Συνεντεύξεις

Συνέντευξη με το συγγραφέα Θανάση Τριαρίδη

 
   Κάποια στιγμή σταμάτησε να μιλά. Με κοίταξε και στη συνέχεια έφερε μπροστά μου το τηλέφωνό του… Άρχισε να ψάχνει. «Να, αυτή εδώ είναι η κόρη μου»! Και μου δείχνει το κοριτσάκι που εκείνος και η σύζυγός του έχουν υιοθετήσει. Ένα κοριτσάκι από την Αιθιοπία. Όλη η μεγαλοσύνη του ανθρώπου σε ένα τραπεζάκι, σε ένα καφέ, κάπου στην Αθήνα… Ο Θανάσης Τριαρίδης, ο σπουδαίος συγγραφέας, ο οποίος έγραψε το εκπληκτικό κείμενο που θα χαζέψετε στην παράσταση «Leopold ή κόβοντας τα δάχτυλα του κοινού», βρίσκεται απέναντί μας και μας αφηγείται μία απίθανη ιστορία. Μία ιστορία που θα σας προβληματίσει, θα σας κάνει να δυσφορήσετε, θα σας τριβελίσει το μυαλό μέχρι εκεί που πρέπει. Πραγματικά μας συγκλόνισε! Και μέχρι να το σκεφθείτε όλο αυτό και να κοιτάξετε πλέον με άλλο μάτι τις ρόδες του αυτοκινήτου σας, εμείς θα ευχαριστούμε τη Βάσω Σωτηρίου και τη We will Δημόσιες Σχέσεις & Επικοινωνία, που φρόντισαν να πραγματοποιηθεί αυτή η συνέντευξη.
 
triaridis1950
 
Πώς ξεκίνησε όλο αυτό; Ποια ήταν η σπίθα που το πυροδότησε;
Το “Leopold” είναι το πρώτο μέρος μίας θεατρικής τριλογίας. “Football” το δεύτερο μέρος και “HIV” το τρίτο μέρος… Είναι μία τριλογία, η οποία ουσιαστικά αναπτύσσει τον ίδιο πυρηνικό στοχασμό σε τρεις διαφορετικές συνθήκες. Ποιος είναι ο πυρηνικός στοχασμός… Τα μεγάλα εγχειρήματα που βρίσκονται στη ρίζα του πολιτισμού της Δύσης και κατ’ επέκταση στη ρίζα και της δικιάς μας ζωής, της δικής μας ευζωίας, της δικής μας καλοπέρασης, του δικού μας πολιτισμού. Το ότι η Δύση αυτή τη στιγμή είναι ένας κυρίαρχος πολιτισμός και ότι οι άνθρωποι της Δύσης μπορούμε να πλυθούμε όσες φορές τη μέρα θέλουμε, οφείλεται εν πολλοίς σε εγκλήματα, τα οποία στο μεγάλο παρελθόν ουσιαστικά έχτισαν τον πολιτισμό, τον οποίο τώρα νεμόμαστε και μας κατέστησαν κυρίαρχους στον πλανήτη. Το ενάμισι δισεκατομμύριο των ανθρώπων της Δύσης είναι ουσιαστικά το κυρίαρχο των ζωών των εαυτών του, αλλά και των υπολοίπων πεντέμισι με έξι δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Αυτή η μεγάλη – σε μέγεθος αλλά και σε βάθος – αδικία ήταν η αφετηρία να κάνω μία έρευνα πάνω στα θέματα αυτά. Τώρα… Πώς ξεκινάω σε μεγάλη ηλικία να γράψω αυτά τα έργα… Το 2016-2017 ταξίδεψα αλλεπάλληλες φορές στην Αιθιοπία. Στην Αντίς Αμπέμπα, στο πλαίσιο μίας διακρατικής υιοθεσίας που κάναμε με τη σύζυγό μου και η οποία προϋπέθετε να πάω πολλές φορές εκεί, να επισκεφθώ τα αιθιοπικά ορφανοτροφεία και στη συνέχεια να συμμετάσχω στους διάφορους βαθμούς δικαστηρίων, προκειμένου να ολοκληρωθεί η υιοθεσία.

