Mindfield

Καφές & Τέχνη

mindfield

 bild1

   Πριν λίγο καιρό, διάβασα ένα άρθρο σε μια πολύ γνωστή, αθηναϊκή εφημερίδα, σχετικά με το νέο μουσείο που δημιουργήθηκε στο Θησείο και τη στάση της νέας γενιάς απέναντι σε αυτό. Ούτε λίγο ούτε πολύ, η θέση του συντάκτη (του Κυριακάτικου φύλλου παρακαλώ) ήταν η εξής: οι νέοι σήμερα το μόνο που ξέρουν να κάνουν καλά είναι να πίνουν καφέ!!! Ναι, μάλιστα. Αυτό ήταν το συμπέρασμα του και το βάσισε στην εξής υπόθεση: Δεν είναι δυνατόν, να δημιουργούνται τόσο σύγχρονα και κυριολεκτικά ενδιαφέροντα μουσεία μέσα στο κέντρο της Αθήνας, στο Θησείο και να είναι άδεια, ενώ την ίδια στιγμή έξω από το μουσείο και γύρω γύρω από αυτό, σε όλη την περιοχή του ιστορικού κέντρου της πρωτεύουσας να γίνεται πανικός στις καφετέριες και να μη χωράν να κάτσουν οι νέοι! Ντροπή και αίσχος καταλήγει ο συντάκτης….αυτοί οι «άχρηστοι» νέοι είναι οι υπεύθυνοι για την κατάπτωση της χώρας μας σήμερα, αυτοί οι νέοι, που δε γνωρίζουν να εξάρουν την πλούσια πολιτιστική κληρονομιά της Ελλάδας και να την αναδείξουν!

   Η αλήθεια είναι ότι το κέντρο της Αθήνας είναι γεμάτο αρχαιολογικά θραύσματα ανεκτίμητης αξίας, απομεινάρια άλλων καιρών που έχουν έρθει στην επιφάνεια και συγκλονίζουν με την άριστη κατάσταση στην οποία βρέθηκαν και μας πληροφορούν με στοιχεία εικονογραφικά για τον τρόπο ζωής των αρχαίων Ελλήνων. Κληρονομιά είναι όλα αυτά, και μάλιστα βαριά, δεν αντιλέγει κανείς σε αυτό. Τα αρχαία που υπάρχουν στην Ελλάδα, δε μπορούν να συγκριθούν με τίποτα, παρά μόνο με αυτά της αρχαίας Αιγύπτου και της Κίνας ίσως.

bild2    Μισό λεπτό όμως, δεν είναι απλά τα πράγματα σε αυτό το σημείο. Δε μπορεί όποιος πιάνει μια πένα στα χέρια του να ανοίγει πυρ εναντίον των νέων, «άτεχνων» κι «ακαλλιέργητων» «καφενόβιων» ανθρώπων. Δε φταίει η νέα γενιά για την κατάσταση στην οποία την οδήγησαν σήμερα, ούτε είναι αυτή υπεύθυνη που δε γνωρίζει από τέχνη και από μουσεία. Η νέα γενιά σήμερα, αμείβεται με 592 ευρώ μικτά, στην καλύτερη περίπτωση με φουλ 8ωρο και υπερωρίες να παίρνει 700 ευρώ!!! Με αυτά τα λεφτά όχι σπίτι, αλλά ούτε κοτέτσι δεν ανοίγεις σήμερα. Αλλά ας το πιάσουμε από την αρχή…

   Ένας νέος σήμερα από τότε που αρχίζει να θυμάται τη ζωή του, πηγαίνει σχολείο και ταυτόχρονα ξένες γλώσσες, γιατί είναι απαραίτητο να γνωρίζει άπταιστα αγγλικά, γαλλικά και πιάνο! Μετά το γυμνάσιο, μαζί με το σχολείο, είναι αναγκασμένο το παιδί να πηγαίνει και φροντιστήριο για να μορφωθεί ολοκληρωμένα, με σκοπό να κερδίσει με τον έναν ή τον άλλο τρόπο μια θέση στο ελληνικό «δημόσιο» πανεπιστήμιο. Μετά, τις ανώτατες σπουδές του και τα ακόμα πιο ανώτατα όνειρα του, εισέρχεται στον πραγματικό κόσμο. Την ανεργία!! Αν και σήμερα οι περισσότεροι φοιτητές εργάζονται ταυτόχρονα με τις σπουδές τους για να τα βγάλουν πέρα.

