Συνεντεύξεις
Noizy Banner2 Noizy Banner

Συνέντευξη με τον Κee Thuan Chye

 
Την Κυριακή 27 Μαίου 2018, ο Κee Thuan Chye βρέθηκε στο θέατρο "Αγγέλων Βήμα" για να παρακολουθήσει την τελευταία παράσταση του έργου του, "Κάθαρση τώρα!".
 
   Ένας άνθρωπος που βίωσε το ρατσισμό, αλλά δε το έβαλε κάτω, που πολέμησε για τα δικαιώματα της πατρίδας του και εναντιώθηκε στην κυβέρνηση χωρίς δισταγμό. Ο Κee Thuan Chye είναι Μαλαισιανός συγγραφέας, θεατρικών έργων αλλά και λογοτεχνικών βιβλίων, δημοσιογράφος, ηθοποιός, ποιητής, αλλά και ακτιβιστής, όσο και αν δεν το παραδέχεται ο ίδιος. Έδωσε τεράστια μάχη για τη δικαιοσύνη και τη δημοκρατία και βγήκε νικητής. Ο άνδρας- παράδειγμα προς μίμηση, που ταξίδεψε 15.000 χιλιόμετρα για να δει ένα από τα έργα του να ανεβαίνει στη χώρα που γέννησε τη δημοκρατία και το θέατρο, μας μίλησε τόσο για το έργο του, όσο και για τις απόψεις και τις εμπειρίες του. Έζησε σε μια χώρα που ο απολυταρχισμός της κυβέρνησης έκανε το λαό να ασφυκτιά, που οι διαμάχες λόγω των φυλετικών διακρίσεων χώρισαν τη χώρα στα δυο. Εκείνος όμως, δεν επέλεξε τη μετανάστευση όπως πολλοί φίλοι του. Έμεινε, πάλεψε και δικαιώθηκε. Γιατί, σε αντίθεση με την κυβέρνηση που πουλούσε το ψέμα για αλήθεια, εκείνος μέσω της τέχνης επέλεξε να δώσει φωνή στους καταπιεσμένους και να προβάλει τη θλιβερή πραγματικότητα χωρίς ψέματα και υποκρισίες.
 
kee200
 
   Φιλικός, προσιτός, ταπεινός. Χειροκρότησε με θέρμη την παράσταση, μίλησε με όλους όσους θέλησαν να το γνωρίσουν, ευχαρίστησε για την τούρτα- έκπληξη προς τιμήν των γενεθλίων του και με ένα τεράστιο χαμόγελο που δεν αποχωρίστηκε ποτέ, γέμισε το μικρό θέατρο της Αθήνας με θετική ενέργεια. Το έργο του “Κάθαρση Τώρα” που ανέβηκε στη σκηνή του “Αγγέλων Βήμα”, είναι ο αντικατοπτρισμός μιας κοινωνίας που ζούσε μέσα στο φόβο. Και σε μια Ελλάδα, ή μάλλον καλύτερα μια Ευρώπη, που οι περισσότεροι νέοι βυθιζόμαστε στη μεμψιμοιρία μας, η ιστορία της ζωής ενός Kee Thuan Chye, μπορεί να μας δώσει κίνητρο να σηκωθούμε επιτέλους από τον καναπέ μας.

Είναι η πρώτη φορά που έρχεστε στην Ελλάδα; Πείτε μας τις πρώτες εντυπώσεις σας.
Η Ελλάδα; Είναι μια πανέμορφη χώρα. Βρίσκομαι εδώ περίπου πέντε ή έξι μέρες και έχω επισκεφθεί το Ναύπλιο, τους Δελφούς, τα Μετέωρα και τώρα είμαι πίσω στην Αθήνα… Είναι πραγματικά πολύ όμορφα.
 
