Μουσική Xρονομηχανή & Άλλες Ιστορίες

loogoo

Βίοι Παράλληλοι: Dzej -- Νταλάρας (Τσιγγάνοι και πειρατές των Βαλκανίων)

paralpt12
Τραγούδι 12ο
Πρωτότυπος τίτλος: Lubenica(Καρπούζι)
τίτλος ελληνικός: Μαρτύρα τα
Πρώτη εκτέλεση: Dzej
Ελληνική: Γιώργος Νταλάρας
Μουσική: παραδοσιακό τσιγγάνικο
διασκευή: Goran Bregovic
Στίχοι: παραδοσιακοί τσιγγάνικοι ελληνικοί
απόδοση: Μιχάλης Γκανάς
 
   Η δεκαετία του ’90, ήταν ιδιαίτερα ταραγμένη για τα Βαλκάνια. Στιγματίστηκε με την άδικη, βάρβαρη νατοϊκή επέμβαση στη Σερβία, καταργώντας για ακόμη μια φορά το διεθνές δίκαιο. Σκοπός των βαρβάρων εισβολέων ήταν η κατάλυση της πρώην Γιουγκοσλαβίας, πράγμα που κατάφεραν με τον μοναδικό τρόπο που αυτοί γνωρίζουν. Βία! Εδώ πρέπει να τονίσουμε ότι η Γιουγκοσλαβία μόνη της και χωρίς την φονική «αλληλεγγύη» του δυτικού κόσμου, διατηρούσε το πολυπολιτισμικό μοντέλο, που προσπαθεί ανεπιτυχώς να επιβάλει σήμερα η Ευρώπη στους «εταίρους». Μάλιστα αυτό το μοντέλο επικράτησε στη χώρα, επί 45 χρόνια χωρίς να ανοίξει ρουθούνι. Δείτε λοιπόν ποιος είναι ο πολιτισμένος!
 
parallpt124   Εδώ στο σημερινό αφιέρωμα έχουμε έναν Ρομ, τον διάσημο στα Βαλκάνια Dzej, γεννημένο στο Βελιγράδι. Πρόκειται για έναν κοντούλη μελαχρινό, φαλακρό τύπο, με χαρακτηριστική φωνή, σπουδαία καριέρα πρώτα στις μπαλάντες και μετά στα τσιγγάνικα τραγούδια, που είχε τρομερή απήχηση στο κόσμο. Ακριβώς την περίοδο των «ειρηνευτικών» βομβαρδισμών του ΝΑΤΟ, ο Dzej δίνει διέξοδο στην κρίση, αψηφώντας τους βαρβάρους, βγαίνει στη λαϊκή αγορά, ανεβαίνει στους πάγκους και τραγουδάει τον έρωτα, δίνοντας κουράγιο στους συμπατριώτες του. Ο τραγουδιστής είναι ο βασικός εκπρόσωπος του νεογεννημένου τούρμπο φολκ, άκουσμα χαμηλού επιπέδου αλλά διέξοδος στην κρίση, λόγω ακριβώς αυτής της ελαφρότητας του. Ωστόσο, το τραγούδι που ακούγεται δεν είναι δικό του. Είναι παρμένο από έναν άλλο τσιγγάνο τραγουδιστή θρύλο, τον Saban Bajramovic. Ο Bregovic, ο μουσικός πειρατής των Βαλκανίων, πήρε, διασκεύασε το τσιγγάνικο τραγούδι «Lubenica» του Dzej, συμπεριλαμβάνοντας το, με ελληνικούς στίχους, στο περίφημο άλμπουμ του 1999 «Θεσσαλονίκη- Γιάννενα με δυο παπούτσια πάνινα». Πρόκειται για καθαρά τσιγγάνικο κομμάτι με τις γνωστές στιχουργικές υπερβολές -στην πρώτη του εκδοχή – που είναι έντονο το όνειρο του Ρομ, για το κατ’ αυτόν, ιδεατό. Οι ελληνικοί στίχοι είναι του Μιχάλη Γκανά που επιχειρούν την προσέγγιση της απόδοσης. Η ερμηνεία του κομματιού όπως και όλου του δίσκου, είναι ενός άλλου μουσικού πειρατή, του Νταλάρα. Με τη διασκευή του Bregovic και την ερμηνεία του Νταλάρα, το τραγούδι ανάγεται σε άλλο επίπεδο, φεύγει από τους πάγκους της λαϊκής αγοράς, δίνοντας του μια υπέροχη νέα, ποιοτική διάσταση.
 
