Συνεντεύξεις

loogoo

Συνέντευξη με την Κατερίνα Ευαγγελάτου

   Πετύχαμε την Κατερίνα Ευαγγελάτου σε μια δύσκολη εβδομάδα αυτής της θεατρικής χρονιάς. Είναι την στιγμή που αρρωσταίνει η Στεφανία Γουλιώτη, ηθοποιός του θιάσου της παράστασης «Ο Καλός Άνθρωπος Του Σετσουάν», του Μπρέτολτ Μπρεχτ, η οποία ανεβαίνει στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών και αναγκάζονται να ματαιώσουν τις παραστάσεις μιας ολόκληρης εβδομάδας. Παρόλο αυτά και μεταξύ μετακινήσεων από την Αθήνα στη Θεσσαλονίκη για την πρόβα του «Γυάλινου Κόσμου», που έρχεται στο θέατρο Αυλαία στη Θεσσαλονίκη, η ταλαντούχα σκηνοθέτης βρήκε την καλή διάθεση να μας μιλήσει τηλεφωνικά για το θέατρο και τις επιτυχημένες παραστάσεις που φαίνεται να ανατρέπουν τα στερεότυπα του κλασικού θεάτρου στις σκηνές των Αθηνών.
 
 
KEvangelatouporteto
  
   Πως σε μια συντηρητική κοινωνία όπως η ελληνική ο Μπρεχτ έχει τόσο απήχηση;
   Δεν ξέρω αν ο όρος συντηρητική είναι το πρώτο πράγμα που θα έλεγα για την ελληνική κοινωνία. Είναι σίγουρα πολύ ταλαιπωρημένη με μεγάλα προβλήματα, που δυσκολεύεται να τα βγάλει πέρα. Δεν την απασχολεί αν είναι συντηρητική ή όχι. Ο Μπρεχτ είναι ένας συγγραφέας που μιλάει σε πολλά επίπεδα και δεν σταμάτησε να το κάνει αυτό ποτέ με τα έργα του. Δεν είναι ένας συγγραφέας συγκυριακός. Το έχει αποδείξει, εξάλλου, η ιστορία.
 
setsouan1   Το έργο «Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν» είναι μια παραβολή, ένα παραμύθι για το καλό και το κακό, για την ανθρώπινη φύση και τη δύναμη της κοινωνίας πάνω της. Γιατί διαλέξατε αυτό το έργο;
   Το έργο του αυτό είναι διαφορετικό σε σχέση με τα πολύ γνωστά του. Είναι μια παραβολή που έχει στο κέντρο της ένα ηθικό πρόβλημα: τι είδους άνθρωπος μπορώ να είμαι σε μια διεφθαρμένη κοινωνία. Όταν μου έγινε η πρόταση από την Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών να ανεβάσω ένα έργο, αυτό ήταν το πρώτο που μου «μίλησε». Θεώρησα ότι ταιριάζει στη σκηνή, στη στιγμή και το κυριότερο είναι ότι ένιωσα ότι κάτι έχω να πω με έναν καινούριο τρόπο.
 
   Είναι ένα έργο για να προβληματίσει το κοινό κι όχι απλώς να το ψυχαγωγήσει;
   Είναι ένα έργο που έρχεται να το προβληματίσει, να το διασκεδάσει και να το συγκινήσει και ίσως να το αλλάξει και λιγάκι…
 
   Θα το αλλάξει τελικά; «Πώς μπορεί να είναι κανείς καλός όταν γύρω του είναι όλα τόσο ακριβά», λέει ο Μπρεχτ… 
   Πρέπει να είσαι πολύ δυνατός για να παραμείνεις ακέραιος στην προσωπική σου ηθική και απέναντι στους νόμους που έχει θεσπίσει η πολιτεία. Ταυτόχρονα, πρέπει να έχεις την ελευθερία να ακολουθήσεις την καρδιά σου με έναν τρόπο που υπαγορεύει ο αλτρουισμός. Η Σεν Τε (ηρωίδα του έργου) είναι μια γνήσια αλτρουιστική φύση. Το καλό που της ορίζουν οι εκπρόσωποι των θεών ως «καλό», δηλαδή «γράμμα του νόμου», δεν είναι το καλό που αυτήν αντιλαμβάνεται. Εκεί γίνεται και η σύγκρουση. Αυτό είναι η αποτυχία της σημερινής κοινωνίας. Έτσι όπως έχουν γίνει τα πράγματα είναι σχεδόν αντιπαραγωγικό σε μια καπιταλιστική κοινωνία να είσαι καλός.
 