Πότε μάθατε ότι το έργο σας θα ανέβει στην Ελλάδα; Ποια ήταν η πρώτη σας αντίδραση;
Κάποια στιγμή πέρυσι, νομίζω στα μέσα του χρόνου, έλαβα ένα email από τη Μαργαρίτα (σ.σ. Μαργαρίτα Δαλαμάγκα-Καλογήρου – η σκηνοθέτις της παράστασης, η οποία μάλιστα έχει μεταφράσει και το έργο), που δεν ήξερα καθόλου ποια ήταν. Ζήτησε τη συγκατάθεσή μου για να ανεβάσει το έργο μου. Για μένα ήταν μια απίστευτη έκπληξη. Και δεν το περίμενα, να θέλουν να το ανεβάσουν στην Ελλάδα, στην Αθήνα, στη χώρα που γέννησε το θέατρο, τη δημοκρατία. Τι άλλο θα μπορούσα να ζητήσω; Ήταν απίστευτο!
 
Αναφέρατε ότι σας εξέπληξε που η Ελλάδα αποφάσισε να ανεβάσει το έργο σας. Η αλήθεια είναι ότι παρότι το έργο σας μιλάει για μια ανατολική χώρα και αναφέρεται σε ένα απολυταρχισμό πολλών χρόνων πριν, οι Έλληνες μπορούν ακόμη και σήμερα να ταυτιστούν με τους χαρακτήρες. Και εδώ γεννιέται το ερώτημα, αν σε μια δημοκρατική χώρα του σήμερα, οι πολίτες συνεχίζονται να αισθάνονται μαριονέτες και οι φυλετικές διακρίσεις υφίστανται ακόμη, μπορεί κάποιος να πιστέψει σε ένα διαφορετικό μέλλον ή πρόκειται για ουτοπικό όνειρο;
Πιστεύω πως αν ονειρεύεσαι αρκετά δυνατά, το όνειρό σου μπορεί να γίνει πραγματικότητα. Μπορώ να το πω αυτό, γιατί έρχομαι από την Μαλαισία και εμείς ονειρευόμασταν για πολύ καιρό να ξεφορτωθούμε το παλιό διεφθαρμένο μας καθεστώς που κυβερνούσε την χώρα τα τελευταία 61 χρόνια. Και στην πραγματικότητα το έργο μου αναφέρεται σε αυτήν την κυβέρνηση. Και μόλις πριν τρεις εβδομάδες είχαμε βουλευτικές εκλογές. Ονειρευτήκαμε να απαλλαγούμε από αυτό το παλιό καθεστώς, και για εμάς υπήρξε τότε ένα ουτοπικό όνειρο, γιατί ήλεγχαν όλους τους μηχανισμούς της εξουσίας, ήλεγχαν τα πάντα και ήταν βέβαιοι ότι θα κέρδιζαν ξανά, αλλά καταφέραμε να τους διώξουμε. Το όνειρό μας έγινε πραγματικότητα. Κερδίσαμε. Και για μας ήταν εκστασιασμός. Δεν πιστεύαμε ότι θα μας συμβεί. Εγώ ο ίδιος δεν πίστευα ότι θα συμβεί ποτέ όσο ζω, παρότι πολεμούσα για αυτό για τόσο πολύ καιρό. Και ήταν μια υπέροχη έκπληξη για μένα.
 
kee201
 
Το έργο σας λοιπόν, ήταν μια αρχή, ένας από τους τρόπους να ενημερώσετε τον κόσμο και να ξεκινήσετε να μάχεστε για τα πιστεύω σας;
Ναι, με ενδιέφερε να έχει ο κόσμος επίγνωση για την κυβέρνηση που είχαμε τότε. Γιατί αυτό το θεατρικό έργο είναι βασισμένο σε αληθινά γεγονότα. Στη Μαλαισία, το 1987, όταν η κυβέρνηση συνέλαβε πάνω από εκατό άτομα και τα έβαλε στη φυλακή χωρίς να περάσουν από δίκη. Γιατί, εκείνη την εποχή, είχαμε ένα νόμο, που λεγόταν εσωτερική ασφάλεια, που επέτρεπε να κρατούνται οι πολίτες χωρίς δίκη μέχρι και δυο χρόνια. Μετά από δυο χρόνια θα γινόταν επανεξέταση και μετά αποφασιζόταν αν πρέπει να συνεχίζουν να βρίσκονται σε κράτηση για άλλα δυο χρόνια. Και έτσι συνεχιζόταν αυτή η κατάσταση, με τους πολίτες να μένουν στην φυλακή για πολύ καιρό, ακόμη και δέκα με δώδεκα χρόνια.
 