Πόσο κράτησε όλο αυτό;
Συνολικά κάποιους μήνες… Εκεί… Είδα πράγματα που δεν τα διανοούμουν. Ενώ είχα πλήρη επίγνωση για το πώς ζουν οι άνθρωποι στον τρίτο κόσμο, ενώ είχα δει όλα τα ντοκιμαντέρ, που όλοι έχουμε δει και γνωρίζουμε ότι είμαστε προνομιούχοι και εκεί οι άνθρωποι ζουν κυριολεκτικά στον πάτο του καζανιού, είναι εντελώς διαφορετικό να τα βλέπεις σε μία οθόνη τηλεόρασης ή υπολογιστή και είναι εντελώς διαφορετικό να τα ζεις μπροστά σου, χωρίς την προστασία του «Βλέπω ένα ντοκιμαντέρ», αλλά με τη βεβαιότητα ότι βλέπεις μία αληθινή ζωή, από την οποία εσύ φεύγεις και αυτή η ζωή, εν απολύτω κινδύνω, μένει πίσω σου. Η Αιθιοπία έχει ένα τεράστιο πρόβλημα υπέρ-πληθυσμού. Το 1970 είχε οκτώ εκατομμύρια. Σήμερα έχει 106 εκατομμύρια! Μία χώρα έτσι κι αλλιώς υπονομευμένη οικονομικά και καταδικασμένη στη φτώχεια, όταν έχει αυτή την υπερπληθυσμιακή έκρηξη, γίνεται αυτόματα η φτωχότερη χώρα του κόσμου. Οι διεθνείς εκθέσεις υπολογίζουν ότι το 2050 ο πληθυσμός θα έχει φτάσει τα 240 εκατομμύρια…
 
triaridis1944

Παρά το γεγονός ότι ζουν στην απόλυτη φτώχεια;
Και παρά το γεγονός του τρομακτικού επιπέδου παιδικής θνησιμότητας. Εκεί τα παιδιά δεν πεθαίνουν από AIDS, που το 40% γεννιέται μ’ αυτό… Πεθαίνουν από δυσεντερία. Πεθαίνουν τις πρώτες μέρες της ζωής τους από το μολυσμένο νερό. Όταν πηγαίνεις στην Αντίς Αμπέμπα, έρχεσαι αντιμέτωπος με εικόνες απερίγραπτης δυστυχίας… Περνάς με το αυτοκίνητο από τους δρόμους και νιώθεις ότι η ρόδα του αυτοκινήτου περνά ξυστά από σώματα… Είσαι στο αυτοκίνητο σε μία προστατευμένη κατάσταση και λες «Τώρα θα κόψει χέρια, πόδια, κεφάλια» ανθρώπων που κείτονται στα πεζοδρόμια, χωρίς να ξέρουν γιατί κείτονται. Μιλάμε για αυτό το επίπεδο φτώχειας… Στο ορφανοτροφείο της Αντίς Αμπέμπα… Μην φανταστείτε ορφανοτροφεία σαν νοσοκομεία. Παράγκες είναι… Τα μωρά είναι σε κουτιά παπουτσιών! Και να σας πω και κάτι; Εκείνα τα μωρά είναι τα τυχερά! Έστω και μέσα στο κουτί των παπουτσιών, θα μπουν στη διαδικασία της διακρατικής υιοθεσίας και θα έχουν μία ευκαιρία στη ζωή τους.

Γιατί υπάρχει και το πολύ χειρότερο…
Ακριβώς! Γεννιέται ένα παιδί και εγκαταλείπεται στο δάσος και σε περίπου οκτώ ώρες πεθαίνει. Τόσο φρικαλέα είναι τα πράγματα.

