Συνεντεύξεις

Συνέντευξη με τη Φωτεινή Δάρρα

 
   Την είχα δει στην παράσταση «Πλούτος» πριν από λίγο καιρό… Τεχνικά αψεγάδιαστη, με φωνή που σε έκανε να σκέφτεσαι ότι «απλά δεν υπάρχουν όρια»… Κι όμως, αυτή η βιονική καλλιτέχνις βγήκε στη σκηνή και έκανε πλάκα, επικοινωνούσε με το κοινό, μας μιλούσε όπως μιλάει στην παρέα της, μας έκανε μέρος του έργου. Η Φωτεινή Δάρρα μου είχε δείξει πως όσο μακριά θεωρούσαμε ότι βρίσκεται, τόσο κοντά μας στεκόταν. Όταν κανονίστηκε η συνέντευξη, πήγα στη συνάντηση έχοντας ένα εξαιρετικό συναίσθημα. Ήδη είχε φροντίσει να σπάσει τον πάγο από το πρώτο τηλεφώνημα, δίνοντάς μου να καταλάβω ότι είναι ένας πολύ ζεστός, ένας πολύ θετικός άνθρωπος. Στο στούντιο που ηχογραφούσε και μετά τη χειραψία του καλωσορίσματος, εντυπωσιάστηκα, όπως και ο ΕΜΑΝΟΝ, που απαθανάτισε την κουβέντα μας, από την απλότητά της, τη θέρμη της, τη γνήσια συμπεριφορά της. Η εξωτερική ομορφιά της κυρίας Δάρρα μπορούσε να νικηθεί μόνο από εκείνη της ψυχή της. Αυτός ο υπέροχος άνθρωπος λοιπόν μας μίλησε για τη δουλειά που ετοιμάζει, για το στούντιο και τις ζωντανές εμφανίσεις, για τις περιοδείες και ό,τι την ενθουσιάζει στο χώρο. Είναι μια πολύ μεγάλη καλλιτέχνιδα και είμαστε ευγνώμονες στη Μαρίκα Αρβανιτοπούλου, η οποία φρόντισε να πραγματοποιηθεί αυτή η συνέντευξη.
 
darra05
 
Αυτό το πολύ ωραίο που ετοιμάζετε, που ηχογραφείτε… τι είναι;
(Χαμογελάει) Είναι ένα ξένο τραγούδι, σε διασκευή, σε στίχους Νίκου Μωραΐτη, που τώρα το ηχογραφούμε δοκιμαστικά, για να το στείλουμε και να πάρουμε την έγκριση…

Αυτό είναι το μοτίβο το ιταλικό και θα δουλέψετε πάνω εκεί, έτσι;
Ακριβώς.

Η ιδέα πώς ήλθε;
Η ιδέα… Η ιδέα ήταν του Νίκου Μωραΐτη. Αρχίσαμε να κάνουμε μια συζήτηση για συνεργασία. Δεν έχουμε συνεργαστεί ποτέ και θεωρώ ότι είναι ένας από τους πιο ξεχωριστούς, ιδιαίτερους και σπουδαίους στιχουργούς του σήμερα… Και σύγχρονους, με μια σύγχρονη ματιά και πάντα με μια μεγάλη πιθανότητα επιτυχίας, γιατί ό,τι γράφει γίνεται επιτυχία. Πάνω στη συζήτηση, προσπαθώντας να βρει κι αυτός τι θα μου ήταν ταιριαστό και ταυτόχρονα τι είναι ζητούμενο αυτή τη στιγμή – και για μένα, στη φάση που βρίσκομαι στην πορεία μου αλλά και για τον κόσμο/από τον κόσμο, σε σχέση με μένα – μου πρότεινε αυτή τη διασκευή. Του άρεσε πολύ και θεωρεί ότι μου ταιριάζει. Κι έτσι ξεκινήσαμε να το δουλεύουμε. Τώρα ξεκινήσαμε…

Σκεφθήκατε να κάνετε κάτι πρωτότυπο;
Εγώ για πρωτότυπο πήγαινα, βέβαια… Αλλά μου πρότεινε αυτό και έχει ένα δίκιο γιατί πάντα μου έλεγαν – και από τις συναυλίες ακόμα – ότι όταν λέω ιταλικά τραγούδια, ίσως και λόγω καταγωγής, λόγω του ότι κατάγομαι από τα Επτάνησα, από τη Ζάκυνθο, μου έρχονται πολύ εύκολα… Ίσως και λόγω του τόπου τραγουδίσματος, το φραζάρισμα και τα ηχοχρώματα της ιταλικής μουσικής ταιριάζουν πολύ στα δικά μας τα ηχοχρώματα.