   Εδώ παρουσιάζουμε: Την πρώτη εκτέλεση με τον Dzej- στο επίσημο βίντεο σποτ -να χορεύει τραγουδώντας το κομμάτι με τσιγγάνες, στην αρχή της καριέρας του, πριν ακόμα να γίνει διάσημος κατά την δεκαετία του ’90. Τους τσιγγάνικους γνησίους στίχους –όποιος καταλάβει, κατάλαβε! -και τους ελληνικούς του Γκανά. Επίσης έχουμε το διασκευασμένο τραγούδι από τον Bregovic, να το αποδίδει ζωντανά, με την ορχήστρα του, από συναυλία και με ερμηνευτή τον Νταλάρα. Όταν ρώτησαν τον Dzej γιατί το τραγούδι το λένε «Lubenica»(Καρπούζι), είπε ,ότι αυτός που το ονομάτισε θα ήταν μεθυσμένος!
 
   Έρεεε κέφια… Απολαύστε!
 
Σπύρος Γκάλτσας
 
Άσε τα αινίγματα μην κάνεις πείσματα
και σωστά περπάτα
Απ' τους ξένους κρύβε τα, εδώ μαρτύρα τα
ντόμπρα και σταράτα
 
Έχεις στο στήθος μια ελίτσα μήπως
κι ένα σημάδι κόκκινο πετράδι
έχεις στα χείλη γεύση από σταφύλι
κι έχω ακόμα τ' άρωμα στο στόμα
 
Άσε τα καμώματα ξεχνάς ονόματα
δίπλα μου περπάτα
απ' τους ξένους κρύβε τα εδώ μαρτύρα τα
ντόμπρα και σταράτα
 
Έχεις στο στήθος μια ελίτσα μήπως
κι ένα σημάδι κόκκινο πετράδι
έχεις στα χείλη γεύση από σταφύλι
κι έχω ακόμα τ' άρωμα στο στόμα
 
Έλα ξημερώματα εφτά πατώματα
έλα σαν και πρώτα
να καούν τα κάρβουνα και δυο τετράγωνα
σαν τα βαρελότα
 
Έχεις στο στήθος μια ελίτσα μήπως
κι ένα σημάδι κόκκινο πετράδι
έχεις στα χείλη γεύση από σταφύλι
κι έχω ακόμα τ' άρωμα στο στόμα
 
Άσε τα αινίγματα μην κάνεις πείσματα
και σωστά περπάτα
Απ' τους ξένους κρύβε τα, εδώ μαρτύρα τα
ντόμπρα και σταράτα
 
Έχεις στο στήθος μια ελίτσα μήπως
κι ένα σημάδι κόκκινο πετράδι
έχεις στα χείλη γεύση από σταφύλι
κι έχω ακόμα τ' άρωμα στο στόμα

Τσιγγάνικοι στίχοι

Arahlem la pi ulica cindem lace lubenica
aj lamda lamdala cindemlace sandala
 
Aj lamda lamdala cindem lace sandala
aj landa landala cindem lace sandala
 
Arahlem la ande mala cindem lace duj sandala
aj landa landala cindem lace sandala
 
Aj, landa landala....
 
Arahlem la po pijaco cindem lace sukar lanco
aj landa landala cindemlace sandala
 
aj landa landala...
 

Μουσική Χρονομηχανή & Άλλες Ιστορίες

Facebook Comments