Και φυσικά υπάρχουν κι αυτοί, που μέσα στην απόλυτη φτώχεια, είναι πάμπλουτοι. Έτσι;
Σε όλες τις χώρες του τρίτου κόσμου υπάρχει αυτό. Υπάρχει μία νομενκλατούρα, που δεν μπορεί να καταλάβει κανείς πώς διασυνδέεται και που είναι παρά πολύ πλούσια, ενώ ο κόσμος είναι παρά πολύ φτωχός. Το κατά κεφαλήν εισόδημα το 2014 ήταν περίπου ένα δολάριο την ημέρα. Πολλοί ρωτούν γιατί δεν κάνουν έκτρωση οι κοπέλες εκεί. Γιατί η έκτρωση στοιχίζει το μισθό του πατέρα της κάθε κοπέλας για ένα χρόνο! Και το να βάλει μία βραστή πέτρα στην κοιλιά της είναι επικίνδυνο. Μπορεί να σακατευτεί γυναικολογικά και μια γυναίκα σε αυτή την κατάσταση στην Αιθιοπία τη θεωρούν απόβλητη.
 
triaridis1947

Στο κείμενό σας αναφέρεστε στο Λεοπόλδο…
Το πρώτο μέρος αυτής της τριλογίας αναφέρεται στο Λεοπόλδο Β’ του Βελγίου. Είναι ένα από τα φριχτότερα πρόσωπα της ιστορίας, ένας από τους μεγαλύτερους «χασάπηδες», ο οποίος έκανε τούτο. Στα 1885 αγοράζει ο ίδιος προσωπικά, στη συνδιάσκεψη του Βερολίνου, το κράτος του Κονγκό στην Αφρική και ουσιαστικά αποκτά ένα ιδιότυπο-ιδιόκτητο κράτος, το οποίο ήταν 79 φορές μεγαλύτερο από τη χώρα στην οποία βασίλευε! Το Βέλγιο δηλαδή. Αυτό το ιδιόκτητο κράτος του Λεοπόλδου ήταν ένα πρότυπο στρατόπεδο συγκέντρωσης. Το κοντινότερο που μπορούμε να σκεφθούμε είναι ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης, όπου έφτιαξε ένα μισθοφορικό στρατό και κατά μήκος του ποταμού Κονγκό επιχείρησε να νεμηθεί τη χώρα… Τι είχε το Κονγκό; Γιατί του ήταν τόσο χρήσιμο; Είχε διαμάντια αλλά, κυρίως, είχε τεράστιες εκτάσεις με καουτσουκόδεντρα. Στα 1886, μία εφεύρεση που αλλάζει την ιστορία του κόσμου, είναι η εφεύρεση του Γάλλου Michelin. Η εφεύρεση της φουσκωτής σαμπρέλας από καουτσούκ. Αμέσως γίνεται μία επανάσταση στη Δύση. Η φουσκωτή σαμπρέλα από καουτσούκ δίνει τη δυνατότητα να υπάρξει ποδήλατο – γιατί το καουτσούκ απορροφά τους κραδασμούς – και δίνει τη δυνατότητα να υπάρξει αυτοκίνητο και αεροπλάνο! Το αεροπλάνο, του οποίου η τεχνολογία υπάρχει από τον καιρό του Ντα Βίντσι, έχει ένα πρόβλημα. Δεν μπορεί να προσγειωθεί! Η καουτσουκένια σαμπρέλα το βοηθά να προσγειωθεί, άρα μπορεί πλέον να απογειωθεί. Η εφεύρεση του καουτσούκ φέρνει την κατασκευή/παραγωγή 170 εκατομμυρίων ποδηλάτων στην Ευρώπη, που τα εξάγει από την Ινδοκίνα μέχρι τις ΗΠΑ, ανακαλύπτει το αυτοκίνητο και μέσα σε είκοσι χρόνια ανακαλύπτει και το αεροπλάνο. Και τα ανακαλύπτει επειδή πλέον μπορεί να τα διαχειριστεί. Το καουτσούκ αλλάζει όλο τον κόσμο. Όλο το καουτσούκ του πλανήτη υπάρχει στα δάση του Κονγκό. Άρα όλες οι αυτοκινητοβιομηχανίες, όλες οι βιομηχανίες ποδηλάτων, αμαξών, στρέφονται εκεί. Ο Λεοπόλδος αποφασίζει να κάνει βιομηχανική παραγωγή καουτσούκ και να το