   Οι θεατές πως φεύγουν από την παράσταση; Τι είναι αυτό που παρατηρείτε;
   Μου αρέσει να είμαι εκεί σε κάθε παράσταση και είμαι, όταν μου το επιτρέπουν οι υποχρεώσεις μου. Ποτέ δεν έχω χαρεί τόσο την επικοινωνία με τον κόσμο. Υπάρχει μεγαλύτερη συγκίνηση όταν ανεβάζει ένα έργο σε ένα μεγάλο θέατρο. Υπάρχει ακόμη μεγαλύτερος ηλεκτρισμός. Αυτό που συμβαίνει είναι κάτι πρωτόγνωρο για μένα, καθώς είναι η πρώτη φορά που σκηνοθετώ σε μια μεγάλη σκηνή, αλλά ταυτόχρονα είναι κάτι πολύ ζεστό όταν βρίσκομαι ανάμεσα στον κόσμο, παρατηρώ τις αντιδράσεις του, συζητώ μαζί τους. Ακόμη και ο τρόπος που παρακολουθούν, που αναπνέουν με τη παράσταση από την πρώτη μέχρι την τελευταία σκηνή, που γελούν ή αντιδρούνε σε ότι τους ξαφνιάζει, όλα αυτά είναι υπέροχα. Αυτή, εξάλλου είναι η μαγεία του θεάτρου.
 
setsouan2   Στον «Γυάλινο Κόσμο» του Τένεσι Ουίλιαμς, μια από τις καλύτερες παραστάσεις της περσινής και φετινής χρονιάς, που ανεβαίνει και σύντομα στη Θεσσαλονίκη, ποια ήταν η πρόκληση για να επιλέξετε αυτό το αριστούργημα της παγκόσμιας δραματουργίας;
   Είναι ένα έργο πολύ αγαπητό στον κόσμο, τουλάχιστον στο αθηναϊκό κοινό, που το έχει δει να ξαναπαίζεται σε σημαντικές παραστάσεις ξεκινώντας από τον Κάρολο Κουν το 1946. Το έχει αγαπήσει και υπάρχει μια εδραιωμένη αντίληψη και για το πώς θα έπρεπε να ανεβαίνει, αλλά ακόμη και τι ακριβώς είναι οι χαρακτήρες του έργου και από ποιους ηθοποιούς και πως θα έπρεπε να παίζονται. Αυτό αρχικά είναι ένας κίνδυνος, αλλά είναι και προτέρημα γιατί θέλει πολύ να το δει. Είναι θετικά προκείμενος απέναντί του.
 
   Αν δεν κάνω λάθος, πρόκειται για διάφορες «διορθώσεις», που γίνονταν από τον συγγραφέα σε κάθε καινούργιο ανέβασμα του έργου. Αυτό το έκανε ακόμη πιο δύσκολο ή σας άφησε περισσότερη ελευθερία στην σκηνοθεσία;
   Υπάρχουν ουσιαστικές δυσκολίες που έχουν να κάνουν με το ίδιο το έργο, ένα πολύ προσωπικό έργο του Τένεσι Ουίλιαμς, γραμμένο κάτω από το βάρος των τύψεων για την αδερφή του και της ιδιότυπης σχέσης του με την μητέρα του. Ακριβώς επειδή είναι ένα πολύ προσωπικό έργο θέλει λεπτότητα στο χειρισμό. Είναι επίσης πρωτοποριακό για την εποχή του, ο χειρισμός του διαλόγου, η γλώσσα και η ποίηση που μπαίνουν μέσα στους καθημερινούς διαλόγους των ανθρώπων και το πώς αυτό θα μεταφραστούν.
 