   Με την είσοδο στην κοινωνία της ανεργίας, εισέρχονται και στο κυνήγι πιστοποιητικών και δεξιοτήτων. Να μαζέψουν κι άλλα χαρτιά, μπας και τα 592 ευρώ γίνουν 600 και με αυτό τον τρόπο καταφέρουν να βάλουν λίγη περισσότερη βενζίνη στο αμάξι ή να πάνε ένα σαββατοκύριακο εκδρομή στο χωριό. Όταν κάποιος από τότε που ήταν παιδί, το μόνο που έκανε ήταν να τρέχει από το ένα κτίριο στο άλλο και τελικά, αν είναι τυχερός και δουλεύει όταν μεγαλώσει, μετά από 10 ώρες εργασίας, είναι απόλυτα φυσιολογικό και λογικό να θέλει να πιεί καφέ όταν βρει λίγο χρόνο.bild5

   Στο διάλειμμα μεταξύ σχολείου και φροντιστηρίου λοιπόν, ο πιτσιρικάς της νέας γενιάς, χρειάζεται να πάρει δύναμη από κάπου. Συνήθως το ορμητήριο αυτό είναι ο χώρος της μουσικής. Χχμμμ!!! Η μουσική όμως στις μέρες μας είναι ένα μεγάλο αμπέλι από όπου ο καθένας που αποκαλείται μουσικός, διεκδικεί και το μερίδιο του από τον τρύγο. Και ποια είναι αυτή η μουσική που μπορεί να εμπνεύσει το νέο άνθρωπο, ποια μελωδία είναι αυτή που μπορεί να αμβλύνει τα άγχη του, ποιοι στίχοι είναι αυτοί που θα μιλήσουν στην καρδιά του και θα τον οδηγήσουν στο να εκφράσει όσα κρύβει μέσα του και μην τα θάψει περισσότερο;

   Σήμερα ανοίγοντας το ραδιόφωνο, η πλειοψηφία των σταθμών παίζουν μια μουσική «ελαφριού» νοήματος ας πούμε. Δεν έχω τίποτα προσωπικά με αυτή τη μουσική, γιατί όπως άλλωστε είχε πει κι ένας φίλος, «τον νταλκά σου, δε γίνεται να τον βγάλεις με Λοΐζο». Ωραία αφορμή μου δόθηκε όμως με τη φράση αυτή. Το αν η νεολαία προτιμά σήμερα ακούσματα που δεν της προσφέρουν τίποτα παρά πάνω από μια ώθηση σε ένα ποτήρι ουίσκι ή σε ένα ξέσπασμα, πάλι δεν είναι δική τους ευθύνη. Ακόμα και στο σχολείο, το μάθημα της μουσικής είναι «η ώρα του παιδιού» και η συμμετοχή στη χορωδία  «ευκαιρία για να χάσει ο μαθητής το μάθημα».

   Ποιος άραγε, εκτός από τον οικογενειακό περίγυρο στην καλύτερη περίπτωση, μαθαίνει σήμερα στο νέο να απολαμβάνει τη μουσική; Του μίλησε ποτέ, κάποιος για τις συνθέσεις του Μάνου Χατζιδάκι; Για το "Χαμόγελο της Τζοκόντα" ή για το "Βαλς των χαμένων ονείρων"; Ποιος μιλάει για την Ελλάδα που έχει γεννήσει μουσικούς σαν το Θεοδωράκη, τον Ξαρχάκο, το Λεοντή, το Θ.Μικρούτσικο και το Μάνο Λοΐζο; Για όλους αυτούς τους ποιητές που έγραψαν και ύμνησαν όχι μόνο τη χώρα την ίδια, αλλά και κάθε μικρή γωνιά της, όπως ο Βάρναλης, ο Ρίτσος, ο Ελύτης, ο Σεφέρης, ο Γκάτσος!