πουλήσει. Προκειμένου να το επιτύχει αυτό, σκλαβώνει τους Κονγκολέζους και τους εξωθεί σε camp μέσα στα δάση. Για να το εδραιώσει αυτό, σκοτώνει όλους όσους αντιστέκονται και επιβάλλει τις εξής ποινές. Σε κάθε οικογένεια κόβει το δεξί χέρι ενός αγοριού, ώστε να ξέρει η οικογένεια τι την περιμένει, αν δεν υπακούσει στα κελεύσματα του μισθοφορικού στρατού. Και επειδή οι Κονγκολέζοι έχουν ουσιαστικά πατριαρχικό σύστημα, δηλαδή οι οικογένειες παίρνουν τις αποφάσεις για τις φυλές, θα βρεθούν πλέον σαν πρόβατα στη ζούγκλα του Κονγκό και εκεί θα γίνουν αδιανόητα πράγματα. Οι μισθοφόροι του Λεοπόλδου βιάζουν τις γυναίκες, η σύφιλη μεταδίδεται στον πληθυσμό με μεγάλη ταχύτητα, όπως και κάθε λογής μολυσματικές ασθένειες. Κοντολογίς, οκτώ με δέκα εκατομμύρια άνθρωποι δολοφονούνται από το Λεοπόλδο και άλλα οκτώ εκατομμύρια πεθαίνουν από τις αρρώστιες και τις κακουχίες. Υπολογίζεται ότι προς παραδειγματισμό κόπηκαν περίπου πεντακόσιες χιλιάδες με ένα εκατομμύριο χέρια και όλος ο κόσμος διαμαρτυρήθηκε… Μεγάλοι συγγραφείς εκείνου του καιρού έγραψαν γι’ αυτό. Ο Μαρκ Τουέιν, ο Άρθουρ Κόναν Ντόιλ… Ιεραπόστολοι διαμαρτυρήθηκαν… Αλλά το καουτσούκ χρειαζόταν. Ήταν απόλυτη η ανάγκη για καουτσούκ. Ο αστικός πολιτισμός Ευρώπης και Αμερικής ήθελε αυτοκίνητα και τα αυτοκίνητα χρειάζονταν καουτσούκ. Στα 1908 τα καουτσουκόδεντρα έχουν αφαιμαχθεί και η χώρα έχει τρία εκατομμύρια πληθυσμό από 25 που είχε, όταν το προσαρτά ο Λεοπόλδος. Ο ίδιος δωρίζει το ιδιόκτητο κράτος στο Βέλγιο και πεθαίνει την επόμενη χρονιά, όντας ο πλουσιότερος άνθρωπος του κόσμου. Αυτό είναι το περίφημο έγκλημα του Κονγκό. Υπάρχει ένα πρόβλημα εδώ… Ο Λεοπόλδος είναι ένας δικαιωμένος μεγάλο-δολοφόνος. Οι άλλοι μεγάλοι δολοφόνοι, όπως ο Χίτλερ, ο Στάλιν, ο Μάο… Η ιστορία στάθηκε με το μέρος των θυμάτων. Στην περίπτωση όμως του Λεοπόλδου, το έγκλημα βρίσκεται στις ρόδες των αυτοκινήτων μας. Βρίσκεται στις σόλες των παπουτσιών μας. Βρίσκεται σε εκείνη την ανακουφιστική ώρα της πτήσης, όταν κατεβαίνουν οι ρόδες για να προσγειωθούμε. Σωστά;

Ναι, όταν ακούγεται εκείνο το «κλακ»…
Ακριβώς! Το καουτσούκ του Λεοπόλδου είναι το μοναδικό σε όλο τον κόσμο, μέχρι το 1947, που ανακαλύπτεται το συνθετικό καουτσούκ. Το έψαχναν πολύ καιρό, αλλά ήταν πολύ δύσκολο. Πρώτα βρήκαν την ατομική βόμβα και μετά το συνθετικό καουτσούκ! Όλοι μας, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, έχουμε πατήσει πάνω στο καουτσούκ του Λεοπόλδου. Αυτό είναι το θέμα του έργου. Μία γυναίκα έρχεται να κάνει μία δουλειά σχετικά με το θέμα που διηγήθηκα και τότε συνειδητοποιεί και κατανοεί ότι δεν είναι άμοιρη ευθυνών. Δεν διηγείται απλά μία παλιά ιστορία. Και τότε δημιουργείται μία έντονη συνδιαλλαγή με το κοινό.

