Συνεντεύξεις

loogoo

Πολιτισμός τώρα! Άννα Ελεφάντη, Δημήτρης Μυλωνάς

 
   Πριν η ζωή μας αλλάξει - γιατί άλλαξε, κακά τα ψέματα – εξαιτίας της πανδημίας και πριν συνειδητοποιήσουμε ότι ο πολιτισμός ήταν ο Πρωτεσίλαος της νέας εποχής, όλοι αυτοί που έκαναν επικοινωνία σε θεατρικές παραστάσεις, συναυλίες και παντός τύπου εκδηλώσεις, ήταν οι σύνδεσμοί μας και οι επαφές μας. Ήταν πάντα «στην άλλη πλευρά της σύνδεσης»… Απίστευτα πολυάσχολοι και με άπειρες ώρες δουλειάς, ήταν και παραμένουν οι αφανείς ήρωες πίσω από κάθε παραγωγή, ανεξαρτήτως μεγέθους. Με την πανδημία όμως, έμειναν χωρίς δουλειά, έμειναν χωρίς εισόδημα. Βλέπετε, καλό το streaming, καλές οι εναλλακτικές μορφές ψυχαγωγίας, πλην όμως, σαν τη ζωντανή μετάδοση πουθενά δεν έχει. Κατά διαστήματα μιλούσαμε μαζί τους. Τηλέφωνο, mail, ένα μήνυμα έτσι ή αλλιώς, να δούμε τι κάνουν. Και όλοι και όλες μας έλεγαν ότι ήταν δύσκολα τα πράγματα. Δεν μασούσαν όμως. Δεν τους έπαιρνε από κάτω. Ο καθένας το πολεμούσε με τα δικά του όπλα, από τα δικά του χαρακώματα. Σήμερα, που τα λουκέτα απομακρύνθηκαν, που ο πολιτισμός ελπίζει να ζήσει και να πάρει πίσω ένα μέρος αυτού που είχε, φιλοξενούμε αυτούς τους ανθρώπους, αυτούς τους ήρωες. Δεν υπάρχει καμία αξιολογική σειρά. Είναι εντελώς τυχαίο το ποιος μιλάει πρώτος και ποιος θα μιλήσει ενδέκατος. Αυτό που δεν είναι καθόλου τυχαίο είναι η εκτίμησή μας σε αυτά τα πρόσωπα και η πεποίθησή μας πως τα πράγματα πρέπει να πάνε καλά. Και θα πάνε!

Καλεσμένοι μας για σήμερα: Άννα Ελεφάντη, Δημήτρης Μυλωνάς - Καλλιτεχνική Διεύθυνση «Από Μηχανής» Θεάτρου
apomihanis2144 Πώς πέρασαν όλοι αυτοί οι μήνες της καραντίνας;
Οι μήνες της καραντίνας ήταν δύσκολοι. Και ήταν δύσκολοι γιατί ενώ περνούσαμε σε όλο και πιο ασφυκτικά μέτρα περιορισμού, όχι μόνο τα νούμερα των κρουσμάτων, των διασωληνωμένων και των θανάτων δεν έπεφταν, αλλά ένιωθε κανείς ότι από πλευράς Πολιτείας δεν υπήρχε κανένα ολοκληρωμένο στρατηγικό σχέδιο αντιμετώπισης αυτής της κρίσης. Όταν η παύση της αγοράς, της δια ζώσης εκπαίδευσης, του δημόσιου βίου, δεν συνοδεύονται από γενναία ενίσχυση του ΕΣΥ, διευρυμένα τεστ στους χώρους εργασίας, αύξηση των δρομολογίων στα ΜΜΜ, έτσι ώστε να υπάρξει αποσυμφόρηση, η αγωνία για την υγειονομική διάσταση αυτής της κρίσης συνοδεύεται από τη διαπίστωση ότι τελικά είσαι μόνος/μόνη απέναντι σε αυτήν και… όσο αντέξεις.

