Συνεντεύξεις

Συνέντευξη με το Γιώργο Μιχαλακόπουλο

 
   Φεύγοντας από το θέατρο Ιλίσια εκείνο το βράδυ της πρώτης Πέμπτης του Οκτώβρη… Έχοντας δει «Το τίμημα» για πρώτη φορά… Τα συναισθήματα υπερφορτώνουν το «κύκλωμα». Η οικογένεια και ο «ξένος» που εισέρχεται για να κάνει πολύ περισσότερα από ένα παζάρι τιμών. Ο παλαιοπώλης που ίσως οσφραίνεται το θρίαμβο και αποζητά την ολόδική του εδραίωση σε ένα θρόνο που ούτε καν του ανήκει; Όπως και να ‘χει, το έργο άφησε βαριά πάνω μας το αποτύπωμά του και ο Γιώργος Μιχαλακόπουλος, ο Σόλομον της εν λόγω παράστασης, φρόντισε να νιώσουμε τη δυσβάσταχτη ευτυχία της πλήρωσης μέσα από μία παράσταση που μας συγκλόνισε συθέμελα. Ο τεράστιος πρωταγωνιστής μας υποδέχθηκε μια Κυριακή μεσημέρι σε ένα από τα αγαπημένα του μέρη, εκεί που η απόλαυση του ζεστού καφέ συναντά την ανυπέρβλητη θέα. Αυτή άλλωστε ήταν και η ατάκα του μετά την ολοκλήρωση της συνέντευξης. «Σε τι θέα σας έφερα, ε»; Να σας πως την αλήθεια, όταν έχεις μπροστά σου έναν τέτοιο ηθοποιό, μια κάμαρα δύο επί τρία είναι για σένα το Grande Bretagne και άνετα μάλιστα. Ο γλυκύτατος και ευγενέστατος Γιώργος Μιχαλακόπουλος μας μίλησε για την παράσταση, για το χαρακτήρα του ρόλου του, για τις λεπτομέρειες που κάνουν την ουσία πιο ουσία και για ένα σπαρακτικό θρίαμβο που περιμένει να ανακαλυφθεί από τους υποψιασμένους θεατές. Πολλά πολλά ευχαριστώ στη Μαρκέλλα Καζαμία, η οποία συνέβαλε στο να πραγματοποιηθεί αυτή εδώ η συνέντευξη.
 
mih003
 
Αυτό που διαπίστωσα εγώ βλέποντας το έργο, είναι ότι πρόκειται για μία υπέροχα κλειστοφοβική παράσταση. Είναι «βαριά», αλλά σε καταλαμβάνει τόσο ωραία που δεν θέλεις να τελειώσει…
Πιστεύω πως είναι μία ακτινογραφία της αστικής τάξης… Το έχει γράψει ο Arthur Miller, αναδεικνύει τα προβλήματα μιας οικογένειας… κι αυτό το κάνει με ένα συγκλονιστικό τρόπο. Εμπεριέχει την οικονομία (σ.σ. το κραχ) στο γράψιμο και αυτό τον κάνει να είναι ιδιαίτερα εύστοχος σε εκείνο που θέλει να πει. Έχει αυτή την οικογένεια του αποθανόντος πατέρα, ο οποίος έπαιζε έναν περίεργο ρόλο… Για να μην τα μαρτυρήσουμε όλα (γέλια), αυτό δημιουργεί στους θεατές κάποιες εικόνες, οι οποίες είναι… τέτοιες οικογένειες υπάρχουν. Και αυτές οι διαμάχες… και καταφέρνει (σ.σ. ο συγγραφέας) με έναν έξοχο τρόπο να ακτινογραφήσει μία τέτοια οικογένεια. Με έξοχο τρόπο. Με τα δύο αδέλφια, τη νύφη και τον περίεργο παλαιοπώλη, που θέλει να πάρει τα έπιπλα. Σημειωτέον ότι αυτή τη στιγμή που μιλάμε, το έργο παίζεται στη Νέα Υόρκη. Και το ρόλο του παλαιοπώλη παίζει ο Danny DeVito.

mih001Το διάβασα κι εγώ αυτό. Όπως και ότι ήταν το αγαπημένο έργο του Miller και το μοναδικό που σκηνοθέτησε ο ίδιος…
Ναι. Και έχει παιχτεί πολύ λίγο στην Ελλάδα. Πριν είκοσι πέντε χρόνια περίπου, στο Θέατρο Εξαρχείων και μια φορά από το Βορείου Ελλάδος. Είναι σχεδόν άγνωστο έργο εδώ, ενώ είναι σπουδαίο… Στην Αμερική παίζεται πολύ συχνά…

