Συνεντεύξεις

Συνέντευξη με το Γιάννη Μπέζο

 
   Έχουμε αναφερθεί στην απίστευτη παράσταση «Οι γαμπροί της Ευτυχίας», η οποία εδώ και καιρό αποτελεί σταθερή αξία στην ψυχαγωγία των θεατρόφιλων και την ανάγκη μας να δούμε ένα έργο, να περάσουμε καλά και να ξεχαστούμε για λίγο από όλα αυτά που μας περιμένουν έξω από την αίθουσα. Ήταν μόνο θέμα χρόνου να περάσουμε από τα της κριτικής στα της συνέντευξης. Με μεγάλη χαρά και τιμή παρουσιάζουμε το σκηνοθέτη και πρωταγωνιστή της παράστασης, ένα σπουδαίο θεατράνθρωπο, ένα μεγάλο δημιουργό. Ο Γιάννης Μπέζος φιλοξενείται στο περιοδικό μας, μας μιλάει για την παράσταση, για την επαφή ηθοποιού και κοινού, για τη χημεία στη δυναμική ομάδα ενός θιάσου, για το τραγούδι, για την πραγματική αποστολή των ηθοποιών. Τον ενοχλήσαμε για διάφορα ζητήματα, μας απάντησε σε όλα με περισσή ευγένεια και ανυπομονούμε για την επόμενη καλλιτεχνική του κίνηση, για να τον ξαναφιλοξενήσουμε. Πολλά ευχαριστώ στην Ειρήνη Λαγουρού, η οποία φρόντισε να πραγματοποιηθεί αυτή η συνέντευξη.
 
mpezos20
 
Πρωταγωνιστείτε και σκηνοθετείτε… Έχετε την πολυτέλεια να διαλέξετε ό,τι θέλετε εσείς. Εστιάσετε στο συγκεκριμένο έργο…
Πρώτα-πρώτα να πούμε ότι στο θέατρο δεν υπάρχει «καλό και κακό»… Υπάρχει ένα έργο, το οποίο μας λέει κάτι ή δεν μας λέει. Το συγκεκριμένο ανήκει σε μία κατηγορία έργων, της μεταπολεμικής δραματουργίας των συγγραφέων αυτών, που ονομάζουμε σαν κλισέ «φαρσοκωμωδία», το οποίο έχει μια ιδιαιτερότητα. Δεν μας ενδιαφέρει τόσο πολύ ο μύθος ή το μήνυμα, αλλά η «τρέλα» του συγγραφέα. Η τρέλα των ηρώων. Έχει δηλαδή κάποια στοιχεία παραλόγου, τα οποία στο σινεμά, όταν θα δει κανείς την ταινία, υπάρχουν εν σπέρματι, αλλά το θέατρο έχει άλλη δυναμική και άλλη φόρμα, με την έννοια ότι γίνεται μπροστά στο θεατή, ζωντανά, ενώ στο σινεμά είναι εικόνα. Ο μεγαλύτερος λόγος είναι το γέλιο, το οποίο είναι απενοχοποιημένο, χωρίς δεύτερη σκέψη, ψευδό-πνευματικότητες και μηνύματα… Θα έλεγα ότι έχει μια καλώς εννοούμενη παιδική αφέλεια, χωρίς να παρεξηγηθώ για τη φράση. Έχει αυτό! Δηλαδή, το αστείο είναι ο εαυτός μας ο παιδικός, ο οποίος πάντα παραμονεύει για να κάνει μία επίθεση στη σοβαροφάνειά μας. Έχει κάτι πρωτογενές, το οποίο είναι παρά πολύ δύσκολο να πραγματωθεί από τους ηθοποιούς επί σκηνής, γιατί θα πρέπει να το αντιληφθείς αυτό το πράγμα με το συναίσθημα και όχι με το μυαλό. Όταν λοιπόν κάνεις ένα τέτοιο παιχνίδι, στον ίδιο χρόνο επί σκηνής μπαίνει και ο θεατής. Και αυτό είναι το γοητευτικό!

