία να το δουλέψουμε. Είμαστε στο σπίτι εδώ και πολύ καιρό, το ξέρουμε αυτό… Δεν έχουμε τη δυνατότητα να βγαίνουμε για ηχογραφήσεις, να πηγαίνουμε στα στούντιο με μεγάλη ευκολία. Οπότε θελήσαμε να βγάλουμε κάτι πολύ αληθινό και να συμμετέχουμε κι εμείς σε αυτή την εξαιρετικά συγκινητική κίνηση του Είμαστε Όλοι Μαζί, που είναι για μένα, αν θέλεις, όλο το αισιόδοξο κομμάτι αυτού του σκοταδιού…
 
Και για μας.
Το Είμαστε Όλοι Μαζί είναι ένα υπέροχο πράγμα. Αν είναι αληθινό και αν διαρκέσει και μετά την πανδημία, θα είναι μία πολύ ωραία κατάληξη του πράγματος και ένα πολύ ωραίο όχημα, για να συνεχίσουμε να πιστεύουμε σε κάτι. Είπαμε λοιπόν ότι θα το δουλέψουμε στο σπίτι, όσο πιο αληθινά γίνεται και να το αφιερώσουμε στους ανθρώπους αυτούς, που είτε είχαν τη δύναμη να μιλήσουν, είτε στους ανθρώπους που χρειάζονται ακόμα τρομερή υποστήριξη για να βγουν να το κάνουν. Δεν είναι εύκολο πράγμα αυτό. Καθόλου. Ούτε να πας κόντρα σε οποιοδήποτε κατεστημένο, ούτε να βρεις τη δύναμη να το κάνεις. Όταν είσαι θύμα, επί της ουσίας. Είναι πολύ δύσκολο. Γι’ αυτό θεωρούμε ότι η μουσική, τα τραγούδια, οι σκέψεις, οι στίχοι, βοηθούν σε αυτές τις περιπτώσεις και είναι και κάτι που, αν θέλεις, το έχουμε ξεχάσει. Ξέρεις, έχουμε συνηθίσει τα τραγούδια και τις μουσικές πια, να τις χρησιμοποιούμε μόνο για διασκέδαση. Ωραίο είναι αυτό και το κάνουμε όλοι και το γουστάρουμε. Έχουμε ξεχάσει και το άλλο κομμάτι όμως…
 
mathes2144

Την αγωγή της ψυχής…
Το να αφορά κάτι η γραφή σου! Το ζήτημα είναι να αφορά κάτι. Να εμπνέεται από κάτι και να θέλει να πάει να ακουμπήσει κάπου. Μεγάλη μου χαρά ήταν όταν το πρότεινα στους μουσικούς. Ένας μουσικός είναι στο Βερολίνο, ο Χρήστος, που παίζει μπάσο. Ο Βασίλης, που παίζει τύμπανα, ήταν στην Κρήτη. Οπότε και λόγω της πανδημίας, ήταν μία ένωση αληθινή, παρά το ότι υπήρχαν παρά πολλά χιλιόμετρα απόσταση… Η τεχνολογία βοήθησε σ’ αυτό. Και το χαρήκαμε παρά πολύ. Φτιάξαμε και το βίντεο αυτό, με πολύ ενδιαφέρον… Αυτή είναι η ιστορία, νομίζω, πάνω-κάτω…

Είναι μία ωραία ιστορία και να υποθέσω ότι έχει και μεγάλη ανταπόκριση; Γιατί διαβάζω ότι πηγαίνει παντού.
Ακούμε πολύ ωραία σχόλια! Τα πρώτα δείγματα είναι πολύ ωραία. Είναι πολύ δύσκολο στην εποχή μας κάτι να έχει άμεση ανταπόκριση… και άμεση και μεγάλη… οι πληροφορίες είναι πολλές, ασύλληπτα γρήγορες, η επικαιρότητα έρχεται και φεύγει. Μέχρι που να σκεφτείς κάτι, έχει ήδη φύγει. Εμείς θέλουμε να πιστεύουμε ότι αυτό το τραγούδι, επειδή το αγαπήσαμε και το βιώσαμε έτσι όπως το περιέγραψα, πολύ αληθινά και αυθόρμητα, θα έχει και χρόνο μπροστά τους. Επειδή επικοινώνησα και με την κυρία Μπεκατώρου, η μεγάλη μου συγκίνηση ήταν όταν μου απάντησε ότι συγκινήθηκε. Ήταν σαν να επιτελέστηκε ο σκοπός του τραγουδιού.