Ποια η στήριξη που σας παρείχε η επίσημη πολιτεία, προκειμένου να επιβιώσετε αυτούς τους μήνες;
Σε ό,τι αφορά στον Πολιτισμό, τον κλάδο που ενδεχομένως έχει βιώσει το μεγαλύτερο πλήγμα όλο αυτό το διάστημα, η στήριξη της Πολιτείας ήταν απογοητευτική. Ενάμιση χρόνο μετά και ακόμα από πλευράς ΥΠΠΟΑ δεν έχει δοθεί ούτε μία επιδότηση, κάτι που σε όλες τις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης έγινε από την αρχή. Η μόνη οικονομική τόνωση δόθηκε σε μορφή επιστρεπτέας προκαταβολής, δηλαδή δανείου, ενώ στα φυσικά πρόσωπα «ζητήθηκε» να επιβιώσουν με το ποσό των 534 ευρώ μηνιαίως που λαμβάνουν (όσοι κι όσες λαμβάνουν) από την αναστολή. Αυτήν τη στιγμή που μιλάμε κι ενώ έχει υπογραφεί η εν λόγω ΚΥΑ, τα θέατρα περιμένουν ακόμα την επιδότηση των κενών θέσεων για το α΄ τρίμηνο, δηλαδή για το διάστημα Οκτώβριος-Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2020, για το δεύτερο δε τρίμηνο ήτοι Ιανουάριος-Φεβρουάριος-Μάρτιος 2021, δεν έχει ούτε καν ψηφιστεί ΚΥΑ. Τι περιμένουν; Να καταστραφούμε εντελώς; Να μπούνε λουκέτα; Ή τελικά να αντέξουν μόνο οι μεγάλες επιχειρήσεις Πολιτισμού, που έχουν τη δυνατότητα και να λάβουν και να αποπληρώσουν μεγάλα δάνεια; Ο Πολιτισμός είναι αναπόσπαστο κομμάτι της συλλογικής ταυτότητας του τόπου μας και η διαφύλαξή του θα έπρεπε να είναι προτεραιότητα υψίστης σημασίας.

Ο πολιτισμός χτυπήθηκε αλύπητα σε όλα τα επίπεδα και τώρα ήρθε ο καιρός να ανοίξει σιγά σιγά, με 50% πληρότητα. Ποιες οι σκέψεις σας;
Στην απόφαση να ανοίξουν οι θερινές πολιτιστικές εκδηλώσεις με πληρότητα 50%, την ίδια στιγμή που τα θερινά σινεμά και πολύ σωστά, ανοίγουν με πληρότητα 75%, συμπυκνώνεται όλη η ιδεοληψία της Πολιτείας απέναντι στις ζωντανές παραστατικές τέχνες και τις συναυλίες. Δεν μπορεί να δοθεί καμία λογική εξήγηση και σίγουρα καμία εξήγηση που να συνδέεται με την υγειονομική ασφάλεια, καθώς ο οποιοσδήποτε νοήμων άνθρωπος γνωρίζει πολύ καλά ότι ειδικά στους εξωτερικούς χώρους, όπου εφαρμόζεται ιχνηλάτηση, θερμομέτρηση, αποκλειστικά ηλεκτρονική αγορά εισιτηρίων, όχι διάλειμμα άρα όχι συνάθροιση του κόσμου και υποχρεωτική χρήση μάσκας καθόλη τη διάρκεια της εκδήλωσης, δεν υπάρχει απολύτως κανένας κίνδυνος μετάδοσης του ιού. Είναι αδιανόητο να βλέπουμε διαρκώς πιο ελαστικά μέτρα στην εστίαση, τον τουρισμό, το λιανεμπόριο, ενώ ο Πολιτισμός δαιμονοποιείται με κάθε τρόπο και μάλιστα από την ίδια την Πολιτεία.

Τι βλέπετε στην προετοιμασία των παραστάσεων/συναυλιών για το καλοκαίρι; Ποιο είναι το κλίμα που επικρατεί αυτή την περίοδο;
Το τοπίο για το καλοκαίρι είναι εξαιρετικά θολό. Όχι μόνο το 50% πληρότητα είναι αποθαρρυντικό για τους παραγωγούς, αλλά ακόμα αναμένεται από πλευράς Πολιτείας διευκρίνιση για τα πρωτόκολλα διεξαγωγής των εκδηλώσεων. Αυτή η ασάφεια, η εντελώς απαράδεκτη για τη χρονική στιγμή που βρισκόμαστε, μεταφέρεται αυτόματα στους τοπικούς φορείς που διοργανώνουν Φεστιβάλ ανά την Περιφέρεια και που βέβαια δικαιολογημένα είναι εξαιρετικά φειδωλοί στις αποφάσεις και τον σχεδιασμό του καλλιτεχνικού τους προγράμματος. Με λίγα λόγια, θίασοι ολοκληρώνουν τις πρόβες τους, παραγωγοί έχουν προχωρήσει σε έξοδα για μισθοδοσία, σκηνικά, κοστούμια κτλ., όμως ακόμα δεν είναι γνωστό αν η περιοδεία που τελικά θα καταφέρουν να κλείσουν, θα είναι επαρκής έτσι ώστε να υπάρξει ένα σχετικό κέρδος.
 
apomihanis2145

Online streaming και video on demand. Βρήκαν ανταπόκριση από το κοινό;
Ήταν άνιση. Υπήρξαν κάποιες παραγωγές που βρήκαν ανταπόκριση, όμως στην πλειοψηφία ο κόσμος δεν στράφηκε σε αυτήν την επιλογή.

Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι να περάσει η μαγεία του θεάτρου ή μιας συναυλίας μέσα από το γυαλί;
Η μαγεία του θεάτρου ή μιας συναυλίας είναι ακριβώς ο ζωντανός τους χαρακτήρας, η αλληλεπίδραση με το κοινό στο «εδώ και τώρα», η απελευθερωτική, εφήμερη διάστασή τους. Σε αυτήν τη διαδικασία, η παρουσία του κοινού δεν είναι διακοσμητική αλλά επιδρά βαθιά στο τελικό καλλιτεχνικό αποτέλεσμα. Το γυαλί έρχεται να κόψει τούτη την επικοινωνία γι’ αυτό, χωρίς ασφαλώς να το δαιμονοποιούμε ως μέσο, πρέπει να έχουμε ξεκάθαρα στο μυαλό μας ότι επ’ ουδενί δεν αντικαθιστά το καλλιτεχνικό προϊόν, αλλά είναι «μια κάποια λύσις», όπως λέει και ο Καβάφης μέχρι να επιστρέψουμε στην κανονικότητα.

Τι πιστεύετε ότι θα συμβεί τους επόμενους μήνες; Πόσο αβέβαιο φαντάζει το μέλλον για όλους όσους δουλεύουν στο πολιτισμό και στις τέχνες;
Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα τη συνέχεια. Έχουμε ασφαλώς μια σημαντικότατη εξέλιξη - αλίμονο αν δεν είχαμε! Ως το φθινόπωρο, μας λένε, θα έχει εμβολιαστεί ένα μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού, όμως και πάλι, οι επιστήμονες ήδη μιλάνε για τέταρτο κύμα κρουσμάτων από Σεπτέμβριο αλλά και για την ινδική μετάλλαξη, που ενδεχομένως αποδειχθεί ισχυρότερη του εμβολίου. Σε αυτήν την τραγική εξέλιξη, ένα ακόμα lockdown δεν είναι καθόλου απίθανο. Ο ιός έχει τους δικούς του κανόνες, η επιστήμη παλεύει με πρωτοφανείς γρήγορους ρυθμούς στην αντιμετώπιση της πανδημίας, αυτό όμως που πρωτίστως έχει σημασία είναι αφενός όλοι και όλες μας να σπεύσουμε να εμβολιαστούμε κι αφετέρου η Πολιτεία, με την εμπειρία και τη γνώση που έχει αποκτήσει τον τελευταίο ενάμιση χρόνο, να μην επαναλάβει τα ίδια τραγικά λάθη και - έστω και καθυστερημένα - να περάσει σε γενναίες αποφάσεις για την ενίσχυση του ΕΣΥ και με ευαισθησία, όραμα κι ενσυναίσθηση να σταθεί ασπίδα προστασίας στον Πολιτισμό, με λίγα λόγια, στο ίδιο της το σπίτι.

Στο εξωτερικό έγιναν κάποιες συναυλίες-πειράματα και τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα κρούσματα μετά από αυτές τις συναθροίσεις ήταν μηδαμινά. Φυσικά υπήρξε έλεγχος και ευαισθητοποίηση και από τους διοργανωτές, αλλά και από το κοινό που τις παρακολούθησε. Ποια η δική σας άποψη;
Το έχουμε ξαναπεί. Αντίθετα με την παντελώς από πλευράς Πολιτείας αδικαιολόγητη δαιμονοποίηση του Πολιτισμού, που πρώτος «έκλεισε» και τελευταίος «άνοιξε», οι καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, ελεγχόμενοι και οργανωμένοι χώροι συνάθροισης, είναι ο κατεξοχήν τόπος όπου τα υγειονομικά πρωτόκολλα μπορεί να τηρηθούν πλήρως και έτσι οι επισκέπτες να είναι απολύτως ασφαλείς. Στο Berliner Ensemble, ήδη από το χειμώνα δοκίμασαν πιλοτικά με την ηλεκτρονική κράτηση του εισιτηρίου, να παρέχεται στο θεατή δωρεάν self-test, το οποίο όφειλε να το κάνει την ημέρα της θέασης κι εφόσον έβγαινε αρνητικό, του επιτρεπόταν και η είσοδος στο θέατρο. Όλα είναι θέμα πολιτικής βούλησης και σχεδιασμού. Αν ο Πολιτισμός συνολικά (θέατρο, σινεμά, χορός, μουσική, μουσεία, κτλ.) αντιμετωπιστεί ως ο πλέον ζωτικός πνεύμονας της κοινωνίας, η οποία εδώ κι ενάμιση χρόνο ασφυκτιά από τη δυσμένεια της πανδημίας, ως ο κρίκος συνοχής απέναντι σε μία συνθήκη που μας θέλει μόνους κι απομονωμένους, λύσεις και υπάρχουν και είναι εφικτές.

Μαίρη Ζαρακοβίτη, Κώστας Κούλης
 

Συνεντεύξεις