Μιλάμε για διάδραση;
Εννοείτε…;

Ότι ο θεατής συμμετέχει, βλέπει, γελάει…
Βλέπει, γελάει. Μέχρι εκεί.
 
mpezos12a
Το να το σκηνοθετήσετε ήταν καταρχήν στόχος σας. Είπατε «Το διαβάζω, μ’ αρέσει, το ανεβάζω, το σκηνοθετώ».
Τα δικά μου έργα τα σκηνοθετώ πάντα εγώ.

Πάνω σ’ αυτό… Πολλοί υποστηρίζουν πως ο θεατρικός σκηνοθέτης είναι σαν το τεχνικό ομάδας ποδοσφαίρου. «Στήνει την ομάδα» και μετά «βλέπει το παιχνίδι». Αντίθετα, το σινεμά είναι σαν το μπάσκετ. Παίρνεις time-out και αλλάζεις εκείνο ή το άλλο. Σας ιντριγκάρει το μοτίβο του θεάτρου;
Κοιτάξτε… ο σκηνοθέτης στο θέατρο, κατά την άποψή μου, είναι ο υπεύθυνος για να δημιουργήσει ένα κλίμα… Δηλαδή μία θερμοκρασία, μέσα στην οποία θα κινηθεί ο θίασος. Απ’ τη στιγμή που εγώ συμμετέχω και σαν ηθοποιός, αυτό γίνεται, θα έλεγα, πιο εύκολα. Επειδή είμαστε κάθε μέρα μαζί, είμαστε συνέχεια επί σκηνής, επομένως αυτός που σκηνοθετεί μπορεί με ένα τρόπο να δώσει και το στίγμα του στην παράσταση. Να μην γίνεται δηλαδή η παράσταση ερήμην του. Η διαφορά με το σινεμά είναι ότι ο σκηνοθέτης στο σινεμά μπορεί να επιλέξει πολλά πράγματα. Να κάνει δεκαπέντε λήψεις και να διαλέξει ό,τι θέλει. Ή να κάνει το μοντάζ και εκεί να κάνει ό,τι θέλει. Στη σκηνή δεν υπάρχει αυτό. Δηλαδή, αν το θέλουν, οι ηθοποιοί στη σκηνή μπορούν να το διαλύσουν! Να κάνουν άλλα πράγματα. Είναι δικαίωμά τους. Γίνεται ζωντανά. Επίσης, στο σινεμά επιλέγει ο σκηνοθέτης τι θα δείξει. Στο θέατρο επιλέγει ο θεατής τι θα δει. Εγώ μπορεί να είμαι εδώ, αυτός μπορεί να δει εκεί. Αυτές είναι οι δυσκολίες… το θέατρο είναι τέχνη δική μας, δηλαδή των θεατρίνων, ενώ το σινεμά είναι τέχνη κατεξοχήν του σκηνοθέτη. Εγώ δεν είμαι λάτρης της σκηνοθεσίας με αυτή την έννοια. Μ’ ενδιαφέρει πώς χτυπά η καρδιά των θεατρίνων πάνω στη σκηνή.
 
mpezos15a
Από τη στιγμή που είστε μαζί με τους ηθοποιούς πάνω στη σκηνή και βλέπετε σαν ηθοποιός και σαν σκηνοθέτης… Έχετε αλλάξει πράγματα;
Ναι, βεβαίως. Αλλά πολύ μικρά πράγματα. Μην φανταστείτε δηλαδή αλλαγές μεγάλες. Γιατί όλο αυτό έχει δοκιμαστεί, το έχω προετοιμάσει στο μυαλό μου αρκετά και ο τρόπος που δουλεύουμε εμείς, όταν εγώ έχω την ευθύνη γι’ αυτές τις δουλειές, είναι όχι πολύωρος και κοπιαστικός, αλλά οι ώρες που δουλεύουμε είναι πολύ δημιουργικές. Συνήθως όλοι πείθονται – το λέω με την καλή έννοια – ότι αυτό που κάνουμε ισχύει και από τη στιγμή που ο ηθοποιός πείθεται γι’ αυτό και χαίρεται που είναι πάνω στη σκηνή, όλα έχουν τελειώσει! (γελάει) Όλα μετά είναι φιλολογίες…

Όταν αποφασίσατε για την παράσταση, η επιλογή των υπολοίπων ηθοποιών ήταν δική σας;
Βεβαίως!

