Άρθρα

loogoo

Jesus Of Nazareth

 
Jesus of Nazareth: Η σειρά του Τζεφιρέλι που συγκλόνισε τον κόσμο
 
   00537716-474130 catl 500 copyΣαν να υπάρχει ένας άτυπος τηλεοπτικός νόμος, που ορίζει την έναρξη της εορταστικής πασχαλινής περιόδου. Σαν να σφραγίζεται το ερέθισμα της κατάνυξης με το άκουσμα της χαρακτηριστικής μουσικής, όταν προβάλλεται το trailer της σειράς. Ο λόγος φυσικά για το έργο «Ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ» (Jesus of Nazareth) του αγαπημένου Φράνκο Τζεφιρέλι.
 
   Πρόκειται για μια σειρά βρετανικής και ιταλικής παραγωγής, που διαρκεί συνολικά 371 λεπτά. Εύλογα θεωρείται ως η μεγαλύτερη θρησκευτική παραγωγή στην ιστορία της μικρής και της μεγάλης οθόνης, που αναφέρεται στη Γέννηση, τη Ζωή, τα Πάθη και την Ανάσταση του Ιησού Χριστού. Η σειρά πρωτοπροβλήθηκε το 1977 στην Ιταλία στις γλώσσες των Αγγλικών και των Αραμαϊκών. Τα γυρίσματα κράτησαν τέσσερα ολόκληρα χρόνια και πραγματοποιήθηκαν σε αυθεντικούς χώρους: Αίτ Μπενχαντού και Ουαρζαζάτε, Μαρόκο, καθώς και Σους-Μεδίνα και Μοναστίρ, Τυνησία. Να αναφέρουμε πως ο συνολικός προϋπολογισμός άγγιξε τα 180.000.000 δολάρια, αξίζοντας κάθε κερματάκι πάραυτα, σε αντίθεση με άλλες παραγωγές που κατά καιρούς δίνουν στο κοινό μέτρια αποτελέσματα ξοδεύοντας πολλά περισσότερα.

   Το επιτελείο των ηθοποιών δε διαμορφώθηκε τυχαία. Δόθηκε μεγάλη προσοχή στην επιλογή του cast, όχι μόνο στις «φίρμες» αλλά και στους κομπάρσους.  Οι ερμηνείες των ηθοποιών είναι τόσο ιδιαίτερες που φαντάζουν αξέχαστες στο μυαλό του θεατή, σφραγίζοντας καριέρες και προσωπικοτήτες. Θυμόμαστε μερικές από αυτές: Ρόμπερτ Πάουελ – Ιησούς, Αν Μπάνκροφτ - Μαρία Μαγδαληνή, Ολίβια Χάσεϊ - Παρθένος Μαρία, Ροντ Στάιγκερ - Πόντιος Πιλάτος, Πίτερ Ουστίνοφ - Ηρώδης ο Μέγας, Κλαούντια Καρντινάλε – Μοιχαλίδα, Κρίστοφερ Πλάμερ - Ηρώδης Αντύπας, Βαλεντίνα Κορτέζε - Ηρωδιάδα, Άντονι Κουίν - Καϊάφας, Μάικλ Γιόρκ - Ιωάννης ο Βαπτιστής, Γιώργος Βογιατζής - Ιωσήφ, Ιαν Μακ Σέιν - Ιούδας Ισκαριώτης, Λόρενς Ολίβιε - Νικόδημος.
 
 
022elizabeth mary  
 
   Το έργο του Ιταλού σκηνοθέτη ήταν πολύ δύσκολο. Είχε αποφασίσει κάτι επικίνδυνο τότε, να πραγματευτεί την ιστορία μιας θρησκείας, να προβάλλει τη ζωή του Ιησού Χριστού. Πολλές οι παγίδες να κατηγορηθεί με «ασέβεια», ή «παραπλάνηση» πιστών, σε περίπτωση που κάτι, από μια σκήνη έως μια και μόνο λέξη, άφηνε «ανοίγματα» για μη θεμιτούς σχολιασμούς. Παρόλαυτα, ο Φράνκο Τζεφιρέλι απέδωσε με απόλυτη ευλάβεια τα Πάθη του Ιησού, αναπαριστώντας τα γεγονότα με πίστη στις Γραφές. Κυρίως, παρουσίασε κάθε «πράξη» με αξιοθαύμαστο σεβασμό στην ιερότητα του θέματος.

Μερικά πράγματα που δεν γνωρίζαμε για τη σειρά:
   Για το ρόλο του Ιησού Χριστού, ο Τζεφιρέλι «δοκίμασε» και τους τιτάνες ηθοποιούς Ντάστιν Χόφμαν και Αλ Πατσίνο. Μάλιστα, τον Ρόμπερτ Πάουελ (που εν τέλει υποδήθηκε το Χριστό) τον είχε υπόψη του για το ρόλο του Ιούδα!
 
