Θεατρικές Παραστάσεις

Ανταπόκριση Θεατρικής Παράστασης: 'Μαράν Αθά'

   Πριν χρόνια, το 2005, η Άννα Βαγενά διάβασε το βιβλίο «Μαράν Αθά» του συντοπίτη της από τη Λάρισα, Θωμά Ψύρρα, και εντυπωσιασμένη από την ιδιάζουσα γλώσσα αλλά και την ιστορία του μυθιστορήματος, σκέφτηκε την μεταφορά του επί σκηνής. Η πρόταση έγινε στην κόρη της Γιασεμή Κηλαηδόνη, η οποία διάβασε τελικά το βιβλίο και παραδέχτηκε ότι ήταν από τα ωραιότερα κείμενα που είχε συναντήσει στη ζωή της.
 
maran2   Μόλις το 2010, η τελευταία, επιστράτευσε την σκηνοθετική εμπειρία του Δήμου Αβδελιώτη, για τη μεταφορά του κειμένου στη σκηνή του θεάτρου Μεταξουργείου, ένας θεατρικός μονόλογος στον οποίο θα πρωταγωνιστούσε η ίδια. Το έργο παίχτηκε μέχρι πρότινος στην Αθήνα και ανηφόρισε και στη Θεσσαλονίκη, για τρίτη φορά, στο θέατρο Αυλαία, για λίγες μόνο παραστάσεις.
 
   Λαμβάνοντας υπόψη ότι η παράσταση χαρακτηρίστηκε από την κριτική ως πνευματικό γεγονός και σταθμός στα θεατρικά πράγματα, ήμασταν έτοιμοι για ένα διαμάντι στο οποίο θα ξεδιπλώνονταν όλες αυτές οι αρετές της θεατρικής τέχνης που προκαλούν στον θεατή χιλιάδες συναισθήματα μεταξύ πραγματικού και φανταστικού.
 
   Στο μυθιστόρημα του, ο Θωμάς Ψύρρας, πλάθει ένα παραμύθι με βασικό ήρωα έναν 90χρονο μοναχό, τον Νικόλαο, ο οποίος λίγο πριν πεθάνει αφηγείται όλη του τη ζωή. Ο αφηγητής απευθύνεται στον νεκρό Δεσπότη του, σαν να τον έχει ζωντανό μπροστά του, και έτσι η αφήγηση μοιάζει σα να έχει ένα συγκεκριμένο αποδέκτη. Το έργο θεμελιώνεται επάνω σε οκτώ όνειρα που χρεώνονται να ιδούν, να αφηγηθούν και να κρίνουν σε συνέχειες σε οκτώ πεπειραμένες «Ταρσίτσες», για να μυήσουν την ένατη και νεαρά «Ταρσή» στην αρχαία και εμπειρική γνώση των γυναικείων θεμάτων. Σε αυτές στάλθηκε και ο νεαρός τότε μοναχός, για να παρακολουθήσει τις μυστικές τελετουργικές συναντήσεις των εννέα αυτών γυναικών. Άθελά του μυείται στην απόκρυφη γνώση και του αποκαλύπτεται ένα άγνωστο σύμπαν που τον οδηγεί στον αληθινό έρωτα και την αγάπη του για την μικρότερη Ταρσή, την Σεβαστή.
 
maran3   «Μαράν Αθά» σημαίνει «Ο Κύριος μας έρχεται» (Η φράση προέρχεται από την πρώτη επιστολή του Αποστόλου Παύλου προς Κορινθίους). Και ωσάν αυτός να έρχεται για να τιμωρήσει όσους αμάρτησαν, ο μοναχός Νικόλαος, κάποια στιγμή της ζωής του βρίσκεται σε ένα δίλημμα: «με το Θεό ή την αγάπη;». Ο Δέσποτας θα του το αναφέρει κάποια στιγμή ως μορφή αφορισμού!
 
   Χρησιμοποιώντας αυτή την ιδιαίτερη γλώσσα, μια αρμονική μίξη της ντοπιολαλιάς (θεσσαλική) με τον αφομοιωμένο λόγο του Παπαδιαμάντη και του Βιζηυνού, στο κείμενο του Θωμά Ψύρρα, αλλά και στη συνέχεια στη θεατρική μεταφορά του Αβδελιώτη, δημιουργείται ένα πισωγύρισμα σε παλιότερους αιώνες, τότε που ο λόγος είχε ιδιαίτερη μαγεία στα κείμενα του Σολωμού, του Παπαδιαμάντη, του Κόντογλου, των παραμυθιών, των παροιμιών ή και στα απαγορευμένα στιχάκια των ρεμπέτικων τραγουδιών.
 