Και όταν πλέον καθίσατε να διαβάσετε μαζί και να δουλέψετε, υπήρξε κάτι που να σας φάνηκε περισσότερο δύσκολο ή εύκολο, σε συνάρτηση με το τελικό θέαμα που βλέπουμε;
Όχι. Θα σας πω γιατί… Ξέρετε, η διανομή σε αυτά, δηλαδή το ποιοι θα παίξουν, προδικάζει κατά κάποιον τρόπο και το ανέβασμα και σου λύνει τα χέρια. Αυτό που φαντάζεσαι – αρκεί να γίνει με σκέψη και όχι επιπόλαια, ούτε με επιβολή, δηλαδή «Πάρε εκείνο, εσύ πάρε το άλλο» - από τη στιγμή που αποφασίζεις να κάνεις κάτι με αυτούς τους όρους και έχεις κάνει εσύ την επιλογή, ξέρεις παρά πολύ καλά πού θα πάει το αποτέλεσμα περίπου… Επομένως δεν υπάρχουν δυσκολίες. Θέλει πολλή μεγάλη προσοχή στη διανομή. Αυτό είναι πολύ σημαντικό, γιατί καμιά φορά γίνονται οι διανομές και μετά τα βρίσκουμε μπροστά μας. Κάτι δεν μας βγαίνει, κάτι δεν μας πάει καλά… Δεν είναι θέμα ικανότητας του ηθοποιού. Είναι θέμα ιδιοσυγκρασίας…

Και χημείας ίσως;
Ακριβώς! Μπορεί να υπάρχει ένας πολύ καλός ηθοποιός, ο οποίος όμως το αντιλαμβάνεται αλλιώς… Επομένως αρχίζουν και υπάρχουν προβλήματα…
 
mpezos17a
Μέχρι πότε θα είστε εδώ;
Καλώς εχόντων των πραγμάτων, θα είμαστε εδώ μέχρι την Κυριακή των Βαΐων τουλάχιστον. Μέχρι την πρώτη Απριλίου…

Έχετε κάνει σκέψεις καθόλου για το καλοκαίρι, για να το πάρετε όλο αυτό στο δρόμο;
Όχι. Το καλοκαίρι δεν θα δουλέψω. Θα κάνω κάτι μουσικό στο Ελληνικό Φεστιβάλ για ένα πενθήμερο. Αλλά δεν θα κάνω περιοδεία. Έχω δουλέψει τέσσερα συνεχή καλοκαίρια. Δεν χρειάζεται να ξαναβγώ άλλο ένα.