Κοιτάξτε… εγώ πιστεύω ότι μπορείτε να τραγουδήσετε και τον τηλεφωνικό κατάλογο…
(Γελάει) Να σας πω… για τους Έλληνες θεωρώ ότι το πιο σημαντικό είναι ο στίχος. Οπότε, υπ’ αυτή την έννοια, ο τηλεφωνικός κατάλογος μάλλον δεν θα είχε και ιδιαίτερο ενδιαφέρον… (πολλά γέλια) Για μας τους Έλληνες πιστεύω ότι είναι πολύ πολύ σημαντικό.
 
darra01

Αυτή η συνεργασία θα πάει παραπέρα; Θα κάνετε δίσκο μαζί;
Μα γι’ αυτό ξεκινάμε… Θα σας πω κάτι… Δεν με ενδιαφέρει, στη φάση που βρίσκομαι… Και εννοώ και ηλικιακά και από άποψη ωριμότητας… Πλέον δεν με ενδιαφέρει κάτι ευκαιριακό. Ποτέ δεν με ενδιέφερε το ευκαιριακό, πόσο μάλλον τώρα. Όσες φορές έχω κάνει συνεργασία «μικρής διάρκειας», δεν έχει το χρόνο το πράγμα να αναπτυχθεί, να αναπνεύσει, να γνωρίσουμε ο ένας τον άλλο, να δουλέψουμε καλύτερα. Οι άνθρωποι που δουλεύουν καιρό μαζί, δουλεύουν πολύ καλύτερα. Η πρώτη επαφή δεν παύει να είναι μία πρώτη επαφή. Μπορεί να μην έχεις αφεθεί, να μην έχει αφεθεί κι ο άλλος… Είναι μία σχέση ανθρώπινη… Σαν μία σχέση ερωτική. Γιατί και οι ερωτευμένοι ερωτεύονται στην αρχή. Δεν γνωρίζουν ο ένας τον άλλο… Η πορεία θα δείξει αν θα μείνουν και μαζί. Γι’ αυτό λοιπόν ξεκινάμε μ’ αυτό. Αυτό είναι το ζέσταμα. Και συνεχίζουμε…

Έχετε κάνει πλάνο; Ότι «ας κάνουμε αυτή τη δουλειά και ας τη βγάλουμε σε ένα χρόνο, σε δύο χρόνια, όποτε είμαστε έτοιμοι»; Για την περίπτωση του δίσκου μιλάω πάντα.
Όχι… Δεν μου αρέσουν γενικά τα πλάνα αυτού του τύπου. Μπορεί να βγει ο δίσκος σε πέντε μήνες, σε τρεις, σε δύο, σε ένα χρόνο. Δεν έχει να κάνει μ’ αυτό… Έχει να κάνει με το πόσο θα είμαστε εμείς έτοιμοι και πόσο έτοιμη θα είναι η δουλειά. Είναι παρά πολύ σημαντικό. Και βέβαια, πόσο έτοιμος θα είναι ο κόσμος. Εμείς προσπαθούμε να οσφραινόμαστε, κυρίως με το ένστικτό μας πηγαίνοντας, τι θέλει ο κόσμος… Τι θέλει, όχι σαν επιτυχία… Τι είναι το ζητούμενο… της εποχής, του καλλιτεχνικού δημιουργήματος, που θα δώσουμε στον κόσμο. Αν έχει νόημα τώρα. Υπάρχουν πράγματα που είναι άτοπα, άκαιρα. Δεν είναι η στιγμή τους. Και μπορεί να ωριμάσουν αργότερα. Ή που μπορεί να είναι τώρα. Ας πούμε, κάτι που έχει κοινωνικές αιχμές και μιλάει για το σήμερα, για το τώρα, έχει λόγο να βγει αύριο! Γιατί είναι επικαιρότητα. Αυτά, στα οποία δουλεύουμε εμείς, δεν έχουν αυτού του τύπου την επικαιρότητα. Μιλάμε για συναισθήματα που αντέχουν στο χρόνο…