Ο τίτλος του “Κάθαρση Τώρα!”. Πώς το επιλέξατε;
Επειδή αναφέρεται στο περιστατικό που συνελήφθησαν πάνω από εκατό άτομα κάτω από την “εσωτερική ασφάλεια”, την κράτηση χωρίς δίκη. Ήταν σαν να “καθαρίζεις” την κοινωνία από τους αντιφρονούντες και τους πολιτικούς αντιπάλους σου. Η κυβέρνηση το έκανε αυτό δημιουργώντας μια κοινωνία μες το φόβο. Μετά από αυτό πολλοί άνθρωποι αισθάνθηκαν τρομοκρατημένοι και σταμάτησαν να εκφράζουν τη γνώμη τους.
 
Βλέπουμε στο έργο σας δυο επίπεδα. Ένα σουρεαλιστικό και ένα ρεαλιστικό. Από τη μια οι μαριονέτες και ο δυσκοίλιος πρωθυπουργός και από την άλλη οι αληθινές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι πολίτες. Ποιος ήταν ο σκοπός που κάνατε αυτήν την επιλογή;
Στην πραγματικότητα, όταν άρχισα να γράφω το θεατρικό έργο, έβαλα τους υπουργούς να υποδύονται τις μαριονέτες, επειδή αυτό βασίζεται στη Μαλαισιανή παράδοση του θεάτρου σκιών ή - όπως λέγεται κυρίως στην Ινδονησία - wayang kulit. Οι “Σκιώδεις μαριονέτες” επίσης συμβολίζουν τη σκιώδη χειραγώγηση. Οι μαριονέτες χειραγωγούνται από ένα μόνο πρόσωπο, τον κουκλοπαίκτη, που τοποθετεί όλους τους χαρακτήρες και κάνει όλες τις φωνές. Οπότε το έργο προβάλει την ιδέα ότι μόνο ένα άτομο μπορεί να είναι ο κουκλοπαίκτης. Και αυτός είναι ο Πρωθυπουργός.
 
Οι πολίτες είναι μαριονέτες της κυβέρνησης;
Οι πολίτες παίζονται από άγριους, επαναστατικούς χαρακτήρες, με τον τρόπο που το έγραψα, αλλά με έναν τρόπο. Φυσικά και είναι μαριονέτες γιατί είναι εκείνοι που χειραγωγούνται και οι αδύναμες δυνάμεις δεν έχουν αυτήν την εξουσία, που διαθέτει ο Πρωθυπουργός.
 
Στο έργο αναφέρεται σε μεγάλο βαθμό η μετανάστευση. Πιστεύετε πως όταν ένας νέος απελπίζεται με την πολιτική κατάσταση της χώρας του, η ιδανική λύση είναι η μετανάστευση;
Δεν θεωρώ ότι είναι ο καλύτερος τρόπος. Ιδιαίτερα τη δεκαετία του ‘80, πολλοί Μαλαισιανοί μετανάστευαν, κυριότερα οι μη-Μαλαισιανοί, οι μειονότητες, επειδή δεν έβλεπαν μέλλον στη χώρα και επειδή βίωσαν φυσικά διακρίσεις. Επομένως, πήγαν στην Αυστραλία, τον Καναδά, τις ΗΠΑ. Εγώ δεν ήθελα να πάω και μπήκα πολλές φορές στη διαδικασία να πείσω τους φίλους μου να μην καταφύγουν σε αυτή τη λύση. Λέγοντάς τους ότι η χώρα σας σας χρειάζεται περισσότερο. Και ότι αυτή η χώρα βρίσκεται σε μεγάλη ανάπτυξη. Συνεπώς δεν συμφώνησα ιδιαίτερα με την ιδέα της μετανάστευσης. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι υπάρχει brain drain. Και τώρα η Μαλαισία το καταλαβαίνει πραγματικά. Δεν έχουν απομείνει αρκετοί “εγκέφαλοι”, μια και οι περισσότεροι άφησαν τη χώρα τους.
 