Σε σχέση με το κείμενο και την παράσταση… Χρειάστηκε κάτι να προσθέσετε ή κάτι να αφαιρέσετε από το αρχικό;
Όχι. Τα κείμενά μου δημοσιεύονται στη σελίδα μου στο διαδίκτυο. Η σκηνοθέτιδα, Μαρία Τσομπανάκου, διάβασε το κείμενο, το συζήτησε με την ομάδα της (ex.anima) και μάλιστα, όπως μου είπε, το συζητούσαν δύο μήνες και κατόπιν ήλθαν και μου είπαν ότι «Είμαστε αυτή η ομάδα και θέλουμε να το κάνουμε»…
 
triaridis1948

Όταν το είδατε για πρώτη φορά να αποδίδεται… Πώς αισθανθήκατε;
Είχα ανάμεικτα συναισθήματα. Το ένα συναίσθημα ήταν ικανοποίηση για τη φοβερή δουλειά που έκαναν τα παιδιά. Είναι καταπληκτική δουλειά και στο επίπεδο της σκηνοθεσίας και στο επίπεδο της σπαρακτικής ερμηνείας. Επειδή στο τέλος του έργου εμφανίζονται οι φωτογραφίες των δολοφονημένων του Κονγκό, έβαλα τα κλάματα… Σκέφθηκα ότι κυριολεκτικά η Αφρική χρησιμοποιήθηκε από το δυτικό πολιτισμό ως η φύρα του κόσμου. Σκέφθηκα ότι στις φωτογραφίες (σ.σ. βγάζει το τηλέφωνό του και μου δείχνει τη φωτογραφία της κόρης του, του κοριτσιού από την Αφρική που υιοθέτησε)… Τέτοια παιδιά πέθαναν στο Κονγκό, περίπου εξήντα εκατομμύρια τέτοιοι άνθρωποι ξεριζώθηκαν από την Αφρική τον δέκατο έκτο και δέκατο έβδομο αιώνα, για να πάνε στους «Νέους κόσμους» σαν δούλοι. Τέτοιοι άνθρωποι ήταν… Οι άνθρωποι αυτοί «χρησιμοποιήθηκαν» στη μεγαλύτερη κτηνωδία που έχει βιώσει ο άνθρωπος.

Η παράσταση είναι βαριά και κλειστοφοβική…
Έχουμε έντονες αντιδράσεις από τον κόσμο. Αλλά αυτή ήταν και η δουλειά αυτής της παράστασης. Προφανέστατα η πρόθεση η δικιά μου, αλλά και η πρόθεση της ομάδας ex.anima ήταν να δουλέψουμε πάνω στο πόσο καθαρά είναι τα χέρια μας. Κάποια στιγμή ρωτάει τον κόσμο «Πότε σαν πήραν οι γονείς σας για πρώτη φορά ποδήλατο»; Και στο τέλος ρωτάει «Τώρα που ξέρετε όλα αυτά, θα πάρετε αύριο ποδήλατο»; Είναι μία σκληρή παράσταση…
 
triaridis1949

Όσον αφορά το μέλλον, τι να περιμένουμε από εσάς; Το επόμενο πόνημά σας;
Ανεβαίνουν και τα τρία έργα της Αφρικής, από τρεις διαφορετικές ομάδες. Μου ζήτησαν συμπωματικά και τα τρία έργα και το “HIV” θα ανέβει στο Βερολίνο. Αυτά είναι τα κοντινά. Μέσο-μακροπρόθεσμα… θα δούμε…

Κώστας Κούλης

Συνεντεύξεις

Facebook Comments