Ετούτο εδώ (σ.σ. η διασκευή) πότε λέτε;
Πολύ γρήγορα. Πολύ σύντομα. Μέχρι το Σεπτέμβρη θα έχει βγει.
 
darra02

Πολύ ωραία! Μια και είμαστε σε στούντιο… Η διαδικασία των ηχογραφήσεων είναι για σας κάτι επίπονο; Μπορεί ο τραγουδιστής να πει «Ωραίο το στούντιο, αλλά χίλιες φορές Live! Να τραγουδάω ζωντανά κάθε βράδυ». Πώς το αντιλαμβάνεστε εσείς;
Εγώ ξεκίνησα απ’ το στούντιο. Ξεκίνησα γράφοντας σε στούντιο. Η πρώτη επαφή ήταν με το demo που έκανα για πρώτη φορά, για να μ’ ακούσουν οι συνθέτες… Να ακούσουν τη φωνή μου και πώς λειτουργώ, πώς ακούγομαι μπροστά σε ένα μικρόφωνο, γιατί ο τρόπος με τον οποίο τραγουδάμε το σύγχρονο ελληνικό τραγούδι, γενικά το σύγχρονο τραγούδι, δεν είναι οπερετικός. Είναι με μικρόφωνο, άρα έχει να κάνει με τη «μικροφωνογένεια», όπως τη λέω εγώ, (γέλια) όπως τη λέω εγώ. Αν η φωνή σου ακούγεται ωραία στο μικρόφωνο. Έτσι λοιπόν ξεκίνησα μέσα από το στούντιο. Το αγαπώ πολύ το στούντιο. Ξέρω ότι ο κόσμος αρέσκεται να του λες ότι “To Live είναι πάνω απ’ όλα» και όντως πιστεύω ότι η προσωπική επαφή με τους ακροατές δεν συγκρίνεται με τίποτα. Όταν ηχογραφείς στο στούντιο, έχεις στο μυαλό σου τον ιδανικό ακροατή. Και δεν εννοώ αυτόν, ο οποίος γνωρίζει… Εννοώ τον ιδεατό ακροατή. Αυτόν που ακούει με την καρδιά του… Και η καρδιά του κατευθύνει τη σκέψη του με το συναίσθημα. Άρα το στούντιο είναι πολύ σημαντικό και παρά πολύ ωραία διαδικασία.

Κατά συνέπεια, αν ο παραγωγός πατήσει το κουμπάκι και πει «Φωτεινή, να το πάμε άλλο ένα take”… Κανένα πρόβλημα, έτσι;
Να πω και κάτι άλλο… Δεν έχω δουλέψει ποτέ με παραγωγό στη ζωή μου. Δουλεύω με το συνθέτη πρωτίστως, ο οποίος λέει πώς θα γίνει το όλο πράγμα. Δουλεύω με τον ηχολήπτη, που έχει μια γενική άποψη, μια γενική εικόνα. Με τους μουσικούς μου, οι οποίοι έχουν και εκείνοι άποψη… Πολλές φορές μου λένε ότι αυτό ταιριάζει ή εκείνο δεν ταιριάζει και μήπως να κάναμε… Έχουν και αυτοί τη δική τους άποψη, η οποία είναι πολύ σημαντική. Ας πούμε, ο Μάνος, ο οποίος μας ηχογραφεί απόψε… Είναι μουσικός μου. Είναι ακορντεονίστας μου. Έχει άποψη μουσική. Για μένα είναι ιδανικός ηχολήπτης. Γιατί δεν το βλέπει «σκέτα» σαν ηχολήπτης το πράγμα. Το βλέπει σαν μουσικός. Οπότε έχει να προτείνει και πράγματα. Δεν έχει τύχει να δουλέψω με παραγωγούς. Είμαι παραγωγός του εαυτού μου. Όχι μόνο με την έννοια ότι είμαι ο χρηματοδότης, επειδή τα τελευταία χρόνια οι περισσότεροι χρηματοδοτούμε τις δουλειές μας… Είμαι παραγωγός του εαυτού μου σε σχέση με τις ιδέες, σε σχέση με τις επαφές που κάνω με τους ανθρώπους… Δεν έχω μια εταιρεία πίσω μου που να με στηρίζει… Στηρίζω εγώ τον εαυτό μου… Και οι φίλοι μου και οι μουσικοί μου και όλο αυτό που έχω φτιάξει…
 