bild9

bild4   Πιστεύω ακράδαντα ότι αν σε ένα παιδί βάλεις να ακούσει Χατζιδάκι όταν είναι μικρό και παίζει στο σπίτι, δύσκολα θα προτιμήσει όταν μεγαλώσει τη Σάσα Μπάστα! Δε μας μάθανε πιστεύω, πως η αναζήτηση του νοήματος στους στίχους του Γκάτσου και του Ρίτσου όταν πλέκονται με τη μουσική, είναι ευχαρίστηση και τέρψη ψυχής. Μας μάθανε να δεχόμαστε κυρίως τα εύπεπτα, αυτά που δεν ακονίζουν το μυαλό, που δεν το ζορίζουν, που το αφήνουν να δουλεύει στο ρελαντί… Η παιδεία που παίρνουμε είναι ξεκομμένη από την καλλιέργεια του ανθρώπου. Η παιδεία μας δεν εμπεριέχει ούτε τη μουσική ούτε την εικαστική παιδεία. Μόνο σε κάθε επέτειο του Πολυτεχνείου, άντε και της 28ης Οκτωβρίου ακούει ο νεολαίος μερικά κομμάτια που μπορούν να του προσφέρουν κάτι. Κάτι που να μπορεί να κουβαλήσει μαζί του και έξω από τις αίθουσες διδασκαλίας και να το σκεφτεί, να το μοιραστεί, να το χαρίσει, γιατί αυτό είναι το μεγαλείο της μουσικής, η μεταδοτικότητα!

   Άρα δε φταίει μόνο ο νέος για τη μουσική σκηνή σήμερα, έχει μερίδιο βέβαια, αλλά ας μην συγκρίνουμε ανόμοια πράγματα. Δεν είναι ίδιο το κακούργημα με το πταίσμα! Τα θέατρα ρημάζουν άδεια, η νεολαία τα αποστρέφεται, γιατί κάτι χαρακτήρες βγαλμένοι από τη ναφθαλίνη, έχτισαν την εικόνα της κουλτούρας, ως μια ελιτίστικη κατάσταση στην οποία δε μπορούν να συμμετέχουν όλοι, παρά μόνο οι έχοντες τη γνώση και οι κατέχοντες την τεχνική. Το θέατρο (ως μέσο και ως θεσμός), από την Αρχαία Ελλάδα ακόμη, ήταν μέσο διαπαιδαγώγησης των μαζών, του απλού λαού. Ήταν διαδικασία διαδραστική, συμμετοχική, με διδάγματα, που έθετε προβληματισμούς στον κόσμο για περαιτέρω επεξεργασία στην οικία… Δεν ήταν ούτε για τους λίγους ούτε για τους εκλεκτούς, ήταν για όλους και μάλιστα υποχρεωτικά. Πως καταντήσαμε σήμερα, στην Ελλάδα τους 2011 να απεχθανόμαστε αυτά που γεννήσαμε; Πάντως δεν φταίνε οι σημερινοί 20άρηδες και 25άρηδες!

bild8   Ρωτάς έναν νέο για το Σοφοκλή και τον Αισχύλο και γελάει αμήχανα. Το μυαλό του πάει σε παλαιοντολόγους και φιλολόγους που φοράνε χοντρά και στρόγγυλα γυαλιά. Η λογοτεχνία υπάρχει και για παιδιά και για νέους, είναι όχημα έξαρσης της φαντασίας, είναι μέσο εμπλουτισμού του λεξιλογίου που χρησιμοποιεί ένας άνθρωπος, είναι συμμετοχή σε έναν μυθοπλαστικό κόσμο που του προσφέρει νοητικές εμπειρίες. Και στη μη επιλογή ενός βιβλίου φταίμε όλοι και κυρίως οι περασμένες γενιές, γιατί αντί να δώσουν κίνητρο για διάβασμα, κάνουν στείρα κριτική εκ του ασφαλούς, από το ρετιρέ της γνώσης, που δε μπορούν να το μοιραστούν με άλλους γιατί οι χώροι του είναι στενόχωροι από τα ράφια των βιβλίων. Και συγνώμη για την καυστική γλώσσα μου, αλλά είμαι κι εγώ μία από τους νέους…