Επειδή αναφερθήκατε στο τραγούδι… Κάνετε και εδώ (σ.σ. στο ίδιο θέατρο) κάποια ΔευτερόΤριτα, που ασχολείστε με το τραγούδι και όλοι ξέρουν πως τραγουδάτε και πώς τραγουδάτε… Έχετε σκεφθεί καθόλου να ασχοληθείτε μία σεζόν μόνο με το τραγούδι;
Όχι! Μόνο με το τραγούδι, έτσι όπως το εννοείτε προφανώς, όχι. Αν έχει να κάνει σε συνάρτηση με το θέατρο ή άλλα πράγματα, ναι. Δεν έχω κάτι κατά νου αυτή τη στιγμή, αλλά θα μπορούσα να το κάνω. Ας πούμε, αυτό που θα κάνω στο φεστιβάλ, έχει μια σχέση με την ποίηση. Δεν έχω φιλοδοξίες, ούτε είναι η δουλειά μου αυτή, να βγαίνω και να τραγουδάω διάφορα τραγούδια, ούτε η δισκογραφία μ’ ενδιαφέρει, αν και έχω κάνει συμμετοχές διάφορες… δεν μ’ ενδιαφέρει αυτό. Με ενδιαφέρει το τραγούδι σαν να είναι συνέχεια μίας θεατρικής δραστηριότητας. Γιατί, στο τέλος-τέλος, οι θεατές αυτό περιμένουν από μένα. Δεν περιμένουν έναν τραγουδιστή. Όπως ξέρετε, έχουμε γεμίσει τραγουδιστές. Τραγουδάνε όλοι! Το θέμα είναι τι λες όταν τραγουδάς, τι καταλαβαίνεις και τι εννοείς. Εγώ αυτό προσπαθώ να κάνω, όπως και κάνω, τα ΔευτερόΤριτα. Έχει να κάνει με το χώρο του θεάτρου. Το τι γέννησε τα τραγούδια αυτά. Για να έρχονται και οι θεατές σε επαφή με το παρελθόν.
 
mpezos16aΕίστε στο κουρμπέτι πολλά χρόνια. Έχετε κάνει πολλά πράγματα και το συντριπτικό ποσοστό τους είναι εξαιρετικά επιτυχημένο. Τη λέξη επιτυχία πώς την αντιλαμβάνεστε;
Επιτυχία… Κοιτάξτε… Πολλές φορές την επιτυχία τη μεταφράζουμε με όρους εισιτηρίων. Είναι και αυτό, φυσικά. Αλλά δεν είναι μόνον αυτό… Κυρίως, ό,τι καταγράφεται στο χρόνο, δηλαδή ό,τι αντέχει. Αν έλθει, για παράδειγμα, κάποιος και μου πει ότι είχε παρακολουθήσει μια παράσταση πριν δεκαπέντε-είκοσι χρόνια και του έμεινε αυτό, αυτό είναι επιτυχία. Μπορεί να κάνουμε παραστάσεις, οι οποίες κάνουν παρά πολλά εισιτήρια και κανείς να μην θυμάται τίποτα. Αυτό δεν είναι επιτυχία. Είναι ταμειακή επιτυχία. Η καλλιτεχνική επιτυχία βαθμολογείται στο βάθος του χρόνου.

Σας προβληματίζει αυτό;
Καθόλου! Αυτό προσπαθώ να κάνω… Άλλωστε, αυτή είναι η δουλειά των καλλιτεχνών. Είναι αυτό που λέμε και στα νέα παιδιά. Δεν ζούμε τη μέρα μας για να φύγει, ζούμε για να την κρατήσουμε μαζί μας, αρκεί να μας αποκαλύπτει κάτι! Να μην ζούμε τσάμπα, αυτό εννοώ. Ε, αυτή νομίζω ότι είναι η δουλειά των καλλιτεχνών και νομίζω πως αυτή είναι και η ευθύνη τους απέναντι στον κόσμο που μας ακολουθεί, τουλάχιστον έτσι το αισθάνομαι εγώ. Σε αντίθεση με τους πολιτικούς, οι οποίοι λένε πέντε κουβέντες παραπάνω ή λαϊκίζουν…