Πώς σας φάνηκε η παράσταση;
Ήταν μια γεμάτη παράσταση. Η σκηνή ήταν υπέροχη και εφευρετική και το κάστινγκ εξαιρετικό. Η ανταπόκριση του κοινού ήταν ευχάριστη.
 
kee202
Πιστεύετε ότι οι αλλαγές στους νόμους και στην πολιτική σχετίζονται με τον τρόπο σκέψης των ανθρώπων;
Πιστεύω ότι οι άνθρωποι πρέπει να συνειδητοποιήσουν την εξουσία που διαθέτουν στο πολίτευμα της δημοκρατίας και πρέπει να οργανώσουν τους εαυτούς τους ώστε να ασκήσουν αυτήν την εξουσία. Και αυτός είναι ο λόγος που πρέπει να έχουμε κοινωνία των πολιτών, μια δυνατή κοινωνία των πολιτών, που μπορεί να σχηματίσει, μη κυβερνητικές οργανώσεις (Μ.Κ.Ο), που θα μπορούν να σταθούν απέναντι από την κυβέρνηση και να της πουν όταν κάνει κάποιο λάθος. Πιστεύω ότι στη Μαλαισία η κοινωνία των πολιτών είχε γίνει πολύ δυνατή και αυτός είναι ο λόγος που κατάφερε να αλλάξει την κυβέρνηση μετά από τόσο καιρό. Αλλά χρειάζεται χρόνο να το χτίσεις όλο αυτό. Και μας πήρε τουλάχιστον είκοσι χρόνια να επιφέρουμε αυτήν την αλλαγή. Χρειάζεται χρόνο, χρειάζεται εκπαίδευση και αυτό είναι το πιο σημαντικό πράγμα. Επίγνωση. Η επίγνωση του κοινού είναι πολύ σημαντική, γιατί αν αφήσεις ελεύθερους τους πολιτικούς να σχηματίσουν πολιτικές και νόμους, θα έχεις πρόβλημα. Γιατί οι νόμοι και οι πολιτικές που θα επιλέξουν θα είναι προς το προσωπικό τους συμφέρον και για να σιγουρέψουν ότι θα παραμείνουν στην εξουσία ακόμη περισσότερο.
 
Έχουμε δει στην παγκόσμια ιστορία πολλούς ηγέτες που χειραγωγούσαν με ευκολία το λαό. Τρανταχτό παράδειγμα ο Χίτλερ. Γιατί θεωρείτε πως ο κόσμος μπορεί να χειραγωγηθεί τόσο εύκολα;
Συνήθως είναι γιατί τους πωλούν μια ιδέα, μια ιδεολογία. Δημιουργείς έναν κοινό εχθρό και μετά τους φοβίζεις, τους τρομοκρατείς και τους λες “Ξέρετε; Αν δεν πολεμήσουμε αυτόν τον κοινό εχθρό, αν δεν ενωθούμε ενάντια σε αυτόν τον εχθρό θα έχουμε πρόβλημα. Άρα θα πρέπει να ενωθείτε και να μας υποστηρίξετε, για να μπορέσουμε και εμείς να πολεμήσουμε αυτόν τον κοινό εχθρό”. Επομένως είναι ένα θέμα ξεκάθαρης ικανής πώλησης. Είναι το πόσο καλά μπορείς να πουλήσεις μια ιδέα στο λαό. Οι κυβερνήσεις συνήθως έχουν αυτόν τον μηχανισμό ισχύος, να καθορίζουν τις απόψεις των ανθρώπων, να δημιουργήσουν αυτήν την προπαγάνδα. Να τους κάνουν να πιστέψουν. Ακόμη και αν είναι ψέματα. Και αν πεις ένα ψέμα αρκετά συχνά, οι άνθρωποι πιστεύουν πως είναι αλήθεια.
 