Όταν με το καλό ελευθερωθούμε… Και τα θέατρα ξεκινήσουν πάλι… Και οι θιασάρχες και οι θεατρώνηδες αρχίσουν να ψάχνουν για ηθοποιούς… Πώς το βλέπεις όλο αυτό; Θα πουν κάποιοι «Εγώ μ’ αυτόν δεν παίζω όσα λεφτά και να μου δώσετε»; Κάποιοι θα «ξεχάσουν»; Κάποιοι θα «το φάνε» για να μπορέσουν να δουλέψουν;
Αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα… Και χαίρομαι πολύ που με ρωτάς αυτό το πράγμα, το οποίο είναι παρά πολύ σωστό. Και πολύ ενδιαφέρον… Αυτά όλα τώρα ισχύουν και αυτό το Είμαστε Όλοι Μαζί, αυτή η τάση να διεκδικήσουμε πράγματα, αυτή η τάση να δυναμώσουμε την αξιοπρέπειά μας, συμβαίνει επειδή η συνθήκη μας θέλει να είμαστε μακριά; Συμβαίνει γιατί από κοντά δεν μπορούμε να το πετύχουμε; Αυτό λοιπόν είναι ένα τεράστιο στοίχημα, το οποίο θα δείξει και αν έχουμε μνήμη και αν έχουμε πετύχει κάτι. Εκεί θα φανεί. Πραγματικά το λέω. Και πραγματικά το ελπίζω! Θέλω να πιστεύω ότι μπήκε ένα κομμάτι μεγαλύτερης έγνοιας πια, να συναντηθεί λίγο η ηθική με την οικονομία. Θεωρώ ότι μπήκε ένα πολύ μικρό κομματάκι. Πρέπει να μπήκε, δεν είναι ψέματα. Για να δούμε όμως. Προ του αποτελέσματος δεν μπορούμε να κρίνουμε.
 
mathes2145

Δισκογραφικά πώς θα κινηθείς; Τι θα ακούσουμε στο μέλλον από σένα;
Δισκογραφικά… Να, μια και τα πράγματα τώρα είναι τόσο περίεργα, πρέπει το τραγούδι να έχει μια εικόνα ότι ξαναγεννιέται κάπως. Γενικά έχω μία αίσθηση ότι το τραγούδι είναι κάπως απόν. Είναι απούσες οι δισκογραφικές, είναι πραγματικά πολύ δύσκολο και αυτό που συμβαίνει με το ίδιο το format. Την πτώση της δισκογραφίας, την πτώση των πωλήσεων… Είναι όλο αρνητικό. Οπότε δεν μπορείς πολύ εύκολα να προγραμματίσεις και να πεις ότι «Κάνω τεράστιο πλάνο»… Έχουμε γράψει πολλά τραγούδια με τον Μάνο. Είμαστε έτοιμοι να εκδώσουμε τον δεύτερο ολοκληρωμένο δίσκο μας, αλλά πρέπει να ζωντανέψει το τραγούδι, πρέπει να ζωντανέψει ο χώρος. Να ξεκινήσουν οι συναυλίες, να πάρει πάλι μπροστά η μηχανή, που – εντελώς αδικαιολόγητα για μένα – έμεινε κλειστή. Εννοώ, όταν οι άλλοι κλάδοι είναι ανοιχτοί. Δεν κατάλαβα γιατί δεν μπορεί να είναι ανοιχτός ένας συναυλιακός χώρος, με όλα τα μέτρα και τα πρωτόκολλα, με όλες τις προφυλάξεις, με καθήμενους, με αποστάσεις… Δεν κατάλαβα γιατί υπήρξε σιωπή του τραγουδιού και σιωπή των συναυλιών. Το θέατρο απέδειξε το καλοκαίρι ότι είχε μηδέν κρούσματα. Ήταν ασφαλέστατος χώρος. Αυτά πρέπει να οργανωθούν και να αρχίσει να ζει το τραγούδι…

Ένας νέος άνθρωπος που δημιουργεί μουσική και που σκέφτεται μουσική…
Και είναι μία τυραννία όλο αυτό, αλλά πολύ γλυκό.

Ποια λοιπόν η κινητήρια δύναμη πίσω από αυτή την τυραννία τη γλυκιά;
Νομίζω ότι η κινητήρια δύναμη η δική μου είναι το να φτάσουμε σε αυτό το φανταστικό Είμαστε Όλοι Μαζί. Γι’ αυτό έχω και μία αισιοδοξία. Γιατί λέω «Ωπ! Λες να γίνεται, έστω για λίγο, αυτό πραγματικότητα»; Λίγο είναι σαν να πετάω απ’ τη χαρά μου, αλλά είμαι και επιφυλακτικός. Να δω αν είναι αληθινό.

Κώστας Κούλης
 

Συνεντεύξεις