Συνεντεύξεις

Βαρβάρα Δουμανίδου

   b2Το Θέατρο του Άλλοτε από τη Θεσσαλονίκη παρουσιάζει την πρώτη του παράσταση με τον τίτλο «Φόβος», βασισμένη σε κείμενα του Έντγκαρ Άλαν Πόε. «Ο θεατής θα νιώσει αγωνία, φόβο, ίσως απορία. Θα αναρωτηθεί τι είναι αυτό που βλέπει, θα προσπαθήσει να αντιληφθεί το κείμενο, θα ανατριχιάσει και μετά όλα αυτά τα συναισθήματα θα τον ακολουθήσουν στο σπίτι», μας λέει η ηθοποιός και σκηνοθέτης Βαρβάρα Δουμανίδου, η οποία μας ξεναγεί στις σκοτεινές σκέψεις του Πόε και σε μια παράσταση που πραγματεύεται τον θάνατο, με μια πολύ πρωτότυπη σκηνοθετική ματιά.  

   Το συναίσθημα του «φόβου» ήταν η έμπνευση σας για τη δημιουργία αυτής της παράστασης;
   Η αίσθηση του φόβου ήταν πάντα κάτι που με γοήτευε… Υπήρχε πάντα μέσα μου η ανάγκη για μια διαφορετική θεατρική παράσταση, μια επιθυμία να γεμίσω ένα κενό που υπήρχε στα θεατρικά πράγματα και νομίζω πως αυτό έχει καταφέρει ο «Φόβος»…να ζήσουν οι θεατές μια εντελώς διαφορετική θεατρική εμπειρία με την απόλυτη αίσθηση μιας παράξενης ατμόσφαιρας.

   Γιατί επιλέξατε κείμενα του Έ.Ά. Πόε για να στηρίξετε το θεατρικό σας έργο κι όχι ίσως μια ιστορία τρόμου κάποιου άλλου συγγραφέα;
   Ο Έντγκαρ Άλλαν Πόε ήταν πάντα μια περίεργη και σκοτεινή φιγούρα για μένα. Τα κείμενα του είναι γεμάτα σκοτεινές ζωές εύθραυστες γυναίκες, παράξενους επισκέπτες και όλα αυτά μέσα από μια σχεδόν άρρωστη ατμόσφαιρα. Ποιο καλύτερο υλικό λοιπόν θα μπορούσαμε να έχουμε για να ανεβάσουμε μια τέτοια παράσταση; Και η αλήθεια είναι πως κάναμε μια πολύ βαθιά κατάδυση στα έργα του Πόε για να επιτύχουμε το τελικό αποτέλεσμα και να μπορούμε να αποδώσουμε με συνέπεια το ύφος του έργου του.

   barbara doumanidouΜπορείτε να μας περιγράψετε εν συντομία τα τέσσερα γυναικεία πορτραίτα που πραγματεύεται η παράσταση, τη Βερενίκη, τη Λιγεία, την Ελεονόρα και τη Μορέλλα; Ποιο είναι το κοινό τους στοιχείο;
   Ο Πόε είχε πει πως δεν υπάρχει ποιο ποιητικό θέμα στον κόσμο από τον θάνατο μιας γυναίκας. Όλες οι γυναίκες του Πόε ζουν ζωές τρομαχτικές άρρωστες παράξενες και διαστροφικές… Και οι τέσσερις αντιμετωπίζουν την εμμονική προσωπικότητα του συγγραφέα μέσα από τους άνδρες κάθε διηγήματος και καταλήγουν νεκρές είτε από φριχτά βασανιστήρια είτε από ανεξήγητες αρρώστιες. Το κοινό στοιχείο τους είναι η αγάπη για τους παράξενους άνδρες που ερωτεύθηκαν και ο θάνατος που ακολούθησε.
 
   Η σκηνοθετική σας προσέγγιση βασίστηκε πάνω στην επιλογή (πολύ επιτυχημένη κατά τη γνώμη μου) του παλιού διατηρητέου της Θεσσαλονίκης, Μπενσουάν Χαν; Αλήθεια τι ξέρετε για το κτήριο αυτό;
   Το Μπενσουσάν Χαν – το χάνι του Μπενσουσάν – ανήκε στον εβραίο Σαμουήλ Γ. Μπενσουσάν, ο οποίος το είχε αγοράσει το 1894 και το χρησιμοποιούσε ως Χάνι. Είναι ένα διατηρητέο κτίσμα με περίτεχνο διάκοσμο στην όψη, κιονόκρανα κορινθιακού τύπου, κατακόρυφα διακοσμητικά στοιχεία, ψηλά τοξοτά παράθυρα, και μία μεγάλη φεφροζέ πόρτα. Ο πρώτος όροφος στο εσωτερικό του είναι οκταγωνικός κι έχει επτά δωμάτια. Στο χάνι βρήκαμε το μαγικό μας σκοτεινό χώρο για να ανεβάσουμε αυτή την αρκετά ιδιαίτερη παράσταση που έτσι κι αλλιώς δεν θα μπορούσε να ανέβει σε ένα συνηθισμένο θέατρο. τα τέσσερα δωμάτια που χρησιμοποιούμε ο κεντρικός χώρος που εκτυλίσσεται η αρχή και το τέλος του «Φόβου» καθώς και η είσοδος είναι στοιχεία που κάνουν τη παράσταση πιο ατμοσφαιρική.