Μπορείτε να πείτε και πεντακόσιες, δεν θα σας παρεξηγήσουν καθόλου…
Ε, ναι! (γελάει) Η πολιτική είναι μία περίεργη ιστορία, που υποχρεωτικά θα πεις ψέματα, για να κάνεις τη δουλειά σου, για να πετύχεις πράγματα, επομένως δεν έχει καμία σχέση με τη δική μας δουλειά. Εμείς πρέπει να λέμε την αλήθεια ΜΑΣ! Όχι αυτό που θέλει να ακούσει ο κόσμος. Ο κόσμος μπορεί να θέλει να ακούσει παρά πολλά πράγματα… Θα έχετε προσέξει πολλές φορές να λένε «Οι πνευματικοί άνθρωποι γιατί δεν μιλούν»; Ποιοι ακριβώς είναι οι «Πνευματικοί άνθρωποι»; Είναι ένα ερώτημα… Δεύτερον, υπάρχουν άνθρωποι που μιλούν, αλλά δεν τους ακούει κανείς. Επομένως, λέμε «Γιατί δεν μιλούν;», για να πουν αυτά που θέλουμε να ακούσουμε. Η δική μας δουλειά, η κανονική αποστολή η δική μας, αν θέλουμε να είμαστε και πολιτικά πρόσωπα επί της ουσίας, είναι αυτό που κάνουμε να το κάνουμε όσο καλύτερα μπορούμε.

Είναι πολύ νωρίς να μιλήσουμε για τις σκέψεις σας για την επόμενη παράσταση;
Αυτό δεν το ξέρω. Αν δω ότι όλο αυτό τραβάει, μπορεί να το κρατήσω. Αν όχι, θα δω… Φιλοδοξία μου είναι – δεν σας κρύβω – να ασχοληθώ με το ελληνικό ρεπερτόριο. Αν μπορώ, κατά αποκλειστικότητα.
 
mpezos19a
Ο μονόλογος σας συγκινεί;
Ναι… Αλλά… Δεν το έχω κάνει ποτέ. Το σκέφτομαι, να σας πω την αλήθεια, αλλά πρέπει να βρω κάτι που να έχει ενδιαφέρον, για μένα πρώτα-πρώτα. Υπάρχον μονόλογοι παλιοί, αλλά θα ήθελα και κάτι πιο καινούργιο… Γραμμένο από έναν άνθρωπο του καιρού μας.

Είχα δει μία συνέντευξή σας, στην οποία λέτε ότι τελικά τα βραβεία έχουν να κάνουν με τις επιτροπές…
Ναι, βέβαια. (γελάει)

Δηλαδή, ότι στην ουσία φωτογραφίζουν αυτούς που τα δίνουν. Αυτοί που τα παίρνουν είναι μια άλλη ιστορία.
Ξέρετε τι… Δεν με ενοχλεί. Απλά, δεν μου αρέσει να δουλευόμαστε μεταξύ μας. Εντάξει, θέλει κάποιος να δώσει ένα βραβείο.

Για να φανεί κιόλας. Η χειραψία, η φωτογραφία…
Ε, θα μπορούσα κι εγώ να πω «Θα δίνουμε βραβεία εδώ». Δεν σημαίνει κάτι αυτό. Πρώτα-πρώτα, δεν ζήτησε κανείς από κανέναν να δώσει βραβείο. Δεύτερον, είναι και λίγο ύποπτο το θέμα… Όταν βραβεύεις τον «καλύτερο ηθοποιό» ή την «καλύτερη παράσταση», εξυπακούεται ότι τις έχει δει όλες. Άρα, από πριν κάποιο φάουλ έχει γίνει. Όλα αυτά είναι σχετικά. Το θέμα είναι, επειδή αυτά θα συνεχίσουν να υπάρχουν, αυτοί που βραβεύονται – και ενδεχομένως καλώς βραβεύονται πολλές φορές – να μην το παίρνουν τόσο τοις μετρητοίς (γελάει) και να μην το παίρνουν τόσο στα σοβαρά, γιατί αυτά, ξέρετε, ξεχνιούνται… Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που έχουν βραβευτεί και δεν τους θυμάται κανείς. Το βραβείο στο δίνει πράγματι ο χρόνος και η ματιά του κοινού. Όχι τόσο η αγάπη του, όσο η εκτίμησή του και αυτό είναι πολύ δύσκολο να το πετύχεις.

Κώστας Κούλης
Φωτό: ΕΜΑΝΟΝ
 
mpezos21

Συνεντεύξεις