Βλέπουμε πως σε δημοκρατικές χώρες της Ευρώπης, πολιτικά κόμματα που υποστηρίζουν φασιστικές και ρατσιστικές ιδεολογίες ανεβαίνουν πολύ ψηλά. Οι άνθρωποι τους ψηφίζουν.
Όντως η ακροδεξιά μοιάζει να ανεβαίνει πολύ δυνατά, ιδιαίτερα σε μέρη όπως η Γαλλία, αλλά και η Γερμανία επίσης, όπως και στην Ελλάδα, ακόμη και στην Αμερική, όπου ψηφίστηκε ο Ντόναλντ Τράμπ. Και αυτό είναι πολύ επικίνδυνο. Αυτό συμβαίνει γιατί οι άνθρωποι αισθάνονται απειλή. Πάλι επιστρέφουμε στην ιδέα του κοινού εχθρού. Ο κόσμος πηγαίνει στην ακροδεξιά πολύ απλά γιατί ο κοινός εχθρός που έχουν δημιουργήσει γι' αυτούς είναι ο άλλος, ο ξένος, ο μετανάστης, ο πρόσφυγας, που έρχεται στη χώρα σου και πρέπει να τον προσέχεις ιδιαίτερα. “Αν μας εμπιστευτείτε, εμείς θα σιγουρέψουμε ότι δεν θα καταφέρει να περάσει τα σύνορα”. Και με αυτόν τον τρόπο κατορθώνουν να πουλήσουν την ιδέα και να κάνουν τους ανθρώπους να τους ακολουθήσουν. Έτσι καταφέρνει η ακροδεξιά να ανέβει.
 
Θεωρείτε πως ο πολίτης που δεν ασπάζεται αυτές τις πεποιθήσεις πρέπει να εναντιωθεί;
Αν αισθάνεσαι ότι δεν είναι σωστές, τότε φυσικά πρέπει να εναντιωθείς. Και είναι η ευθύνη κάθε πολίτη να μιλήσει ανοιχτά, γιατί αν επιλέξει να ανήκει στη θλιβερή πλειοψηφία τότε είναι πολύ κρίμα. Τότε λοιπόν, όλοι θα σωπαίνουν επειδή φοβούνται ή δεν είναι σίγουροι για το τι πρέπει να κάνουν. Τότε αναθέτεις την ευθύνη στους πολιτικούς. Και όταν το κάνεις αυτό, είναι πολύ επικίνδυνο. Θα το χρησιμοποιήσουν για να προωθήσουν τα δικά τους συμφέροντα.
 
kee203
 
Βλέπω στη μπλούζα σας τον τίτλο του βιβλίου σας “No more bullshit, Please, We're all Malaysians' (Όχι άλλες βλακείες, παρακαλώ, είμαστε όλοι Μαλαισιανοί). Είναι αυτό το έργο για το οποίο είστε πιο υπερήφανος;
Φυσικά, είμαι πολύ περήφανος γι' αυτό το βιβλίο. Πήγε πολύ καλά, έγινε best seller. Είμαι πολύ περήφανος για το τι έκανα, με την έννοια ότι παρείχα μια φωνή σε κάποιους Μαλαισιανούς, κατά την διάρκεια αυτών των δύσκολων χρόνων που πολεμούσαμε ενάντια στην κυβέρνηση. Και οι άνθρωποι έρχονται και με βρίσκουν για να μου πουν «Ευχαριστώ που έγινες η φωνή μας». Να μου πουν ότι ήθελαν να πουν το ίδιο πράγμα, αλλά δεν ήξεραν πως να το εκφράσουν. «Και εσύ το έκανες για εμάς. Και είμαστε ευγνώμονες γι' αυτό». Καταλαβαίνεις πόση ικανοποίηση μου δίνει αυτό.
 
Είστε γνωστός ακτιβιστής. Μπορείτε να μας πείτε το χειρότερο πράγμα που σας έχει συμβεί κατά την διάρκεια της μάχης σας έναντι στην αδικία; Σας είχαν ποτέ απειλήσει, χτυπήσει ή σας είχαν βάλει φυλακή γι' αυτό;
Δεν βλέπω τον εαυτό μου σαν ακτιβιστή. Είμαι απλώς ένας συγγραφέας. Άρα γράφω. Τα τελευταία δέκα χρόνια έχω γράψει εννέα πολιτικά βιβλία, κριτικάροντας το παλιό καθεστώς, όπως και θεατρικά έργα. Αυτό είναι το μόνο που κάνω, καταλαβαίνεις; Δεν νομίζω ότι αυτό αρκεί για να λέγομαι ακτιβιστής. Συμμετέχω σε διαμαρτυρίες ενάντια στην αδικία, ναι, σε διαμαρτυρίες για ελεύθερες και δίκαιες εκλογές, σε διαμαρτυρίες για τη δημοκρατία, ναι, αλλά δεν πιστεύω ότι αυτό με κάνει ακτιβιστή.
 