bild6   Είναι Κυριακή, έχει ήλιο και ο νέος επιθυμεί να πάρει την παρέα του, την κοπέλα του ή το αγόρι της αντίστοιχα, και να βγει να πιει έναν φραπέ, σε μια πλατεία ή στη θάλασσα κοντά. Δεν υπάρχει τίποτα μεμπτό και κακό σε αυτό το συλλογισμό. Δε φταίει αυτός εν τέλει, που κανείς δεν τον έμαθε να διαβάζει λογοτεχνικά βιβλία, αλλά να προτιμά το game boy, δε φταίει ο νέος  που κανείς δεν τον δίδαξε να αγαπάει την τέχνη και να την αποζητά, δε φταίει αυτός που δε του μάθανε να διαβάζει εφημερίδα, αλλά να προτιμά  μόνο το internet. Δε φταίει ο νέος λοιπόν, που δε βρέθηκε σε όλη την παιδική του ηλικία ένας θεσμός να τον γαλουχήσει με την αξία της ιστορίας και της τέχνης, δεν είναι αποκλειστικά δική του ευθύνη το γεγονός ότι προτιμά να πιει καφέ στον ήλιο, από το να επισκεφτεί ένα μουσείο ή μια έκθεση ή μια συναυλία όταν βρει χρόνο για τον εαυτό του…

bild3   Η νέα γενιά μπορεί να έχει πολλά ελαττώματα, αλλά έχει και πολλά προβλήματα. Το Θησείο μπορεί να είναι σήμερα γεμάτο από καφενέδες, αλλά δεν είναι ευθύνη του νέου που προτιμά τα τσίπουρα από τον Picasso ή από τα αρχαία του Κεραμικού! Δε του δίδαξε απλά κανείς την  ευτυχία της επικοινωνίας με το παρελθόν του. Τι να κάνουμε; Δε μας μάθανε από την αρχή, ότι ένα μουσείο μπορεί να είναι ευχάριστο. Πάντα, ακόμα και στο σχολείο μας το περνούσαν σαν εκδρομή ή σαν ευκαιρία για καφέ στο πάρκο που υπήρχε εκεί κοντά. Δυστυχώς, η Ελλάδα γαλούχησε τον Έλληνα να μην εκτιμάει αυτά που έχει, να μην τα γνωρίζει, να μην τα καταλαβαίνει και να τα θεωρεί απλά αξιοθέατα.

   Μέσα στο σύγχρονο φρενοκομείο των πόλεων, ας είμαστε πιο επιεικής με τους ανθρώπους που θέλουν να πιουν έναν καφέ ή ένα τσίπουρο με την παρέα τους. Μπορεί να το έχουν περισσότερο ανάγκη από το να δουν έναν πίνακα ή μια αρχαία στάμνα. Η κοινωνικοποίηση είναι μέγα αγαθό για τον άνθρωπο, ας μη χάσουμε και αυτή την ευκαιρία για διαπροσωπική επαφή, οι άνθρωποι γύρω από το τραπέζι του καφέ ή του ούζου επικοινωνούν κι έρχονται πιο κοντά ο ένας στον άλλο. Το ίδιο θα μπορούσε βέβαια να συμβεί και σε μια επίσκεψη σε έναν αρχαιολογικό χώρο ή σε έναν χώρο τέχνης. Αλλά δε φταίει αυτός ο νέος που κανείς δε βρέθηκε να του μάθει αυτόν το δεύτερο τρόπο…

Κατερίνα Βλαντώνη

 "Απ’ την πληγή μου κοίταξα, του κόσμου την πληγή ...", Γ.Ρίτσος

bild7

Mindfield