   Χρησιμοποιήσαμε διάφορες παλαιότερες γραφές του έργου για να εμπλουτίσουμε την εκδοχή που συνήθως παίζεται και χρησιμοποιήσαμε την ‘απαίτηση’ του Ουίλιαμς για βιντεοπροβολές, που υπήρχε στη πρώτη έκδοση του έργου, το 1944. Ο συγγραφέας, βέβαια, τότε, δεν ζητούσε βιντεοπροβολές, αλλά είχε οραματιστεί μια οθόνη (κάτι σαν slides με υπότιτλους βουβού κινηματογράφου). Αυτό δεν χρησιμοποιήθηκε στο πρώτο ανέβασμα, γι’ αυτό και όταν εκδόθηκε το βιβλίο δεν συμπεριέλαβε όλες τις οδηγίες που είχαν σχέση με προβολές. Αργότερα, όταν το έργο δημοσιεύτηκε πάλι, τις συμπεριέλαβε, γιατί έτσι θεώρησε ότι θα ολοκληρωνόταν η μορφή του έργου. Στην σημερινή του πλέον εκδοχή, εμείς πήραμε την οδηγία του Ουίλιαμς και την εκσυγχρονίσαμε σε συνεργασία με τον Μιχάλη Κλουκίνα (βίντεο). Είναι και κάτι που συζητήθηκε έντονα σε σχέση με την σκηνοθεσία του έργου. Αυτά τα βίντεο αλληλεπιδρούν με τους ηθοποιούς σε όλο το σκηνικό.
 
   Εγώ ήθελα να τονίσω ότι αυτό ήταν μια ιδέα του Ουίλιαμς πολύ μπροστά για την εποχή του, η οποία τώρα έρχεται να παρουσιαστεί στο κοινό με τις νέες εξελίξεις της τεχνολογίας. Ακόμη και η μουσική της παράστασης από τον Σταύρο Γασπαράτο είναι απόλυτα εναρμονισμένη με την αισθητική των βίντεο και της παράστασης γενικότερα.
 
gyalinos kosmos1
 
   Δείχνεται μια προτίμηση στο εύρημα «θέατρο εν θεάτρω» και τα διαχρονικά έργα, αν και θα περιμέναμε να πειραματίζεστε περισσότερο με το νέο θέατρο και τα σύγχρονα κείμενα, performances, επειδή είστε νέα σε ηλικία σκηνοθέτης;
   Δεν έχετε απόλυτο δίκιο. Η πρώτη φορά που χρησιμοποιώ το τέχνασμα «θέατρο εν θεάτρω» είναι στην παράσταση «Ο Καλός Άνθρωπος του Σετσουάν», επειδή σε αυτό το έργο υπάρχουν περισσότερα σημεία όπου ο λόγος του κειμένου απευθύνεται στο κοινό, συμπεριλαμβάνει το κοινό, υπάρχει ακόμη και επίλογος στην οποίο βγαίνει ο ηθοποιός και μιλάει στο κοινό. Είναι μια αυτονόητη συνθήκη με το που διάβασα το έργο γι’ αυτό και το εφάρμοσα. Από την άλλη, έχω ανεβάσει απολύτως σύγχρονα έργα, όπως «Ο Χρυσός Δράκος», «Πλαστελίνη», «Wolfgang» (Εθνικό Θέατρο), «Cock», κ.ά. Μάλλον είναι πιο πολλά τα σύγχρονα έργα που έχω ανεβάσει, απλώς έτυχε αυτά τα δύο τελευταία χρόνια να ασχοληθώ με έργα της παγκόσμιας δραματουργίας.
 
   Εφόσον, τα έχετε δοκιμάσει και τα δύο, δείχνετε κάποια ιδιαίτερη προτίμηση στα σύγχρονα ή τα κλασικά έργα;
   Λειτουργώ κατά περίπτωση και δεν κάνω διαχωρισμούς. Σημασία έχει το έργο από μόνο του και αυτό που θέλω να πω ως καλλιτέχνης μέσα από το καθένα.
 
   Έχετε κάποιο απωθημένο για ένα έργο που θέλετε να ανεβάσετε οπωσδήποτε;
   Είναι νωρίς για να έχω απωθημένα… Πάντα υπάρχουν επιθυμίες και σκέψεις. Κάθε φορά λειτουργώ κατά περίπτωση. Μάλιστα, συχνά, αναθεωρώ, και παρόλο την επιθυμία μου να ανεβάσω ένα έργο, όταν το διαβάζω, καταλήγω ότι δεν έχω να πω πάνω σε αυτό, γι΄ αυτό και το αφήνω.
 