Ναι, αλλά νομίζω ότι σας είχαν απολύσει, εξαιτίας όσων γράφατε ενάντια στην κυβέρνηση.
Όχι, δεν με απέλυσαν. Αλλά φυσικά, με τιμώρησαν γι' αυτά. Όταν ήμουν δημοσιογράφος για μια mainstream εφημερίδα, η οποία ανήκε στην κυβέρνηση. Μονίμως πίεζα καταστάσεις, μονίμως πήγαινα ενάντια στα αφεντικά μου, γιατί εγώ προσωπικά πιστεύω ότι ένας δημοσιογράφος πρέπει να λέει την αλήθεια και ότι ο δημοσιογράφος πρέπει να λέει στον κόσμο τι θέλει να ξέρει. Και εξαιτίας αυτού με τιμώρησαν, ναι.
 
Πως;
Υπήρξε μια φορά, που όλοι στην εταιρεία θα έπαιρναν μισθό ενός μήνα σαν εξτρά μπόνους. Και το αφεντικό μου μου έδωσε 100 ρίνγκιτ. Και αυτό είναι ελάχιστα χρήματα. Είναι σαν να είναι ο μισθός σου 3.000 € και να σου δίνει μόνο 50 €. Και αυτό πήρα. Οπότε υπέγραψα μια επιταγή και έδωσα πίσω το χρήματα. Φυσικά, άνθρωποι μου λένε ότι «Είσαι απλώς ένας υπάλληλος; Γιατί κάνεις τέτοια πράγματα. Δεν θα έπρεπε να εναντιώνεσαι στο αφεντικό σου».
 
Αλήθεια, υπήρχαν άνθρωποι που σας το είπαν αυτό;
Ναι, ένας ή δυο φίλοι μου. Αλλά εγώ τους είπα ότι το να είσαι δημοσιογράφος δεν είναι το ίδιο με το να δουλεύεις σε τράπεζα, για παράδειγμα. Ο δημοσιογράφος έχει ευθύνες απέναντι στο κοινό. Είναι μια διαφορετική δουλειά. Οπότε έπρεπε να κάνω ό,τι πίστευα πως ήταν σωστό.
 
Διάβασα σε μια συνέντευξή σας πως είχατε πει ότι ένας δημιουργικός συγγραφέας πρέπει να αποφύγει τη δημοσιογραφία. Πιστεύετε ότι η τέχνη είναι καλύτερος τρόπος να μεταφέρεις μηνύματα από την αρθρογραφία;
Πού την βρήκες αυτήν την συνέντευξη; Ναι, όντως. Πιστεύω ότι το μεγαλύτερο λάθος της ζωής μου ήταν να γίνω δημοσιογράφος, γιατί επηρέασε τη δημιουργικότητά μου. Ο συγγραφέας δημιουργικής γραφής γράφει διαφορετικά από το δημοσιογράφο. Δεν χρειάζεται να γράφει με λογική, με έναν αντικειμενικό τρόπο. Επομένως είναι πολύ δύσκολο. Επιπλέον, ως δημοσιογράφος έρχεσαι σε επαφή με λέξεις όλη την ημέρα, και στο τέλος της ημέρας δεν σου περισσεύει ενέργεια για άλλο γράψιμο.
 