   bbΗ έντονη διαδραστικότητα της παράστασης δεν σας ανησυχεί ότι πιθανόν να φέρνει σε αμηχανία τους θεατές;
   Θεωρώ πως η παράσταση δεν είναι ιδιαίτερα διαδραστική με τη κλασική έννοια, δηλαδή ο θεατής δεν παίρνει μέρος στη παράσταση με δράση. Νομίζω πως είναι περισσότερο το συναίσθημα που διεγείρεται και με αυτό θα συμμετέχει στη παράσταση. Ο θεατής θα νιώσει αγωνία, φόβο, ίσως απορία. Θα αναρωτηθεί τι είναι αυτό που βλέπει, θα προσπαθήσει να αντιληφθεί το κείμενο, θα ανατριχιάσει και μετά όλα αυτά τα συναισθήματα θα τον ακολουθήσουν στο σπίτι…τη στιγμή που θα μείνει μόνος, λίγο πριν κοιμηθεί, όταν θα μείνει μόνος στο σκοτάδι. Ναι τότε η παράσταση του «Φόβου» γίνεται διαδραστική. Αλλά μόνο τότε.

   Οι ηθοποιοί πως νιώθουν με αυτό; Έχετε έρθει αντιμέτωπες με κάποια πολύ περίεργη αντίδραση;
   Οι ηθοποιοί βρίσκονται σε μια διαρκή υπερδιέγερση. Είναι πολύ δύσκολο αυτό το εγχείρημα και πραγματικά για τις περισσότερες είναι και αρκετά επώδυνο και ψυχοφθόρο. Αυτό ξεκίνησε από τις πρόβες όπου έπρεπε να φτάσουμε σε πολύ σκοτεινά σημεία του Εαυτού μας για να κατανοήσουμε την πραγματική αίσθηση του φόβου. Αυτό φυσικά και στη παράσταση δημιουργεί έντονο ψυχικό και σωματικό άλγος.
 
   Πάντως, αυτό που θέλετε να πετύχετε είναι να φοβηθεί ο θεατής;
   Όχι, αυτό που θέλουμε δεν είναι να φοβηθεί ο θεατής. Θέλουμε να έρθει σε επαφή με τους αρχέγονους φόβους του. Να σταματήσει να σκέφτεται το υλικό κομμάτι της ζωής και να νιώσει… Η παράσταση είναι περισσότερη ατμοσφαιρική παρά τρομαχτική με την έννοια του τρομάζω κάποιον με κλισέ μεθόδους. Νομίζω πως απέχουμε πολύ από αυτό. Πίσω από τη παράσταση του «Φόβου» κρύβεται μια δουλειά τριών χρόνων, και αυτό αν κάποιος τη παρακολουθήσει νομίζω πως είναι ξεκάθαρο.
 
   fovosdoyumanidouΘα πρέπει να έχει διαβάσει κανείς τα κείμενα του Πόε για να παρακολουθήσει την παράσταση;
   Δεν είναι απαραίτητο να διαβάσει ή να γνωρίζει ο θεατής τα κείμενα του Πόε. Ίσως η παράσταση να του δώσει ένα κίνητρο για να το κάνει αλλά σίγουρα δεν είναι απαραίτητο. Όπως είπα στόχος μας είναι να νιώσει και να βιώσει μια διαφορετική θεατρική εμπειρία, να αφήσει τις αισθήσεις να κυριαρχήσουν και να το ζήσει σαν ένα πέρασμα σε μια άλλη πραγματικότητα, να χάσει την αίσθηση του χρόνου και να μπει για λίγο σε έναν διαφορετικό παράξενο και σκοτεινό κόσμο.

   Πείτε μας λίγα λόγια για την δράση του Θεάτρου του Άλλοτε.
   Το Θέατρο του Άλλοτε είναι μια καινούργια ομάδα με πρώτη της δουλειά τη παράσταση του «Φόβου». Είναι μια ομάδα 12 γυναικών προερχόμενες από διαφορετικές θεατρικές ομάδες, σχολές, κύκλους, από διαφορετικές ηλικίες και θεατρικές εμπειρίες. Η κοινή μας αγάπη για το διαφορετικό μας ένωσε και δημιουργήσαμε αυτή τη παράξενη παράσταση… κι επίσης παράξενο θα είναι και το επόμενο δρώμενο μας.
 
Κατερίνα Νικολακούλη
* Η παράσταση «Φόβος» παρουσιάζεται από Τετάρτη- Σάββατο στο διατηρητέο κτήριο Μπενσουάν Χαν (Εδέσσης 6, Άνω Λαδάδικα, Θεσσαλονίκη), μέχρι τέλος Μαϊου.
barbara doumanidou1

Συνεντεύξεις