Συνεντεύξεις
Noizy Banner2 Noizy Banner

Συνέντευξη με το Γιώργο Χατζηνάσιο

   Το μνημειώδες έργο ανεβαίνει ξανά σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη και συμμετέχουν σε αυτό κορυφαίοι ηθοποιοί, μουσικοί, άνθρωποι του πνεύματος. Πρόκειται για ένα ορατόριο, το οποίο υπογράφει ένας από τους μεγαλύτερους αρχί-μουσικούς που πέρασαν ποτέ από τη χώρα μας, αλλά και τον πλανήτη. Ο Γιώργος Χατζηνάσιος δεν χρειάζεται περαιτέρω συστάσεις, δεν υπάρχει λόγος άλλωστε. Ο άνθρωπος που έχει κάνει συναυλία στις Πυραμίδες, που έχει γράψει μουσική για τον κινηματογράφο, το θέατρο, την τηλεόραση, που έχει άπειρες συνεργασίες, που έχει υπηρετήσει τη μουσική όσο πολύ λίγοι καλλιτέχνες. Βρεθήκαμε στο στούντιό του, μιλήσαμε για το «Χρονικό της Αλώσεως», μιλήσαμε όμως – ευνόητα – και για πολλά άλλα πράγματα. Τι συγκρατήσαμε περισσότερο; Τη γλυκύτητά του και το χιούμορ του. Ένας τιτάνας της μουσικής που αγαπά να παίζει πιάνο, που αυτό τον εξωτερικεύει καλύτερα. Ένας άψογος σολίστ, που είναι παράλληλα ένας μεγάλος δάσκαλος. Ο οποίος Δάσκαλος – να το τονίσουμε αυτό – όταν μας μιλούσε για το ορατόριο, μας ανέφερε έναν-έναν ΟΛΟΥΣ τους συνεργάτες του. Έχοντας τελειώσει με τη συνέντευξη και παρατηρώντας τον ΕΜΑΝΟΝ να βγάζει τις τελευταίες φωτογραφίες, σκέφτηκα πόσο απλός μπορεί να είναι ένας άνθρωπος που έχει προσφέρει τόσα πολλά. Και πόσο εύκολα μπορεί να λατρευτεί, επειδή «απλά» είναι αυτός που είναι. Πολλά ευχαριστώ από καρδιάς στη Μαρίκα Αρβανιτοπούλου, η οποία φρόντισε να μας κάνει ένα τέτοιο δώρο και να πραγματοποιηθεί αυτή η συνέντευξη.
hatzin231
Το «Χρονικό της Αλώσεως»;
Βεβαίως!