   Ο Αβδελιώτης πιάνει ουσιαστικά λίγες από τις σελίδες του βιβλίου του λαρισινού συγγραφέα, αλλά καταφέρνει να δημιουργήσει μια παράσταση, στην οποία πρωταγωνιστή ο λόγος και η αφήγηση. Γενναία πράξη το απόλυτα λιτό σκηνικό, αλλά με ένα φωτισμό που θα ζήλευε κάθε έμπειρος καλλιτεχνικός φωτιστής. Σκηνικά (Μαρία Πασσαλή) και μουσική (Βαγγέλης Γιαννάκης) υπηρετούν τους κανόνες του καλού θεάτρου. Όλα προμελετημένα καλά. Δεν είναι τυχαία, ούτε ότι ορισμένες στιγμές ο φωτισμός στο πρόσωπο της πρωταγωνίστριας σε παρέπεμπε σε νεαρό άτομο (παρόλο την εμφάνιση καλόγερου), ούτε τα νανουρίσματα που επιλέχθηκαν κατά τη διάρκεια της εξιστόρησης των ονείρων.
 
maran   Κάπως έτσι πέφτει το βάρος της παράστασης στη μοναδική πρωταγωνίστρια, την Γιασεμή Κηλαηδόνη, η οποία αδιαμφισβήτητα αποδεικνύει το ταλέντο της σε αυτό τον τόσο δύσκολο μονόλογο. Αντικειμενική δυσκολία, που έγκειται τόσο στη μεγάλη διάρκεια της παράστασης (δυόμιση ώρες), όσο και στην ερμηνεία της να υποδυθεί 19 ρόλους, άνδρες, γυναίκες, γέροι, γριές, νέοι. Είναι όλοι αυτοί οι πρωταγωνιστές που αναδύονται από την μνήμη του καλόγερου. Ο λόγος της έχει μουσικότητα και μια γλυκιά χροιά από ψαλμωδία. Σε αυτό βοήθησε πολύ και ο Αβδελιώτης, ο οποίος γνωρίζει ψαλτική. Ανάλογα με το πρόσωπο και τη στιγμή της εξιστόρησης εξαπολύει διάφορα συναισθήματα, γαλήνης, άρνησης, πάθους, έρωτα, απόγνωσης… Ειδικά στο δεύτερο μέρος, η ηθοποιός μετατρέπεται σε μια πύρινη γυνή (Σεβαστή), που εξαπολύει τις φλόγες της μπροστά στην επιθυμία για τον έρωτά της. Καθηλωτική σκηνή, με την αύρα της να διαχέεται με πολύ ευκολία στην αυλαία του θεάτρου.
 
   Δε νομίζω ότι υπάρχει κάτι που δεν έχει γραφτεί την παράσταση, η οποία ανεβαίνει εδώ και τρία χρόνια. Γνωστό ότι η διάρκειά της είναι μεγάλη, ότι η εξιστόρηση των ονείρων των «Ταρσίτσων» δημιουργούν μια νωχελικότητα στο πρώτο μέρος της παράστασης ή ότι η ερμηνεία της Κηλαηδόνη αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση της υποκριτικής τέχνης. Θα λέγαμε μόνο, ότι κάποια πράγματα ίσως πρέπει να ‘τελειώνουν’ εκεί που αρχίζει η δύναμη της συνήθειας…
 
   Μα και πάλι… «Η γραφή γένεται Κόλαση, αφού με βάνει να ξαναζώ εις τον πόνον... Ματώνει η καρδία μου να λέγω όσα έπραξα. Άμα πάλιν δεν ιστορήσω τα όσα της ζωής, ουδέν μένει. Σκύβαλα κι ανεμίδα! Και τίποτις... Ωσάν να μην πέρασα από τον κόσμο τούτο! Ο ύστερος Λόγος είναι οπού πετσώνει τα όσα επράχθησαν. Κι έτσι η γραφή γένεται σωτηρία». Η «κατασκευασμένη» αφήγηση του Θ.Ψύρρα δεν είναι παρά η «σπαταλημένη ζωή», κι αν αυτή κάποιοι την ονομάζουν «μοίρα», εγώ το λέω «Splendide Mendax» (μτφρ. Υπέροχα λάθος- Οράτιος).
 
Κατερίνα Νικολακούλη
 
Συντελεστές
Θεατρική διασκευή – σκηνοθεσία: Δήμος Αβδελιώδης
Ηθοποιός: Γιασεμί Κηλαηδόνη
Μουσική: Βαγγέλης Γιαννάκης
Σκηνικά – κοστούμια: Μαρία Πασσαλή
 
Πληροφορίες
Ημερομηνίες παράστασης: 21, 22, 28 και 29 Ιανουαρίου, 4 και 5 Φεβρουαρίου 2013
Ημέρες και ώρες παράστασης: Δευτέρα & Τρίτη στις 21:00
Χώρος: Θέατρο Αυλαία, Κτίριο ΧΑΝΘ, πλευρά Τσιμισκή
Τιμές εισιτηρίων: 15,00 ευρώ & μειωμένο 10,00 ευρώ (φοιτητές, μαθητές, άνεργοι με κάρτα ΟΑΕΔ, πολύτεκνοι, καθηγητές, δάσκαλοι)
Πληροφορίες – κρατήσεις: 2310237700

 

Θεατρικές Παραστάσεις