darra03

Έχει τύχει να ηχογραφήσετε κάτι και να το ακούσετε μετά από καιρό… Και να πείτε «Μήπως να άλλαζα εκείνο, μήπως να έβαζα το άλλο»…
Ναι. Έχει τύχει πολλές φορές. Μα… και φωτογραφία όταν βγάζεις, γιατί η ηχογράφηση είναι μια συγκεκριμένη φωτογραφική απεικόνιση μιας χρονικής περιόδου… Πολλές φορές, μετά από συναυλία, έχει τύχει να πω «Μας ξέφυγε αυτό»… Αλλά κι αυτό είναι μέσα στο πρόγραμμα. Είναι χρήσιμο για την επόμενη φορά. Ακόμα και για το LiVE! Στο ζωντανό τα λέμε λίγο αλλιώς τα τραγούδια. Είναι η αίσθηση της στιγμή. Λες «Μπορώ να το πω και αλλιώς»!

Να μιλήσουμε και για την περιοδεία σας λιγάκι;
Βεβαίως! Ξεκινάμε… Όχι, δεν ξαναξεκινάμε από το δημοτικό θέατρο Παπάγου. Συνεχίζουμε εκεί όμως. Ξεκινήσαμε από τη Σύρο, κάναμε δύο πραγματικά σπουδαίες συναυλίες. Και λέω «σπουδαίες» γιατί ήταν σε ένα υπέροχο χώρο. Ήταν το θέατρο Απόλλων στη Σύρο, κατάμεστο από κόσμο. Πραγματικά περάσαμε πολύ καλά. Και λειτούργησε όλο αυτό από στόμα σε στόμα. Όσο και να βάλεις αφίσες, καλύτερη διαφήμιση από το «Από στόμα σε στόμα» δεν υπάρχει. Ξεκινήσαμε από τη Σύρο λοιπόν, κάναμε μία εμφάνιση στο Ζάππειο και συνεχίζουμε.

Η ζωή στο δρόμο πώς είναι;
Η ζωή στην περιοδεία; Δεν υπάρχει πιο ιδιαίτερη εμπειρία από αυτή για το μουσικό. Στην πρώτη μου περιοδεία, όταν πρωτοξεκίνησα, πήγαμε στα Δωδεκάνησα. Π πρώτος προορισμός ήταν η Χάλκη. Κουβαλούσα το μικρόφωνό μου και ένα δέκτη, ο οποίος ήταν δεκαεφτάμισι κιλά! Μου βγήκε ο ώμος. Όμως, (πολύ γέλιο με τα ομόηχα) παρόλα αυτά, κατάλαβα τι πάει να πει μουσικός. Έγινα ένα με τους μουσικούς… Είναι πολύ ωραίο να αισθάνεσαι ότι είσαι κομμάτι της ομάδας. Και είναι και απελευθερωτικό. Εμείς τραβάμε πολύ μεγάλο ζόρι, οι άνθρωποι που βγαίνουμε μπροστά στα φώτα… Η αγωνία να γεμίσει ο χώρος, να επικοινωνηθεί σωστά… Μετά, όταν έλθει ο κόσμος, να περάσει καλά, να είσαι σε φόρμα, να έχουν γίνει σωστά οι πρόβες… Είναι όλο αυτό πολύ μεγάλη ευθύνη. Έτσι λοιπόν, το ότι αισθάνομαι μία από τους μουσικούς, με απελευθερώνει κιόλας. Αισθάνομαι ότι μοιράζομαι την ευθύνη με τους μουσικούς και τους τεχνικούς μου και έτσι λοιπόν πιστεύω ότι το να είμαι μέλος της ομάδας με έχει βοηθήσει παρά πολύ και στον τρόπο που τραγουδάω ακόμα…
 