Πείτε μου κάτι… Η συγκεκριμένη ιδέα… Ας κάνουμε αυτό, ας το ανεβάσουμε, ας το παρουσιάσουμε… Πότε σας ήλθε;
Πρέπει να πάμε τώρα στο 1975 και τη μεταπολίτευση… Ο Δημήτρης Κολλάτος ανεβάζει ένα θεατρικό έργο στην Αθήνα, με τίτλο «Ένας Έλληνας σήμερα». Ένα σπονδυλωτό έργο, ένα έργο τύπου επιθεώρησης. Με πολιτική σκέψη, χιουμοριστικό, που έχει σχέση με την Άλωση της Πόλης. Εκεί λοιπόν ο Κολλάτος μου λέει «Γιώργο, χρειάζομαι τρία κομμάτια σ’ αυτό το σκετσάκι». Το ένα θα αναφέρεται στην Άλωση, το δεύτερο κομμάτι θα είναι ο θρήνος μετά την Άλωση και για το τρίτο κομμάτι θα «πεταχτούμε» στο 1821 και την επανάσταση. Στο θρίαμβο της αναγέννησης της χώρας μας, στο ότι «Τι ωραία, τι καλά, έφυγαν οι Οθωμανοί, έφυγαν οι Τούρκοι και είμαστε ελεύθεροι». Το «Ένας Έλληνας σήμερα» είχε τεράστια επιτυχία, καλλιτεχνική και εμπορική. Όταν λοιπόν η Θεσσαλονίκη έγινε πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης, το 1997, η οποία Θεσσαλονίκη είναι και η ιδιαίτερή μου πατρίδα, με πυρήνα αυτά τα τρία κομμάτια και παίρνοντας πληροφορίες από τον Κολλάτο για το που βρήκε υλικό και έκανε αυτό το πράγμα, μου είπε «Μα είναι το βιβλίο του Φραντζή»… Να το πάρω κι εγώ λοιπόν… Και το πήρα… Το διαβάζω, ενθουσιάζομαι από τη ροή… Ξέρετε, ο κόσμος με ξέρει σαν ερωτικό συνθέτη. Δεν με γνωρίζει από τέτοια πράγματα, πολεμικά… Παρόλο που έχω κάνει μουσική και για ταινίες με δράση… Αλλά δεν είμαι από αυτούς που έχουν έντονη τη «διαμαρτυρία» μέσα τους. Με την πολιτιστική πρωτεύουσα λοιπόν, έχω την ευκαιρία να κάνω ένα έργο διαφορετικό. Και μάλιστα από ένα «δυτικό» συνθέτη… Βλέπετε, εγώ είχα και τη ρετσινιά του δυτικού, λόγω της κλασσικής μουσικής και του πιάνου…
 
hatzin223
Ότι πρόσκειστε πιο πολύ στους Αυστριακούς;
Ναι! (γελάει) Και τους Ολλανδούς. Και «Γιατί δεν πας στην Ολλανδία, Χατζηνάσιε» και τέτοια πράγματα. Και λέω «Έτσι είστε»; Κάθομαι λοιπόν… Είχα και μια «προϋπηρεσία», καθώς τα κομμάτια εκείνα που είχα γράψει, είχαν συγκινήσει τον κόσμο. Με ρωτούσαν «Μα πώς το έγραψες αυτό»… Έγραψα λοιπόν την άρια του Παλαιολόγου, που είναι 4-5 λεπτά και γράφω και την άρια του Μωάμεθ, η οποία είναι άλλα πέντε λεπτά. Αμέσως αμέσως είχα ένα έργο περίπου είκοσι λεπτά. Τι να κάνω λοιπόν… Δούλεψα παρά πολύ. Βοήθησαν και οι άλλοι συντελεστές… Ο σκηνοθέτης, ο Τσακίρης, ο οποίος συναρμολόγησε κάποια πράγματα της ιστορίας, έτσι όπως θα τα έλεγε ένας ιστορικός. Ο Φραντζής ήταν χρονικογράφος του Παλαιολόγου, έτσι; Κάναμε την αίτηση να παιχτεί στην πολιτιστική πρωτεύουσα το 1997. Έγινε αποδεκτή η αίτησή μας, παίχτηκε με τεράστια επιτυχία, για δύο μέρες. Πάλι ήταν Τρίτη και 29…

29 Μαΐου εννοείτε;
Ναι. Όπως και τώρα! Πάντα κοιτάω να πέφτει τέτοια μέρα, αν και αυτό συμβαίνει κάθε πέντε χρόνια σχεδόν. Την περασμένη φορά που το έκανα, ήταν άλλη ημερομηνία, ήταν όμως στο Μυστρά. Ήταν 29 Μαΐου, αλλά όχι Τρίτη. Όπως καταλαβαίνετε, το έργο αυτό έχει αρχίσει να γίνεται επετειακό. Όταν παίχτηκε στο κρατικό θέατρο βορείου Ελλάδας, η ουρά ήταν μέχρι το Λευκό Πύργο! Είχαν έλθει πολιτικοί να το δουν και τους βάλαμε από την πίσω πόρτα. Είμαι Θεσσαλονικιός, ξέρω την ευαισθησία που έχουν εκεί για το θέμα αυτό, ιδίως όλοι εκείνοι που κατάγονται από τη Μικρά Ασία… Πάλι ο Βαλτινός έκανε τον Παλαιολόγο… Θυμάμαι που γυναίκες μεγάλες, που από συγκίνηση γονάτιζαν και του φιλούσαν τα σανδάλια! Τέτοια ταύτιση…
 
