Συνεντεύξεις

Συνέντευξη με τη Χρυσάνθη Κορνηλίου

 
   Συναντήσαμε τη σκηνοθέτη Χρυσάνθη Κορνηλίου στο φουαγιέ του φιλόξενου πολυχώρου «Διέλευσις» και μιλήσαμε μαζί της για τις πολύ ενδιαφέρουσες καλλιτεχνικές δραστηριότητες που γίνονται καθημερινά εκεί και που σας προτείνουμε να παρακολουθήσετε με την πρώτη ευκαιρία.
 
kornilia01
 
Αυτή την περίοδο παρουσιάζονται στη «Διέλευση» δύο θεατρικές παραστάσεις, η «Κωμωδία μιας άλλης εποχής» και «Η αγνή του Θεού». Γιατί επιλέξατε αυτά τα δύο έργα;
Διάλεξα το έργο του Αρμπούζωφ «Κωμωδία μιας άλλης εποχής» για την αισιοδοξία του, την τρυφερότητά του και το άρωμα ελπίδας που διαχέεται στο έργο αυτό. Επίσης, το γεγονός ότι αντιμετωπίζει αυτό που λέμε «τρίτη ηλικία» με τόση χάρη, αφαιρώντας την ζοφερότητα της προοπτικής των γηρατειών. Δείχνει πως ο άνθρωπος μπορεί να αντλεί χαρά πάντα μέσα από απλά πράγματα, όπως η φύση, ο έρωτας, η ανατολή και η δύση του ήλιου, ένας απλός περίπατος… γιατί η καρδιά μπορεί, αν θέλουμε, να είναι πάντα ζωντανή. Επιλέγουμε να βάζουμε συνήθως ένα τέλος σ’ αυτό που λέμε νεότητα επειδή έτσι έχουμε μάθει. Όμως το πνεύμα δεν γερνάει και είναι τόσο απλό να δει κανείς αυτό το γεγονός και να μην βάζει ο ίδιος στοπ σε πράγματα που τον κάνουν αληθινά δημιουργικό και ευτυχή. Μέσα από το έργο αυτό ο υπέροχος συγγραφέας του περνάει με ανάλαφρο τρόπο πολύ σημαντικά πράγματα. Το περνάει με απλότητα, χάρη και ειλικρίνεια κι έτσι απευθύνεται σε ανθρώπους κάθε ηλικίας. Σέβεται τον ανθρώπινο πόνο γιατί είναι κομμάτι της ζωής μας, αλλά δεν σταματάει σε αυτόν. Προχωρά πιο πέρα δείχνοντας πως μπορούμε να ανοίγουμε πόρτες στη ζωή, έτσι που δίπλα στο δάκρυ να ανθίζει ένα χαμόγελο.

Τώρα, η «Αγνή του Θεού» είναι ένα έργο διαφορετικού χαρακτήρα. Βάζει το μαχαίρι στο κόκκαλο. Αγγίζει το θέμα της πίστης. Τεράστιο θέμα. Είναι τεράστιο γιατί μπαίνει κατ’ αρχήν το ερώτημα τι είναι πίστις. Πώς την αντιλαμβάνεται κανείς, πώς την ζει. Πίστις για τι πράγμα; Και πού την στηρίζει; Πόσο δυνατή είναι; Από τι εξαρτάται; Και αυτά είναι ερωτήματα που μπορεί να γεννηθούν σε ένα πρώτο επίπεδο ανάγνωσης του έργου. Γιατί υπάρχουν σ’ αυτό το έργο πολλαπλά επίπεδα αναγνώσεων και άλλες ερμηνευτικές παράμετροι όπως π.χ. ο ρόλος της ψυχολογίας, σε σύγκριση ή και αντιπαράθεση, ή και συνεργασία ακόμα με το ρόλο της θρησκείας. Αλλά παρά το γεγονός όμως ότι τα ερωτήματα αυτά είναι ζωντανά μέσα στο έργο, ο συγγραφέας του καταφέρνει να σε αγγίξει στην καρδιά μ’ έναν πολύ ιδιαίτερο τρόπο. Σε αναγκάζει να μετακινηθείς από τα όρια αυτών που θεωρείς «δεδομένα». Σε αναγκάζει να μετακινηθείς από τα όρια της λογικής και τις νοητικές καθηλώσεις. Είναι ένα πολύ δυνατό έργο. Σκεπτόμουν χρόνια να το ανεβάσω από τότε που είχα δει την πρώτη του παράσταση στην Ελλάδα στο θέατρο ΟΡΒΟ της Άλκηστης Γάσπαρη, πριν από 30 χρόνια περίπου και τώρα, για ανεξιχνίαστους λόγους, ήρθε η στιγμή.