   Ο δικός μας, Γιώργος Βογιατζής, υποδήθηκε τον Ιωσήφ, άντρα της Παναγίας. Παρόλαυτα, στο έργο δεν ακούμε τον πραγματικό Βογιατζή, αλλά κάποιον άλλον ηθοποιό. Η φωνή του έχει ντουμπλαριστεί, για λόγους που έκρινε ο σκηνοθέτης, κι έτσι ενώ βλέπουμε το Γιώργο Βογιατζή, στην πραγματικότητα δεν τον ακούμε!
 
   Το έργο του Τζεφιρέλι απαγορεύτηκε στην Αίγυπτο, μετά την αρνητική αντίδραση θρησκευτικών ηγετών της κατά του περιεχομένου του.
 
   Το βλέμμα που ηλεκτρίζει: Ο Πάουελ υποδήθηκε αξιομνημόνευτα τον Ιησού. Το κοίταγμά του μέχρι και σήμερα μετά από τόσες επαναλήψεις της σειράς, μπορεί να σηκώσει την τρίχα του θεατή σε δευτερόλεπτα. Πίσω από αυτό, δεν κρύβεται μόνο το υποκριτικό ταλέντο του ηθοποιού, αλλά και ένα μικρό τρίκ: Αφενός ο Πάουελ είχε οδηγίες να μην ανοιγοκλείνει τα μάτια του καθόλου, δημιουργώντας μια ένταση στο βλέμμα του, αφετέρου, το μακιγιάζ στα βλέφαρά του ήταν τέτοιο, ώστε να μεγιστοποιεί την εμφάνιση του σουρεαλιστικού κοιτάγματος. Πιο συγκεκριμένα, το πάνω βλέφαρο είχε μια λεπτή μπλε γραμμή eyeliner και το κάτω μια λευκή. Σε συνδυασμό με την απουσία «πεταρίσματος» στα βλέφαρα, ο Πάουελ κατάφερε να μαγνητίζει το φακό και κατεπέκταση το θεατή, με απαράμιλλο συγκινησιακό αποτέλεσμα.

   Σκεφτείτε ότι σε ολόκληρο το έργο, ο ηθοποιός ως Ιησούς, ανοιγοκλείνει τα μάτια του μονάχα μία φορά!
 
Λίγα λόγια για το Σκηνοθέτη
   Ο Τζιανφράνκο Κόρσι κατά κόσμον Φράνκο Τζεφιρέλι γεννήθηκε στις 12 Φεβρουαρίου 1923 στη Φλωρεντία. Αρχικά, σπούδασε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών και Αρχιτεκτονική στο εκεί πανεπιστήμιο, αποφάσισε όμως να ασχοληθεί με το θέατρο και τον κινηματογράφο, μετά τη συγκίνηση και το δέος που τον κυρίευσαν όταν είδε τον Λόρενς Ολίβιε να ερμηνεύει τον Ερρίκο Δ΄. Έτσι ξεκίνησε την καριέρα του ως ηθοποιός και ανακάλυψε τον κινηματογράφο ως βοηθός των Αντονιόνι, Ροσσελλίνι και κυρίως του Βισκόντι, του οποίου αργότερα έκανε τα σκηνικά για τις θεατρικές παραστάσεις: Λεωφορείο ο πόθος (Ρώμη, 1949) του Τεννεσσή Ουίλλιαμς, Τρωίλος και Χρυσηίδα (Φλωρεντία, 1949) του Σαίξπηρ και οι τρείς αδελφές (Ρώμη, 1951), κοστούμια Μαρσέλ Εσκοφιέ) του Τσέχωφ. Ο Φράνκο Τζεφιρέλι είναι ένας από τις πιο πολυπράγμονες προσωπικότητες της Ιταλίας: ντεκορατέρ και σκηνοθέτης του θεάτρου, του κινηματογράφουκαι της όπερας.
 
Ο άνθρωπος πίσω από τον Ιησού Χριστό
quotes-from-jesus-of-nazareth copy   Ο Ρόμπερτ Πάουελ γεννήθηκε στο Σάλφορντ της Βόρειας Αγγλίας τον  Ιουνίο του 1944. Το 1964 μετακόμισε στο Λονδίνο όπου και αφοσιώθηκε στην υποκριτική τέχνη. Η καριέρα του στον κινηματογράφο πρίν υποδυθεί τον Ιησού, συνοδεύεται από δευτερεύοντες ρόλους σε ταινίες εποχής, σε περιπέτειες και ταινίες τρόμου, καθώς και από μερικούς πρωταγωνιστικούς σε cult και κλασικά φιλμ, όπως το «Μάλερ», «Τα τέσσερα φτερά», «Φρανκεστάιν», «Τα 39 βήματα», «Σάκα Ζουλού», «Το άσυλο», κ.ά.