hatzin225
Σαν να ήταν πραγματικά ο Παλαιολόγος…
Ναι. Ήταν βέβαια ντυμένος με όλα αυτά τα αρχοντικά ρούχα… Ήταν εντυπωσιακό όλο αυτό. Επομένως, χτίστηκε ένα έργο για τις ανάγκες της πολιτιστικής πρωτεύουσας τότε, έγινε όμως και καλλιτεχνικό περιουσιακό στοιχείο, που έχει παιχτεί κι άλλες φορές. Στην Αθήνα δεν έχει παιχτεί…

Πώς έτσι;
Ήταν να γίνει κάποτε, έπιασε βροχή και δεν έγινε. Στο Ηρώδειο…

Δεν ζητήσατε όμως να πάρετε άλλη ημερομηνία…
Όχι, περίμενα να ξαναπάει Τρίτη και 29. Έτσι κι αλλιώς, η ένταση που υπάρχει αυτή την περίοδο με την Τουρκία είναι συμπτωματική. Αυτό το έργο είναι από κείνα που όταν τα γράφουν οι δημιουργοί, αυτά παίζονται και μετά το θάνατό τους.

Στο έργο συμμετέχει και η Συμφωνική…
Και χορωδία συμμετέχει. Είναι γύρω στα εκατόν πενήντα άτομα.

Και έχετε αναλάβει και την ενορχήστρωση…
Ναι. Σ’ αυτό το έργο είχα και βοηθό. Το Νίκο Φυλακτό. Ξέρετε, σε αυτό το έργο είχα δώσει εντολή στα έγχορδα – τα βιολιά, τις βιόλες – να μην παίζουν ψηλά. Να είναι το υπόβαθρο, όπως είναι το ίσο στην εκκλησία. Αρμονικά όμως. Και έτσι βγήκε αυτό το αποτέλεσμα, το οποίο είναι υποβλητικό. Και όσα δεν έκανα εγώ, τα είχα δώσει στο Φυλακτό σε παρτιτούρα. Πώς θέλω να είναι. Και τα κοντρακάντα και τις φούγκες… Όλα. Απλά, εδώ, ένιωσα την ανάγκη να βάλω και το «Τη υπερμάχω στρατηγώ»… Είναι το πρώτο μισό, ακολουθεί μία μάχη, στη συνέχεια το υπόλοιπο και στο «Ίνα κράζω σοι» ακούγεται το «Εάλω η Πόλις»! Μία εντυπωσιακή ατμόσφαιρα δέους… Ο θρήνος και μετά η επανάσταση.

Στο ορατόριο παίζει ο Γρηγόρης Βαλτινός, υποδύεται τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο. Όπως και τότε, το 1997.
Και το 2007.
 
hatzin228
Δεν σκεφθήκατε ποτέ άλλο ηθοποιό… Αν και νομίζω ότι κανείς δεν θα σκεφτόταν…
Ναι. Δεν υπάρχει καλύτερος. Τέτοιο παράστημα… Και είναι τόσο συμπαθής και σαν ηθοποιός και σαν άνθρωπος. Ο τεράστιος Γιώργος Μιχαλακόπουλος έκανε πολύ μεγάλη επιτυχία με «Το τίμημα», ο οποίος κάνει το Φραντζή και επίσης το Μωάμεθ κάνει ο Γιώργος Χριστόπουλος, αυτός ο περίφημος τενόρος της Λυρικής, ο οποίος είναι για Όσκαρ, για μένα. Επίσης, όσον αφορά τους τροβαδούρους, στην Αθήνα είναι ο Χρίστος Τσιαμούλης, βετεράνος της βυζαντινής μουσικής, με το κανονάκι και το λαούτο… Στη Θεσσαλονίκη είναι ο Γιώργος Φανάρας. Στη Θεσσαλονίκη θα παιχτεί την πρώτη Ιουνίου, στο μέγαρο μουσικής.