darra04

Η τυπική μέρα για σας σε περίοδο περιοδείας είναι αφωνία, αφωνία και αφωνία;
Όχι… Κάποτε ήταν αυτό… Όχι, τώρα εκ των πραγμάτων δεν μπορώ να το κάνω αυτό, γιατί ζω μία ζωή κανονική και μία ζωή, η οποία έχει απαιτήσεις. Έχω ένα παιδί. Είναι πεντέμισι χρονών. Δεν γίνεται να ξυπνήσω ό,τι ώρα θέλω, να μην της μιλάω και να είμαστε στο «Η μαμά κάνει αφωνία τώρα, γιατί το βράδυ έχει να τραγουδήσει»… Οι συνθήκες είναι τελείως διαφορετικές. Δεν έχω την πολυτέλεια να κάνω αυτό που έκανα όταν ήμουν είκοσι χρονών. Μπορεί λοιπόν η φωνή να είναι πιο κουρασμένη στη συναυλία, αλλά το συναίσθημα είναι πολύ πιο πλήρες. Πολύ πιο γεμάτο, όταν ζεις μια κανονική ζωή. Με τις δυσκολίες και τις ευκολίες. Με τις συναισθηματικές εξάρσεις, τις θετικές και τις αρνητικές.

Να σας πω κάτι… Στον «Πλούτο» το είχατε κατά-ευχαριστηθεί, έτσι; Πέρα από την πρόζα και τα τραγούδια, είχατε τρομερή επικοινωνία με το κοινό.
Η μεγαλύτερη κατάκτηση που έχω κάνει όλα αυτά τα χρόνια στη δουλειά μου είναι το να μπορώ να επικοινωνώ και να βρίσκω τον παλμό του κόσμου. Για μένα είναι το πιο σημαντικό. Και είναι και στους καλλιτέχνες που κατά καιρούς έχω θαυμάσει και που αποτέλεσαν πρότυπα για μένα. Όλοι αυτοί είχαν αυτή την επικοινωνία με τον κόσμο. Θυμάμαι κάποτε, είχα πάει σε μία συναυλία στο Ηρώδειο και ήταν η Μινέλι. Η οποία αυτοσαρκαζόταν απίστευτα! Είχε μία κούπα κοντά της και έλεγε «Πίνω τα τσαγάκι μου». Εμείς υποθέταμε ότι είναι ουίσκι. Όλο αυτό το παιχνίδι που έκανε με τον κόσμο… για μένα ήταν κάτι που έκανε όλο τον κόσμο εκεί να καταλάβει ότι ήταν ένας κανονικός άνθρωπος. Και όταν ο κόσμος το καταλάβει ότι είσαι κανονικός άνθρωπος και σε αγαπάει πιο πολύ και έρχεται πολύ πιο κοντά σου και «μπαίνει» στη θέση σου.

Ίσως είναι και το κλειδί αυτό για να περάσει καλά ο θεατής;
Ναι, επειδή νομίζω πως διαφορετικά η απόσταση… Τα πρώτα χρόνια εμφανιζόμουν με συνθέτες πάντα και ήμουν το μέρος ενός project και δεν το μετανιώνω, γιατί μέσα από αυτά έμαθα παρά πολλά, διδάχτηκα παρά πολλά… Κι αν ξαναγύριζα το χρόνο πίσω, πάλι το ίδιο θα έκανα, γιατί θεωρώ πως η σεμνότητα στα πρώτα χρόνια της πορείας σου είναι πολύ σημαντική, δεν μπορείς να τα ξέρεις όλα από την αρχή… Αυτό κρατούσε τον κόσμο σε μια απόσταση από εμένα. Την οποία απόσταση μέσα στα χρόνια επιθυμώ να την καταργήσω! Και αυτό για μένα είναι ό,τι πιο σημαντικό έχω κάνει.
 