   Ώσπου το 1974, καλείται στο κάστινγκ για την υπερπαραγωγή «Ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ». Το αστείο είναι ότι παρουσιάστηκε στην επιτροπή διανομής ρόλων, με λίγες ελπίδες, αφού ο Τζεφιρέλι είχε, όπως λέγεται, στο μυαλό του σαν πιθανούς «Μεσσίες», επώνυμους ηθοποιούς της εποχής όπως τον Αλ Πατσίνο και τον Ντάστιν Χόφμαν.

   Να όμως που τελικά κερδίζει το ρόλο και γίνεται ο πασίγνωστος «Ιησούς από τη Ναζαρέτ». Η μετέπειτα πορεία του επηρεάστηκε όχι και τόσο θετικά από αυτό του το ρόλο - οι περισσότεροι σκηνοθέτες διστάζουν να δώσουν στον «άνθρωπο που υποδύθηκε τον Ιησού», ρόλους «γήινους», ρόλους «ανθρώπινης αδυναμίας».
 
Ακολουθούν μερίκες εξομολογήσεις του για το πώς επέδρασε ο ρόλος του Ιησού στη ζωή του:
jesus-of-nazreth   Όταν κλήθηκα να υποδυθώ τον Ιησού, ήμουν 31 ετών και ομολογώ ότι μέχρι τότε δεν είχα κανένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη θρησκεία και καμία απολύτως γνώμη για τον Χριστό. Τώρα, ύστερα από 9 μήνες γυρισμάτων σε επιβλητικά τοπία του Μαρόκου και της Τυνησίας, μπορώ να πω ότι πραγματικά πιστεύω στον Ιησού, ακόμη και αν δεν πηγαίνω τακτικά στην εκκλησία.

   Στη σκηνή της Σταύρωσης, ήμουν λίγο νευρικός, ίσως και από την εξάντληση που ένιωθα, ύστερα από τη δίαιτα 12 ημερών που είχα επιβάλλει στον εαυτό μου, πριν από το γύρισμα, για να φαίνομαι όσο πιο «ρεαλιστικός» μπορούσα.
 
   Κάποια στιγμή κοιτάζοντας στον καθρέφτη, αναγνώρισα στο είδωλό μου τον Ιησού. Μου φάνηκε ότι είδα την εικόνα που έχει ο καθένας από εμάς γι΄ Αυτόν, όταν προσπαθούμε να τον φανταστούμε. Την εικόνα που έχω συγκρατήσει από παιδί.

   Πραγματικά ελπίζω στο μνημόσυνό μου, να με θυμούνται και να με αποκαλούν όλοι ως «τον άνθρωπο που υποδύθηκε τον Ιησού.
 
Το ανεπανάληπτο Soundtrack του Maurice Jarre
 


 
"Πολλοί με ρωτούν αν γράφω καθόλου "σοβαρή" μουσική. Δεν καταλαβαίνουν πόσο σοβαρή είναι η κινηματογραφική μου μουσική για μένα."

   Ο Μωρίς Zαρ (1924-2009) έγραψε μουσική σε περισσότερες από 160 κινηματογραφικές ταινίες από το 1952 έως το 2001. Βραβεύτηκε με Όσκαρ τρεις φορές: Το 1962 για τον "Λόρενς της Αραβίας", το 1965 για το "Δόκτωρ Ζιβάγκο" και το 1984 για το "Πέρασμα στην Ινδία". Είναι γνωστός για τη μουσική σύνθεση και επιμέλεια ταινιών όπως: "Η Κόρη του Ράϊαν", "Το Ταμπούρλο", "Ο Κύκλος των Χαμένων Ποιητών", "Ο Συλλέκτης", "Γορίλλες Στην Ομίχλη", "Ο Άνθρωπος που θα Γινόταν Βασιλιάς" κ.ά.
 
   Το στίγμα του στη σειρά «Ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ» είναι καθοριστικό. Το έργο του Τζεφιρέλι δεν θα μπορούσε να πλουτίζεται με την αίγλη και τη μαγεία που το χαρακτηρίζουν εάν δεν είχε τη συγκεκριμένη μουσική επένδυση. Με το άκουσμα των μελωδιών του Ζαρ, τα συναισθήματα εξουσιάζονται από δέος και κίνηση, σχεδόν επαναστατούν - άλλοτε γαληνεύουν αυτόματα, πλησιάζοντας μια αγιοσύνη αναπάντεχη.
 