Σκεφθήκατε να διευθύνετε εσείς;
Ναι. Αλλά δεν γίνεται! Δεν υπάρχει χρόνος. Αν πάω πάνω, πώς θα γίνουν οι πρόβες εδώ; Γιατί οι πρόβες γίνονται πάντα κοντά στην παράσταση. Κι έτσι – για πρώτη φορά – δεν διευθύνω εγώ. Μακάρι να το έκανα.

Διασκεδάζετε στις πρόβες; Είστε μήπως πολύ αυστηρός;
Όχι, δεν είμαι αυστηρός… Γενικότερα, δεν είμαι αυστηρός… Είμαι άνθρωπος που διαθέτει μεθοδικότητα, αλλά όχι με την έννοια της γκεστάπο… Κοιτάξτε, εγώ δεν είμαι «επαγγελματίας» διευθυντής ορχήστρας…

Στην ουσία είστε όμως!
Ναι… έχω διευθύνει και στο BBC και εδώ… Αλλά δεν αντιπαραβάλλομαι με τους επαγγελματίες. Είμαι ο συνθέτης που διευθύνει το έργο του… Με όλες τις ενοχές που μπορεί να έχει. Εγώ δεν κάνω φιγούρα σ’ αυτό. Φιγούρα κάνω στο πιάνο. (γελάει)
 
hatzin229
Στο πιάνο, όταν παίζετε, κοπανιέστε;
Ναι! Κοπανιέμαι. Όταν διευθύνω πάλι… όχι. Δεν μου βγαίνει. Όπως δεν μου βγαίνει ο χορός. Δεν είμαι χορευτής. Είναι και το παράπονο της γυναίκας μου, που δεν χορεύω… Και – για να ξαναγυρίσω στη διεύθυνση – όλο αυτό είναι και γυμναστική! (Γέλια) Όταν κάνεις πέντε-έξι πρόβες με την ορχήστρα, αρχίζουν και πονάνε οι ώμοι σου. Κι εγώ είμαι αγύμναστος! Κάνω διάδρομο, αλλά αυτό είναι για τα πόδια… Τα χέρια; (Πολλά γέλια) Αυτό ήταν το πρώτο μου έργο. Το δεύτερο έργο που έκανα ήταν το «Ωδή στο Μέγα Αλέξανδρο», που παίχτηκε στο Ηρώδειο, στις Πυραμίδες και στο μέγαρο.

Είχατε διευθύνει εσείς στις Πυραμίδες;
Ναι… Πάλι με το Βαλτινό, σαν αφηγητή και το Γαϊτάνο σαν σολίστ. Και μετά έκανα το “El Greco”…

Στη μουσική τα έχετε κάνει σχεδόν όλα. Το «Νοκ Άουτ», για παράδειγμα… Ξέρετε ότι πολύς κόσμος δεν πιστεύει ότι είναι δικό σας;
Πρέπει να ξεχωρίσουμε την ιδιότητα του τραγουδοποιού από αυτή του συνθέτη. Τραγουδοποιός είναι αυτός που γράφει τα κομμάτια, τα τραγουδάει μόνος του και συνήθως είναι μπαλάντες… Ο συνθέτης τώρα μπορεί να είναι και συνθέτης στον κινηματογράφο. Όταν είσαι συνθέτης κινηματογράφου και έχεις το Spielberg και σου έρχεται και σου λέει «Γιωργάρα, έχω αυτό το έργο και η υπόθεση αναφέρεται σε ροκάδες»… Εσύ τι λες; «Βρες άλλον»; Ή αυτό που κάναμε με τον Αντώνη τον Κόκκινο, το «Πάμπτωχοι Α.Ε.», που είναι όλο Jazz… ΔΕΝ λες όχι. Πρέπει να κάνεις αυτό που είναι εντολή του σκηνοθέτη.
 