   Μεγαλωμένη σε μια οικογένεια, όπου όλα τα μέλη της ασχολούνταν με την τέχνη (κόρη του σκηνοθέτη Σπύρου Ευαγγελάτου και της ηθοποιού Λήδας Τασοπούλου), θα μπορούσατε να είχατε ακολουθήσει άλλη κατεύθυνση, έστω και από αντίδραση;
   Είναι μια υποθετική κουβέντα. Πιθανόν και να μπορούσα. Όμως, κρίνοντας από την θέση που βρίσκομαι τώρα, μάλλον δεν θα μπορούσα, όχι όμως μόνο λόγω των επιρροών των γονιών μου ή της θείας μου της mezzo soprano Δάφνης Ευαγγελάτου ή των παππούδων μου, που κι εκείνοι είχαν σπουδάσει θέατρο ασχέτως αν δεν το ακολούθησαν. Οι γονείς της μητέρας μου ήταν τραπεζικοί υπάλληλοι, αλλά είχαν παρακολουθήσει μαθήματα με τον Αιμίλιο Βεάκη. Ένας άνθρωπος είναι αυτός που είναι και δεν μπορείς να ξέρεις τι θα γινόταν σε άλλη περίπτωση. Το ίδιο ισχύει και με μένα. Έτσι όπως βλέπω τον εαυτό μου, έχοντας γεννηθεί και μεγαλώσει σε αυτή την οικογένεια, μάλλον θα ήταν δύσκολο να ξεφύγω από κάποια μορφή τέχνης.
 
   Νιώθετε ότι πέσατε στα βαθιά, αφού από την πρώτη στιγμή της καριέρας σας συνεργαστήκατε με σημαντικούς σκηνοθέτες, όπως ο Μ.Μαρμαρινός και ο Σ.Λιβαθινός; Τελικά αυτό υπήρξε υπέρ ή κατά της πορείας σας στο θέατρο;
   Όλες οι συνεργασίες που έχω κάνει, από τον Λευτέρη Βογιατζή ως βοηθός του μετά από τις σπουδές μου στη Ρωσία το 2006, ως ηθοποιός στα πρώτα μου βήματα στην Πειραματική Σκηνή, μέχρι και στο Αμφι-θέατρο του πατέρα μου Σπύρου Ευαγγελάτου, όπου συνεργάστηκα με τον Μαρμαρινό, μου έχουν δώσει τεράστια εφόδια. Όταν συνεργάζεσαι με ανθρώπους που έχουν την δική τους πορεία στο θέατρο, αυτό σε βοηθάει κι εσένα. Είναι καλύτερα να πέφτεις στα βαθιά και να μαθαίνεις να κολυμπάς.
 
gyalinos kosmos2   Ποιος πιστεύετε ότι πρέπει να είναι ο ρόλος του θεάτρου σήμερα σε ένα κράτος που έχει αποδείξει ότι δεν στηρίζει πολύ τον πολιτισμό; Υπάρχει κάτι το οποίο δεν έχετε/ουμε καταφέρει ως καλλιτέχνες και κοινό και θα έπρεπε να εστιάσουμε σε αυτό;
   Η αλήθεια είναι ότι στην φάση που είμαστε δεν έχουμε πολλές επιλογές. Το κράτος πραγματικά είναι απρόθυμο να συμμετάσχει σε μια δημιουργική τόνωση και στρατηγική σχεδίαση των Τεχνών. Το θέατρο και ο χορός είναι ο τελευταίος τροχός της αμάξης. Η δική μου γενιά υποφέρει από αυτό και πονάει γιατί όλοι καταλήγουμε να κάνουμε πράγματα μόνοι μας. Μπορείς να βασιστείς στον εαυτό σου και ενίοτε σε κάποιες εξαιρέσεις φωτεινής πρωτοβουλίας (όπως η περίπτωση της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών). Αυτό είναι λυπηρό, γιατί όλα γυρίζουν στο ότι όλα γίνονται απρογραμμάτιστα, σπασμωδικά, με την πίεση της επιβίωσης και της ενασχόλησης με πολλές δουλειές. Το χειρότερο είναι ότι αυτό έχει αντίκτυπο στην ποιότητα της δουλειάς. Είναι κρίμα, γιατί υπάρχει μεγάλο υλικό στην Ελλάδα. Πολλοί αξιόλογοι καλλιτέχνες, με σπουδές, με γνώσεις, με κέφι για δημιουργία, κι έντονους προβληματισμούς, που δεν μπορούν να προχωρήσουν.
 