kornilia03Μιλήστε μας για την σκηνοθετική προσέγγιση των δύο παραστάσεων.
Στηρίζω πάντα τη σκηνοθεσία πάνω στον ηθοποιό. Γιατί αυτός είναι η καρδιά της παράστασης. Δεν μου αρέσουν τα «κολπάκια». Με νοιάζει να πιάσω τον σφυγμό του συγγραφέα, όχι μόνον μέσα από τις εμφανείς προθέσεις του, αλλά και από αυτές που ξετρυπώνουν πίσω από τις πρόδηλες γραμμές. Κάτω από το κείμενο υπάρχει ένα άλλο που κραυγάζει σαν να ασφυκτιά και να ζητάει βοήθεια και αυτή η κραυγή βγαίνει (όσο κι αν φαίνεται αντιφατικό),  μέσα από το ίδιο το κείμενο. Για μένα είναι επιτυχία του σκηνοθέτη να μην φαίνεται αυτός. Να είναι αόρατος, αφανής, έτσι που να πιστώνεται η επιτυχία στο έργο και στον ηθοποιό. Όταν το εισπράττω αυτό, χαμογελώ με ευχαρίστηση μέσα μου. Γίνομαι ευτυχής. Να κάνεις το έργο να λάμπει σαν πολύτιμο πετράδι μέσα σε μια κατασκότεινη νύχτα.
 
Εκτός από το θέατρο ποιες άλλες εκδηλώσεις πραγματοποιούνται;
Στη «Διέλευση» γίνονται μουσικές παραστάσεις (σε πολλά είδη της μουσικής), ομιλίες, αφιερώματα σε λογοτέχνες, ποιητές, συγγραφείς, εκθέσεις ζωγραφικής, προβολές ταινιών ή συζητήσεις, σεμινάρια, παρουσιάσεις βιβλίων κλπ.
 
Με ποια κριτήρια επιλέγετε συνεργάτες;
Οι συνεργασίες είναι ένα από τα πιο δύσκολα πράγματα. Γιατί η δημιουργική διαδικασία, από τη στιγμή που ξεφεύγει από το να είναι αποτέλεσμα μόνον ενός ανθρώπου, είναι μια πολύ ιεραρχημένη υπόθεση. Χρειάζεται να γνωρίζει κανείς τι σημαίνει αυτό, έτσι που να μην υπάρχουν εγωισμοί και απροκάλυπτες ή παρασκηνιακές παρεμβάσεις. Αυτό το προσόν θέλει έναν υψηλό βαθμό ωριμότητας και σεμνότητας θα έλεγα. Θέλει επίσης ένα πάθος, μια αφοσίωση, έναν έρωτα για το αντικείμενο της δημιουργίας. Πόσο εύκολα βρίσκονται αυτά; Αναγκαστικά προχωρά κανείς με ημίμετρα, σκοντάφτοντας σε πέτρες ακατανοησίας και δικής του και των άλλων. Έτσι αποκτάται σιγά σιγά μία εμπειρία, τόσον όσον αφορά τις επιλογές, όσο και τη δική του την ικανότητα να γίνεται ολοένα πιο ευθύβολος στις επιδιώξεις και στους στόχους του. Πάντως με ενδιαφέρει πολύ να υπάρχει αγάπη στη συνεργασία. Με θλίβουν οι διενέξεις, οι ιδιοτέλειες, οι αντιπαλότητες και οι κατηγορίες. Πιστεύω και νοιώθω πως μέσα σε κλίμα αγάπης μόνο, θα νοιώσουν οι άνθρωποι ασφαλείς για να καταθέσουν τον καλύτερο εαυτό τους. Αλλά κι αυτό το κλίμα αγάπης θέλει επίσης έναν υψηλό βαθμό ωριμότητας ώστε να μην παρανοηθεί. Να μην θεωρηθεί ως μια ευκολία στο να κάνει κανείς κατάχρηση αυτού που λέμε ελευθερία, ανεκτικότητα, οικειότητα. Να μην σκιάζει την απαραίτητη αυστηρότητα πάνω στον άξονα του έργου, την πειθαρχία και τα όρια των ρόλων. Δύσκολες ισορροπίες! Αλλά είναι και πρόκληση για τον κάθε έναν. Μόνον αντιλαμβανόμενοι τους νόμους λειτουργίας της συλλογικότητας μπορούμε να αναβαθμιστούμε ατομικά και αυτό βοηθάει τη διαρκή μας εξέλιξη. Δεν μπορούμε να κάνουμε αλλιώς. Είναι κάτι που πρέπει να το τολμήσουμε για να ενηλικιωθούμε πνευματικά.
 