hatzin232
Είστε ο κλασσικός συνθέτης/μουσικός που γράφει σε παρτιτούρα. Η τεχνολογία τι ρόλο παίζει στη ζωή σας;
Τα έχω χρησιμοποιήσει αυτά τα προγράμματα, χωρίς να τα κατέχω και ιδιαίτερα… Αλλά όταν κάνεις τις ταινίες και τα σήριαλ, η παραγωγή δεν πληρώνει μουσικούς, μεροκάματα δηλαδή για τη μουσική. Όταν πήγα στην Αμερική το 1986, φόρτωσα τις μπαταρίες μου με ακούσματα πολύ σύγχρονα και όταν γύρισα στην Ελλάδα, πήγα κι έκανα το «Νοκ Άουτ». Μάζεψα όλους τους ροκάδες της εποχής. Τον Παπακωνσταντίνου, το Σιδηρόπουλο… Γράψαμε όλο το δίσκο με τέσσερα όργανα. Πιάνο, κιθάρα, μπάσο και τύμπανα.

Και οι ηχογραφήσεις πώς ήταν; Όλα με παρτιτούρες;
Ναι και μάλιστα τα μαθαίνανε όλα οι μουσικοί εκεί. Πρίμα βίστα. Το κάναμε τρεις-τέσσερις πρόβες το κομμάτι και το γράφαμε. Ήξεραν βέβαια οι μουσικοί ακριβώς τι ήθελα. Όπως κι εγώ, όταν ήμουν μουσικός της πιάτσας και έπαιζα με τον Κώστα Καπνίση – ήμουν μάλιστα το δεξί του χέρι – μου έδινε Ο Καπνίσης μόνο τα ακόρντα. Εγώ ήξερα τι θα παίξω, τι θα βάλω μετά…

Είστε πιανίστας. Τα πλήκτρα σας συγκινούν; Τα συνθεσάιζερ, το όργανο…
Το όργανο της εκκλησίας ναι…

Το Hammond;
Όχι, όχι… Δεν τα μπορώ καθόλου αυτά. Είμαι πιανίστας σολίστ. Άλλο κέντρο βάρους έχουν αυτά. Δεν…
 
hatzin233
Έχετε ασχοληθεί με άλλο όργανο;
Όχι, τίποτα. Ούτε κιθάρα ούτε τίποτα. Καταρχήν, τον πιανίστα του ωδείου δεν τον αφήνουν να κάνει άλλο όργανο. Αν πάρεις κιθάρα για παράδειγμα, θα κάνεις κάλλους και μετά θα έχεις πρόβλημα με το πιάνο. Η «ψίχα» στο δάκτυλο δεν θα έχει ευαισθησία. Μόνο πιάνο. Είναι ο βασιλιάς των οργάνων! Μόνο ακορντεόν έπαιζα παλιά, πιτσιρικάς, για να βγάλω κάνα μεροκάματο. Έδινα τα χρήματα στον πατέρα μου και κρατούσα κάνα ταληράκι, για κάνα σινεμά…

Ήθελα να σας το ρωτήσω πάντα αυτό. Μας συγκινήσατε όλους πολύ όταν κάνατε το κλικ του μετρονόμου τραγούδι…
Ναι, με το «Μάθημα σολφέζ»…