darra06

Όπως ξέρετε, η απόδοση μιας ορχήστρας είναι η απόδοση του χειρότερου μέλους της εκείνη τη βραδιά. Άρα εσείς μπορεί να έχετε βγει και να έχετε τραγουδήσει για βραβείο και ένας μουσικός σας να είναι σε κακή κατάσταση. Βέβαια, με τους μουσικούς που παίζετε εσείς και με σαράντα πυρετό να παίζουν, πάλι τέλεια θα παίξουν… Αν όμως έχει συμβεί να είναι τόσο στραβό το κλήμα, που να μην το τρώει ούτε ο γάιδαρος, πώς αντιδράτε;
Για μένα δεν έχει σημασία η τεχνική απόδοση. Κι αυτό είναι κάτι που το ξεπέρασα επίσης. Γιατί όταν ξεκινάς, οφείλεις να σε ενδιαφέρει η απόδοσή σου, για να φτάσεις σε ένα επίπεδο, ώστε να είναι και παρουσιάσιμο αυτό που θέλεις να δώσεις στον κόσμο. Από κει και πέρα όμως θεωρώ ότι ο κόσμος δεν έχει έλθει για να ακούσει κάτι τέλειο και να δει κάτι τέλειο. Ο κόσμος έχει έλθει για να ακούσει και να έλθει σε επαφή με κάτι, το οποίο έχει συναίσθημα. Και θα σας πω κάτι πολύ ειλικρινά. Η τελειότητα δεν έχει συναίσθημα… Κανένα. Και αυτό είναι κάτι που πρέπει να το συνειδητοποιούμε όλοι εμείς που ερχόμαστε σε επαφή με την τέχνη. Η φύση μιμείται την τέχνη και η τέχνη, έλεγε ο Όσκαρ Ουάιλντ, μιμείται τη φύση… Όσο πιο κοντά είσαι στο φυσικό, τόσες πολλές μικρές ατέλειες υπάρχουν. Και για μένα είναι σημαντικό η χειρότερη απόδοση να είναι πολύ καλή. Έχει τύχει να παίξω με μουσικό, ο οποίος είχε χάσει τον πατέρα του τρεις μέρες πριν. Δεν ήταν καλή η απόδοσή του όταν έπαιξε… Αλλά συναισθηματικά ήταν η καλύτερη απόδοσή του! Για μένα ήταν πολύ σημαντική η στιγμή, το ότι έπαιξε… Παρόλο που το ρώτησα «Μπορείς; Θες να ‘ρθεις»; Και μου είπε «Ναι». Για μένα αυτό είναι μεγάλο απόκτημα. Έχω μια τάση αγάπης για τους μουσικούς μου.

Είστε πολλά χρόνια στο χώρο. Έχετε δει τα καλά του, τα άσχημά του, τα πάνω και τα κάτω του. Τι σας ενθουσιάζει περισσότερο; Τι σας απωθεί περισσότερο;
Αυτό που με ενθουσιάζει περισσότερο είναι η αβεβαιότητα του κάθε εγχειρήματος. Η αδρεναλίνη… Η δημιουργία… Είναι σαν να γεννάς παιδιά και κάθε φορά δεν ξέρεις πώς θα είναι αυτό το παιδί που θα φέρεις στον κόσμο… Είναι όμως ένα παιδί που γεννιέται. Τι με απωθεί; Δυστυχώς, υπάρχουν αρκετά πράγματα που με απωθούν. Αυτό που με απωθεί περισσότερο είναι όταν συναντώ – και δυστυχώς συναντώ συχνά – ανθρώπους μέσα στο δικό μου χώρο, οι οποίοι δεν σκέφτονται καθόλου καλλιτεχνικά. Τους ενδιαφέρει μόνο η εμπορική διάσταση του πράγματος. Δεν έχω προσπαθήσει ποτέ να βγάλω λεφτά… δόξα τω Θεώ, ζω καλά. Νομίζω ότι όταν είσαι θετικός και ζεις θετικά τη ζωή και χτίσεις τη ζωή σου πάνω στους ανθρώπους, νομίζω πως με κάποιο μαγικό τρόπο συνωμοτεί το σύμπαν για να μπορέσεις να ζήσεις καλά. Για μένα, το να περνάει καλά η οικογένειά μου, είναι η μεγαλύτερη ευτυχία.

Κώστας Κούλης
Φωτογραφίες: ΕΜΑΝΟΝ
 
H Φωτεινή Δάρρα θα εμφανιστεί στο Κηποθέατρο Παπάγου την Κυριακή 8 Ιουλίου
 
 

Συνεντεύξεις