Μπορείτε να μοιραστείτε μαζί μας κάποιες από τις αναμνήσεις σας της φυλετικής εξέγερσης στις 13 Μάϊου του 1969;
Ήμουν αρκετά μικρός τότε. Ήμουν περίπου δεκαπέντε χρονών και ζούσα στα βόρεια της Μαλαισίας, σε ένα νησί που λέγεται Πενάνκγ. Αυτός ήταν και ο λόγος που δεν μας επηρέασε σε τόσο μεγάλο βαθμό. Αλλά φυσικά θυμάμαι ότι δεν μπορούσαμε να βγούμε έξω από το σπίτι, επειδή υπήρχε απαγόρευση κυκλοφορίας, υπήρχε και απαγόρευση κυκλοφορίας στο να βγεις έξω και να αγοράσεις φαγητό. Έπρεπε να το κάνεις συγκεκριμένες ώρες. Οι φυλετικές εξεγέρσεις λοιπόν, είχαν μεγαλύτερη έξαρση στην Κουαλα Λουμπούρ, οπότε δεν το έζησα τόσο έντονα. Αλλά ακούγαμε πολλές ιστορίες για ανθρώπους που σκοτώνονταν και για ανθρώπους που πήγαιναν στο σινεμά να δουν μια ταινία και όταν έβγαιναν έξω δεχόντουσαν επίθεση από άτομα άλλης φυλής.

Σας στέρησαν την ευκαιρία να αποκτήσετε μεταπτυχιακό για ρατσιστικούς λόγους; Το γεγονός αυτό σας έκανε να θέλετε να τα παρατήσετε; Και τι σας βοήθησε να σταθείτε πάλι στα πόδια σας.
Βλέπεις, ναι, ήθελα να κάνω το μεταπτυχιακό μου, αλλά δεν μπορούσα να το πληρώσω εκτός αν έβρισκα δουλειά σαν καθηγητής. Έκανα αίτηση για τη δουλειά, αλλά δεν με πήραν. Ήμουν ο καλύτερος στο τμήμα μου, αλλά παρόλα αυτά δεν πήρα τη δουλειά. Φυσικά και ήμουν πολύ απογοητευμένος και αυτή ήταν η πρώτη γεύση θεσμοθετημένης φυλετικής διάκρισης. Μετά τις φυλετικές εξεγέρσεις του 1969, το 1970 σχηματίστηκε μια πολιτική για θετικές δράσεις (η πολιτική του να προστατεύεις τα μέλη που υποφέρουν από διακρίσεις) για την πλειοψηφία των Μαλαισιανών. Συνήθως οι θετικές δράσεις αφορούν τις μειονότητες μιας χώρας. Στην Αμερική για τους Αφρό-Αμερικανούς, στην Αυστραλία για μια άλλη μειονότητα, ενώ στην Μαλαισία αφορούσε την πλειονότητα. Μπορείς να φανταστείς, θετικές δράσεις στην πλειοψηφία των ανθρώπων; Αλλά, τέλος πάντων, αυτή ήταν η πρώτη μου εμπειρία φυλετικής διάκρισης που σημάδεψε τη ζωή μου.
 
Είστε ένας άνθρωπος με κινέζικες ρίζες, που έχει γεννηθεί και μεγαλώσει στην Ασία, ενώ έχετε υιοθετήσει με πολλούς τρόπους τη Δυτική κουλτούρα. Νιώθετε ότι έχετε πολλές πατρίδες ή καμία;
Έχω μια πατρίδα. Είμαι ακόμη Μαλαισιανός. Έχω κάποιες κινέζικες ρίζες, αλλά θεωρώ τον εαυτό μου περισσότερο Μαλαισιανό. Η Μαλαισία είναι το σπίτι μου, είναι η χώρα μου, παρόλο που πολλές φορές προσπάθησαν να με κάνουν να αισθανθώ πως δεν είναι η πατρίδα μου και ότι ανήκω στη μειονότητα, αλλά πάντοτε είχα την άποψη ότι η Μαλαισία είναι σαν ένα σπίτι, που οι πρόγονοί μου βοήθησαν να χτιστεί. Και επομένως έχω κάθε δικαίωμα σε αυτό το σπίτι. Και δεν θα επιτρέψω στον εαυτό μου να αφήσω κάποιον να μου συμπεριφερθεί σαν ενοικιαστή. Έχω δικαιώματα και εγώ σε αυτό το σπίτι. Ως πολίτης. Πολλές φορές και οι άνθρωποι, αλλά και η κυβέρνηση με έκανε να αισθανθώ έτσι, αλλά εγώ πολέμησα. Πολέμησα.

Ασπασία Λανάι
 

Συνεντεύξεις