kornilia02
Τους δύσκολους καιρούς που διανύουμε πώς αντιμετωπίζει κανείς τις αντίξοες συνθήκες στο χώρο της τέχνης;
Δεν υπάρχει συνταγή. Ωστόσο μπορώ να μιλήσω για μένα. Προσηλώνομαι στο στόχο μου. Δίνω σε αυτόν την ενέργειά μου. Γιατί πέστε μου, πότε για την τέχνη οι συνθήκες δεν ήταν αντίξοες; Όσο κοιτάς τις αντιξοότητες σε κοιτάζουν κι αυτές. Δεν μου αρέσει αυτό το πάρε-δώσε. Αν αγαπάς κάτι πραγματικά, ρίχνεσαι με τα μούτρα να το κάνεις και βρίσκεις τους τρόπους ν’ αντιμετωπίζεις τη στιγμή που χρειάζεται τα προσκόμματα. Αν αρχίζει κανείς πριν ξεκινήσει καν, την ιστορία με τον γρύλλο, είναι καλό να κάθεται στα αυγά του. Δεν μπορείς να δημιουργήσεις με κατεβασμένα μούτρα το παραμικρό. Δεν μου αρέσει να υποκύπτω στην περιρρέουσα ατμόσφαιρα της γκρίνιας. Το να ασχολείσαι μ’ ένα έργο τέχνης είναι σαν να γεννάς ένα παιδί. Φανταστείτε μια έγκυο γυναίκα να κλαίει συνέχεια. Τι περνάει στο παιδί της; Δεν έχει το δικαίωμα να του το κάνει αυτό. Διαβάστε σε τι συνθήκες δημιούργησαν μεγάλοι καλλιτέχνες, ή το αλησμόνητο βιβλίο του Άρθουρ Καίσλερ «Υπνοβάτες». Τίποτα δεν τους εμπόδισε να μας δώσουν το πολύτιμο έργο της ζωής τους. Τους αγαπώ και εμπνέομαι από αυτούς.
 
Έχετε σπουδάσει θεατρολογία στο Πανεπιστήμιο. Πώς βλέπετε τις σύγχρονες τάσεις στις παρατάσεις και ποια η γνώμη σας για το πειραματικό θέατρο;
Ο πειραματισμός στην τέχνη είναι κάτι που δεν έχει τέλος. Όποτε σταμάτησε επειδή τον σταμάτησαν, είτε αυταρχικά καθεστώτα είτε ανθρώπινες προκαταλήψεις, η Τέχνη δυστύχησε. Πώς αλλιώς μπορεί να προχωρήσει κανείς; Και ο πειραματισμός έχει και αποτυχίες και ατυχίες. Αλλά αξίζει κανείς να διακινδυνεύσει, γιατί αλλιώς δεν μπορεί να προχωρήσει. Σταματάει την πνευματική του ανάπτυξη από φόβο και ανασφάλεια. Χαιρετίζω με αγάπη και σεβασμό τον καλλιτεχνικό πειραματισμό. Γίνεται ένας γόνιμος χώρος διαλόγου για την καλλιτεχνική εξέλιξη, στον οποίο κάθε αληθινός καλλιτέχνης εκ των πραγμάτων συμμετέχει με τον τρόπο του, εφόσον έχει να πει κάτι νέο, ή κάτι που μπορεί να τον ξεπερνά, ή κάτι που τον εμπνέει και θέλει να το τολμήσει. Θα ήθελα μόνο να επισημάνω κάτι. Αν το κίνητρο του πειραματισμού είναι ο εντυπωσιασμός, τότε ας δοθεί προσοχή σε τούτο. Μήπως δεν είναι απόπειρα αποκάλυψης αλλά συγκάλυψης στειρότητας, τρωτών σημείων και ανεπάρκειας. Πέραν τούτης της εγωιστικής παγίδας, ο πειραματισμός είναι ο τρόπος που ο άνθρωπος προχωράει γενικά στη ζωή και δημιουργεί πρώτα απ’ όλα τη δική του προσωπικότητα και κατ’ επέκταση όλα τα έργα που απορρέουν από αυτήν.

Υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο θεατρικό είδος που προτιμάτε στη σκηνοθεσία;
Δεν εστιάζομαι σε ένα είδος. Αυτό με περιορίζει. Υπάρχουν άπειρα πράγματα που μας προκαλούν στη ζωή. Εφέτος, για παράδειγμα, σκηνοθετώ  δύο έργα άλλης νοοτροπίας από αυτά που έχω σκηνοθετήσει ως τώρα. Και αυτό μου το επεσήμαναν οι φίλοι μου. «Α! βλέπουμε εδώ μία άλλη Χρυσάνθη». Ε! φυσικό είναι! Στην πραγματικότητα είναι έκφραση του ίδιου ανθρώπου. Περιορίζουμε την εικόνα μας, τα γούστα και τις προτιμήσεις, τις σκέψεις και τα αισθήματά μας και έτσι γινόμαστε χαλκομανία. Σαν μία στάμπα σε παιδικό τετράδιο. Είμαστε και αυτό που φαινόμαστε και πολλά άλλα. Το πνεύμα είναι ελεύθερο να γεννά και ποτέ δεν επαναλαμβάνεται. Αν ένα έργο ξυπνά μέσα μου κάτι ενδιαφέρον το αγκαλιάζω και προχωράω σ’ αυτή την νέα γνωριμία, σ’ αυτή την νέα σχέση. Δεν είναι συναρπαστικό;
 
Αργυρώ Κοκκινίδου
 

Συνεντεύξεις