Ήταν δική σας επιλογή;
Όχι… Εμένα με φώναξε ο επιχειρηματίας, να αναλάβω… Το ήξερα βέβαια το έργο…

Αυτό που έκανε πολλή εντύπωση ήταν οι απίστευτες ατάκες, κατά τη διάρκεια της παράστασης, που έβγαζαν πολύ και αυθόρμητο γέλιο, ενώ η παράσταση είναι «βαριά»… Αλλά επειδή και η ζωή είναι κάπως έτσι… Όταν πήρατε το κείμενο και είδατε αυτές τις θανατηφόρες ατάκες… Πώς το αντιληφθήκατε, πώς δουλέψατε;
Όταν διαβάζω ένα κείμενο, δεν τις ξεχωρίζω τις ατάκες σε θανατηφόρες και μη (χαμογελάει)… Προσπαθώ να προσεγγίσω το κείμενο όσο μπορώ πιο αληθινά, γιατί έτσι θα βγουν οι θανατηφόρες οι ατάκες… Με ενδιέφερε πολύ. Πέρα από τη γοητεία του συγκεκριμένου ρόλου, που θεωρείται από τους πιο δύσκολους του παγκόσμιου ρεπερτορίου, γιατί πρέπει να κρατά κάποιες ισορροπίες υποκριτικές, που δεν του επιτρέπεται να ξεφύγει πάνω απ’ αυτές, είναι ένα πολύ γοητευτικό έργο… Έχω παίξει άλλα δύο του Miller, το «Ο θάνατος του εμποράκου» και το «Θέα από τη γέφυρα». Ένας σπουδαίος συγγραφέας, ο οποίος μαζί τον Τένεσι Ουίλιαμς ήταν το μεγάλο αμερικάνικο δίδυμο… Οι δυο μεγάλοι Αμερικάνοι συγγραφείς, οι οποίοι συνέπεσαν και χρονικά. Και είναι ευτυχία να παίζεις ένα σπουδαίο συγγραφέα και ένα σπουδαίο έργο, όπως είναι «Το τίμημα»…

Η χρονική περίοδος που εκτυλίσσεται το έργο είναι μία πολύ δύσκολη περίοδος για τους Αμερικανούς… Οι περισσότεροι βρίσκονταν στα όρια της απελπισίας…
Ναι, είναι μια κοινωνική αναταραχή που υπάρχει και μια εικόνα, η οποία ταλανίζει την κοινωνία τότε. Σαν ευαίσθητος δέκτης ο Miller, αποτυπώνει ουσιαστικά πράγματα μέσα στο έργο.
 
mih353
Παρατηρήσατε, όταν το διαβάσατε, κάποια κοινά σημεία με την ελληνική κοινωνία εκείνης της εποχής;
Κοιτάξτε… ένας μεγάλος συγγραφέας σου δίνει την ευκαιρία να βλέπεις και το πρόσωπό σου μέσα… και το χώρο που ζεις. Αλλιώς δεν θα ήταν ένας «οικουμενικός» συγγραφέας.

Όσον αφορά το δέσιμο των ηθοποιών, το όλο μοτίβο κατά τη διαδικασία των προβών… Ήταν όλα ομαλά;
Ξέρεις τι… τη σκηνοθεσία σε αυτό το έργο την έκανε η κόρη μου… Νομίζω ότι δουλέψαμε καλά… Προσεκτικά, θα έλεγα, προσπαθώντας να αποφύγουμε παγίδες που υπήρχαν… Νομίζω ότι κάναμε το κείμενο ευπρόσιτο στους θεατές, παίζοντας από το κρύο στο ζεστό, που λένε…

Το να σας σκηνοθετεί η κόρη σας, πώς ήταν για σας;
Δεν ήταν η πρώτη φορά…

Το γνωρίζω, αλλά πώς είναι; Πώς είναι σαν εμπειρία;
Μια χαρά! Όπως όλοι οι σκηνοθέτες. Εκείνη τη στιγμή δεν παίζει ρόλο ούτε η κόρη ούτε ο πατέρας. Απλά παίζει ρόλο ο ηθοποιός και ο σκηνοθέτης.