   Ο πολιτισμός και τα θεάματα θα αποτελούν πάντα «πολυτέλεια» για τις κοινωνίες;
   Δεν το πιστεύω αυτό, τουλάχιστον γι’ άλλες χώρες, όπου εκεί η παιδεία των ανθρώπων είναι συνυφασμένη με τον πολιτισμό, όπως για παράδειγμα στην Ρωσία και την Αγγλία. Φυσικά κι εκεί υπάρχουν προβλήματα χρηματοδότησης των Τεχνών, όμως ο τρόπος που ο κόσμος χειρίζεται τον πολιτισμό στην καθημερινότητα του, τα μουσεία, τις συναυλίες, το θέατρο, είναι κάτι το οποίο δεν θα συναντήσεις στην σύγχρονη ελληνική κοινωνία. Είναι λάθος να θεωρείται ο πολιτισμός πολυτέλεια ή ότι οι τέχνες είναι χόμπι κι όχι επάγγελμα. Αυτό είναι κάτι που είναι ενδεικτικό της παιδεία μας, της πνευματικής κρίσης, αλλά πρέπει να μας ανησυχήσει.
 
   Ωστόσο, έχετε επιλέξει να παραμείνετε στην Ελλάδα και να δημιουργήσετε σε αυτή.
   Δεν έχω πολύ μεγάλο δικαίωμα να παραπονιέμαι. Μέχρι στιγμής έχω εργαστεί με τρόπο που επιλέγω, από τα έργα, μέχρι τους συνεργάτες και τους χώρους. Η δουλειά που κάνω με τους συνεργάτες μου έχει την ευτυχία να βρίσκει σιγά- σιγά το κοινό της. Επίσης, έχω την μεγάλη ευτυχία να δουλεύω θέατρο στη γλώσσα μου, πράγμα που είναι αναντικατάστατο. Αυτό δε σημαίνει ότι δε με ενδιαφέρει να συνεργαστώ με ξένους ηθοποιούς και συντελεστές, αλλά η βάση μου θέλω να είναι η Αθήνα, η Ελλάδα, εδώ όπου διαμορφώνεται ένας κύκλος συνεργατών και κοινού. Εδώ υπάρχει ένας διάλογος με την κοινωνία που έχει μεγάλο ενδιαφέρον.
 
   Τι ακολουθεί στα σχέδια σας;
   Αυτό τον καιρό κάνουμε πρόβες για το έργο «Θεατές» του Μάριου Ποντίκα, που θα ανέβει από το Εθνικό Θέατρο. Οι παραστάσεις ξεκινούν τον Μάρτιο και θα διαρκέσουν για δύο μήνες. Είναι ένα έργο που αναφέρεται στην εποχή του 1950, σε μια Αθήνα που βρίσκεται σε μια άσχημη κατάσταση χτυπημένη από τον εμφύλιο σπαραγμό, βασανισμένη και εξαθλιωμένη, μια κατάσταση που μοιάζει δυστυχώς με την σημερινή. Η διανομή των ρόλων έχει γίνει στην Στεφανία Γουλιώτη, τον Νικόλα Παπαγιάννη, την Άλκηστη Πουλοπούλου και τον Νίκο Ψαρρά. Είναι ένα έργο για την θυματοποίηση μεγάλου μέρους της κοινωνίας, ένα πολιτικό έργο με προεκτάσεις θρίλερ.
 
Κατερίνα Νικολακούλη
 
*Η παράσταση «Ο Καλός Ανθρώπος Του Σετσουάν» του Μπ. Μπρέχτ σε σκηνοθεσία Κατερίνας Ευαγγελάτου ανεβαίνει στην Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών έως τις 22 Φεβρουαρίου με μια μικρή αλλαγή των προγραμματισμένων παραστάσεων (www.sgt.gr).
Η παράσταση «Ο Γυάλινος Κόσμος» του Τ. Ουίλιαμς σε σκηνοθεσία της ίδιας, θα παρουσιαστεί στο θέατρο Αυλαία στη Θεσσαλονίκη, 20 Φεβρουαρίου – 10 Μαρτίου 2013.
 
Φωτογραφία πορτρέτου: Κώστας Δρίμτζιας

Συνεντεύξεις

Facebook Comments