Η εισαγωγή ήταν κάτι που είχατε σκεφθεί από την αρχή; Σας ήλθε μετά;
Η εισαγωγή ήταν ένα ενορχηστρωτικό εφέ. Όταν κάθισα να κάνω την ενορχήστρωση, σκέφτηκα… Είναι ένα κομμάτι ωδείου, οι μαθητές – υποτίθεται – έχουν μαζευτεί για να κάνουν σολφέζ… Ήταν πολύ ωραίο να ακουστεί αυτό το «Τικ-τικ-τικ», γιατί σε έβαζε, σαν εικόνα, σαν βίντεο κλιπ, στο χώρο του ωδείου, όπου ο δάσκαλος μας έβαζε το μετρονόμο για να μην φεύγουμε από τα μέτρα. Ήταν μία σκέψη σκηνοθετική. Και έκανε μεγάλη αίσθηση. Στην Αμερική δεν παίχτηκε το κομμάτι ή στην Ασία. Αλλά σε όλη την Ευρώπη, σε βεβαιώ, όσοι έπαιζαν μουσικά όργανα, πήγαιναν να δουν αν το «Ντο-φα-φα-φα» ήταν αληθινό…

Αληθινότατο είναι!
Ναι! (γελάει) Τρελαινόντουσαν. Σου έλεγαν «Μα είναι δυνατόν»;
 
P5220052
Κύριε Χατζηνάσιο, στα δικά μου μάτια και αυτιά, έχετε το ειδικό βάρος του John Williams. Καμιά φορά σας πιάνει το παράπονο; Που, λόγω συγκυριών και χώρας καταγωγής, δεν είστε τόσο γνωστός…
Αυτά είναι θέματα σχετικότητας του Αϊνστάιν… (απίστευτο γέλιο) Το να γίνεις John Williams, με ανταγωνισμό δέκα συνθέτες, άλλους λαϊκούς και άλλους «ελαφρούς», είναι εύκολο πράγμα. Όταν όμως έχεις να ανταγωνιστείς εκατομμύρια μουσικούς, που άλλοι μπορεί να έχουν «ευκολίες» και άλλοι κι εγώ δεν ξέρω τι, δεν είναι σίγουρο ότι μπορείς να έχεις τη δυναμική να γίνεις το ίδιο. Μπορεί, αν έμενα στην Αμερική, να μου έδιναν ταινίες low budget και να κατέληγα να παίζω στα πιάνο μπαρ τα βράδια για μεροκάματο. Ο κόσμος πρέπει να λάβει υπόψη του τα πληθυσμιακά μεγέθη… Μπορεί ο Χατζηδάκις να μην γινόταν ποτέ τίποτα στην Αμερική. Έκατσε δυο μήνες και έφυγε.

Τι σας ενθουσιάζει περισσότερο στο χώρο της μουσικής, που δραστηριοποιείστε τόσα χρόνια; Τι σας απωθεί καμιά φορά;
Όταν παίζω πιάνο και με χειροκροτούν… Όταν παίζω και σηκώνονται άνθρωποι και με χειροκροτάνε… Όταν κάνω την υπόκλιση, εκείνη τη στιγμή αισθάνομαι σαν μικρός θεός… Αυτό που με ενδιέφερε πάντοτε είναι η εκτέλεση. Η ζωή μου είναι εκτέλεση, το πιάνο είναι προέκταση του εαυτού μου. Όσο για απογοήτευση… Δεν έχω εχθρούς, δεν έχω ανθρώπους που με μισούν… Απλά… γιατί να είμαι φίλος με μόνο κάνα-δυο τραγουδιστές, από όλους αυτούς που έχω συνεργαστεί… Να τηλεφωνιόμαστε… Έκανα κάποιες προσπάθειες… Έχουν ανασφάλειες…

Τραγουδάτε καθόλου;
Το «Με λένε Γιώργο». Αλλά ζητάω συγγνώμη. (πολλά γέλια) Θα το πω, λέω και πείτε ό,τι θέλετε!

Κώστας Κούλης
Φωτογραφίες: ΕΜΑΝΟΝ
 

Συνεντεύξεις