Έχει πάρει συμβουλές από σας;
Δεν δίνω συμβουλές. Οι συμβουλές είναι επικίνδυνες… (σ.σ. χαμογελάει και δίνει το έναυσμα για γέλια)

Μέχρι πότε θα είστε εδώ;
Μάλλον θα τελειώσουμε τη σεζόν… Όπως θα είδατε, δεν υπάρχει ούτε καρέκλα κενή…

mih004Ο παλαιοπώλης τελικά… λειτουργεί σαν καταλύτης στην παράσταση;
Ναι… Νομίζω ότι είναι ένας μοχλός, ο οποίος με την παρουσία του καταφέρνει και βγάζει προς τα έξω όλη τη «φόδρα» της οικογένειας… Αν τη φανταστείς σαν φουστάνι, τότε αυτό το «από κάτω» αυτή τη φόδρα, καταφέρνει ο Σόλομον να τη βγάλει προς τα έξω… Όλο αυτό τον περίγυρο. Και την εποχή βέβαια. Και αυτό είναι το ενδιαφέρον του γέρου…

Όταν ξεκινήσατε να διαβάζετε το κείμενο και να προσεγγίζετε το ρόλο… Είχατε στο νου σας άλλες παραστάσεις, κάτι άλλο που είχατε δει…
Όχι. Ήμουν παρθένος. Ήταν σαν να το έκανα πρώτη ανάγνωση. Βέβαια, όπως είπα και πιο πριν, το έργο το ήξερα. Αλλά, όταν πλησιάζεις ένα έργο και προσπαθείς να δεις τα χρώματά του ή να ανακαλύψεις τις γωνιές του, τότε είναι μια άλλη ιστορία. Σε αυτό το σημείο ήμουν παρθένος. Δηλαδή έπεσα και άρχισα και φώτιζα να πράγματα του ρόλου μου όσο μπορούσα πιο καθαρά, πιο ευθύβολα… χωρίς να μεταχειριστώ τερτίπια ή «ευκολίες»… και σχημάτισα ένα ρόλο… Αυτόν που είδατε.

Αυτό που σας ιντριγκάρισε περισσότερο στην προπαρασκευή και στην τελική απόδοση, τι ήταν; Όσον αφορά το ρόλο σας πάντα.
Η σύνθεση του ρόλου. Είναι ένας παρά πολύ δύσκολος ρόλος. Θέλει ισορροπίες, δεν θέλει «ξεχειλώματα», θέλει να τον κρατάς πάντα στο μέτρο και να είσαι ευθύβολος σε αυτό που επιδιώκει ο ήρωας και σε αυτό που φτάνει στο θεατή.

Υπάρχει κάποιος συμβολισμός σε όλο αυτό;
Είναι η ίδια η ζωή!

Πέρα από «Το τίμημα»… έχετε σχέδια για κάτι άλλο;
Τώρα… (γελάει) Ξέρεις τι μου λες; Σχέδια πάντα υπάρχουν… Το πρόβλημα είναι πώς να βρεις τις συνθήκες, να τα κάνεις πράξη. Δεν είναι τόσο απλά τα πράγματα. Τουλάχιστον εγώ, που είμαι εξήντα χρόνια στη δουλειά, πάντα έτσι πορευόμουν, έτσι έκανα τις επιλογές μου… Κοιτούσα να έχω τις καλύτερες «σταθερές» που λένε… Ειδάλλως θα την πάταγα. Κι αυτό είναι ένα δύσκολο παιχνίδι που γίνεται – και με τον εαυτό σου…

Την πατάει εύκολα ο ηθοποιός;
Εξαρτάται από το τι ανατροφή έχει. Θεατρική, οικογενειακή… Όλα παίζουν ρόλο.
 
mih006
Αυτό που σας κάνει το μεγαλύτερο καλό στη δουλειά και αυτό που σας απογοητεύει περισσότερο… Ποια είναι;
Ξέρεις… πια είναι ο φόβος της ηλικίας που με τρομάζει… την οποία ηλικία μου κοιτάω να την ξεχνάω κάθε τόσο, αλλά εκείνη είναι παρούσα… Έχει ενδιαφέρον αυτή η μάχη… Που λες «Υπάρχω – καταφέρνω – κατακτώ»… μέχρι την όποια Δύση… Είναι ένα ωραίο παιχνίδι. Επώδυνο μεν, αλλά ενδιαφέρον.

Αν θέλαμε να δώσουμε ένα χαρακτηρισμό για το Σόλομον… Με όλα αυτά που συμβαίνουν στον κόσμο… Πώς θα τον ονομάζαμε; Εσείς πώς θα το χαρακτηρίζατε;
Για μένα, συγγραφικά τουλάχιστον, είναι ένας μοχλός, που μπαίνει σε μια ταραγμένη οικογένεια και καταφέρνει και φανερώνει τις σκοτεινές πλευρές της.

Κώστας Κούλης
Φωτογραφίες: EMANON
 

Συνεντεύξεις