   Το soundtrack της συγκεκριμένης σειράς, αποτελεί μια τρανταχτή απόδειξη της σύνδεσης της μουσικής με την πνευματικότητα και τον ψυχικό κόσμο. Η εικόνα υπήρξε πάντοτε η βασίλισσα της εικονοποίησης και της φαντασίας. Σε αυτή την περίπτωση όμως, δίπλα της στέκει ο βασιλιάς, ένα μουσικό χαλί ικανό να εγείρει θαυμασμό, αγανάκτηση, θρήνο και κάθαρση.
 
Βραβεύσεις
images   Όπως είναι φυσικό, τα βραβεία φλέρταραν έντονα με το έργο του Τζεφιρέλι: Συγκεκριμένα, κέρδισε βραβεύσεις σε τρεις τεχνικές κατηγορίες από το Εθνικό Ιταλικό Συνδικάτο Κινηματογραφικών Δημοσιογράφων (Sindacato Nazionale Giornalisti Cinematografici Italiani - βραβείο Nastro d’Argento). Αλλά και υποψηφιότητες  σε πέντε κατηγορίες στα σημαντικά βρετανικά βραβεία BAFTA-Award: Καλύτερος ηθοποιός (Robert Powell), Καλύτερο σενάριο, Καλύτερη φωτογραφία, Καλύτερο μοντάζ, Καλύτερος ήχος.

   Τέλος, ήταν υποψήφιο στα αμερικανικά Emmy, στις κατηγορίες «Καλύτερο δράμα» και «Καλύτερος Β’ ρόλος σε δράμα» (James Farentino).
 
Μια «ευλογία» των αισθήσεων
   Μια σκηνοθετική μαεστρία, σε συνδυασμό με άριστη σκηνογραφία και φωτογραφία, προς μια ευλογία των αισθήσεων!
 
   jesus8Με χρώματα λευκών ιρίδων, τα σκηνικά και τα ρούχα επιτρέπουν στη γαλήνη να καλλιεργηθεί και να μείνει σαν αίσθηση. Ζεστές αποχρώσεις του μπεζ σαν επικράτεια φόντου, αλλά και χρυσοκαφετί, ιδίως καστανό του χώματος, έχουν σαν αποτέλεσμα την αντιθετική αίσθηση του γήινου σε μια ιστορία που πρωταγωνιστεί και περπατά «κάτι» ιερό και παναθρώπινο. Οι πινελιές του πράσινου στις δενδρώδεις εκτάσεις του περιβάλλοντος καθησυχάζουν και οι «βίαιες» αντανακλάσεις πύρηνων χρωμάτων από φωτιές και δαδιά προετοιμάζουν για ταραχώδη συναισθηματικά συμβάντα.
 
   Δεν είναι μόνο τα μάτια που «τρέφονται» όμως, αλλά και τα αφτιά, με ήχους που «παίζουν» την ψυχολογική βαρομέτρηση – από τα ηχητικά ερεθίσματα της φύσης, όπως είναι τα θροϊσματα των δένδρων, τα καυσόξυλα που «σκάνε» στη φωτιά, ή το ελαφρύ αεράκι, μέχρι τα ανθρώπινα, όπως βάδισμα, μετακινήσεις αντικειμένων: όλα με μια εξαιρετική απόδοση ήχου που μας καλεί να παρασταθούμε πλάι στους ηθοποιούς, ή ακόμα καλύτερα σε αυτούς που υποδύονται.
 
   maryandjesus copyΑκόμα και η αφή κερδίζει από το έργο. Η σκηνοθεσία είναι τόσο καλή που όλα μοιάζουν πολύ κοντά, ο θεατής σχεδόν νιώθει ότι μπορεί να αγγίξει. Τα ρούχα της Παναγίας παρουσιάζονται από τέτοια γωνία που αισθάνεται κανείς τη θερμοκρασία του υφάσματος, τα δάκρυα του Χριστού προβάλλονται σε τέτοια γκρό-πλαν που τινάζεις το χέρι σου να τα σκουπίσεις.

   Κλείνοντας, δεν μπορώ να μη σημειώσω πως η σειρά «Jesus of Nazareth» αποτελεί μια μεγάλη παραγωγή θρησκευτικού περιεχομένου, που χτίστηκε με μεράκι, αγάπη και ταλέντο. Εκπέμπει έντονη πνευματικότητα, με πρότυπη επιμέλεια σε κάθε λεπτομέρεια, περνώντας όλα τα απαραίτητα μηνύματα, απευθυνόμενη όχι μόνο σε πιστούς ή θρησκευόμενους, αλλά και σε όσουν έχουν το μεγαλείο να νιώθουν, να αισθάνονται και να συγκινούνται.
 
Βασιλική Φατούρου

Άρθρα