Starlight

loogoo

Ελληνικός Αποικισμός: Το όχημα του Ελληνικού Κοσμοπολιτισμού


apoik   Τι είναι αυτό που διαφοροποιεί τους λαούς στην πορεία της ιστορίας τους; Μα φυσικά η στάση τους απέναντι στη ζωή και ο τρόπος που αντιμετωπίζουν τις διάφορες συγκυρίες. Το πολυμήχανο και πολυδιάστατο του χαρακτήρα του Έλληνος ταξιδευτή αποτυπώνεται θαυμάσια ήδη στους πρώτους στίχους της Ομηρικής Οδύσσειας: «άνδρα μοι έννεπε, μούσα, πολύτροπον, ός μάλα πολλά πλάγχθη, επεί Τροίης ιερόν πτολίεθρον έπερσεν. Πολλών δε ανθρώπων ίδεν άστεα και νόον έγνω…». Αυτή η δίψα για γνώση, για γνωριμία και φιλία με άλλους λαούς, για πρόοδο και για νέα, καλύτερη ζωή ώθησαν από τα Κρητομινωικά και τα Μυκηναϊκά χρόνια τους Έλληνες σε νέα μέρη, σε καινούριες περιπέτειες…
 
apoik2   Όπως είναι γενικά παραδεκτό η πενία, η γενικευμένη φτώχεια δηλαδή, εξωθεί τους λαούς σε μεταναστεύσεις. Βασικό αίτιο του ξεσηκωμού των κατοίκων της κυρίως Ελλάδας και της στροφής τους προς τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα είναι η οικονομική ανέχεια. Ο Ησίοδος στα «Εργα και Ημέραι» αναφέρει ότι κατά τον 8ο και 7ο αιώνα η οικονομική και κοινωνική κατάσταση ήταν γενικά αρνητική για τους πολλούς. Η τάξη των αριστοκρατών και των μεγαλοκτηματιών (οι «δωροφάγοι») κατέχει το μεγαλύτερο μέρος από τα εύφορα εδάφη, ενώ οι κατώτερες τάξεις προσπαθούν να επιβιώσουν σε άγονα εδάφη ή με το εμπόριο διακινδυνεύοντας στη θάλασσα. Ο Ησίοδος κάνει μια παρατήρηση δημογραφικού χαρακτήρα: «Μουνογενής δε παις είη πατρώιον οίκο φερβέμεν. Ως γαρ πλούτος αέξεται εν μεγαροίσιν…» -«Ας υπάρχει ένας γιος για να πληθαίνει η πατρική περιουσία…». Η ανάγκη του δημογραφικού ελέγχου είναι θεμελιώδες συστατικό του ελληνικού πολιτισμού σε κοινωνικό επίπεδο.
 
   Επίσης στην Ιωνία η περσική βαρβαρότητα απειλούσε την αλλοτινή ευημερία των Ελλήνων. Η περίφημη Φώκαια , η οποία είχε ιδρυθεί το 800π.Χ. από Αθηναίους και από κατοίκους της Φωκίδας(!) εξαναγκάστηκε σε εκπατρισμό, θυμίζοντας μια άλλη μικρασιατική καταστροφή. Οι κάτοικοί της τράβηξαν λοιπόν το δρόμο για τη Γαλατία (Γαλλία) και ίδρυσαν τη Μασσαλία, καθώς και άλλες πόλεις στο δέλτα του Ροδανού ποταμού με τα ονόματα Θηλίνη, Ροδανουσία, Κιθαριστή, Ολβία. Είναι γεγονός πως την εποχή των αποικιστικών μεταναστεύσεων θεμελιώδη σημασία είχε ο ρόλος του μαντείου των Δελφών, που όλες οι ελληνικές κοινότητες αναγνώριζαν και συμβουλεύονταν πριν οργανώσουν κάποια αποστολή. Πολλές φορές υποδείκνυε και τον οικιστή, δηλαδή τον επικεφαλής της αποστολής, ο οποίος θα ασκούσε την πολιτική και θρησκευτική εξουσία στην αρχική φάση της ζωής στην αποικία.
 
apoik5   Εκατοντάδες είναι οι πόλεις της Μεσογείου και όχι μόνο, που φέρουν ελληνικά ονόματα. Η Marseille είναι η Μασσαλία που ίδρυσαν οι Φωκαείς, η Antibbes της Γαλλίας είναι η Αντίπολη, η Nice είναι η Νίκαια ,η Ancona είναι η Δωρική Αγκώνα, η Abourias της Ισπανίας είναι το Εμπόριον, το Κάδιξ είναι τα αρχαία Γάδειρα (Γα(γη) + δηρός = Χερσόνησος). Εκεί οι Ελληνες Μασσαλιώτες έβγαζαν ασήμι και χρυσάφι, ενώ κασσίτερο (μονοπώλιο) έπαιρναν από την περιοχή του ποταμού Γουαδαλκιβίρ, τον οποίο είχαν ονομάσει Ταρτησσό, χτίζοντας στις όχθες του ομώνυμη πόλη. Ελληνικότατη είναι και η Κυρήνη, αποικία των Θηραίων (Σαντορινιών) στη χώρα της Λιβύης. Εκεί ίδρυσαν, εκτός από την Κυρήνη, την Άζιρη και την Πλατέα. Επίσης η Iberia είναι το Ιβηρικόν Αρτεμίσιον και η Ibiza είναι η Έβυσος. Φυσικά δεν ξεχνούμε την Νεάπολη και τις Συρακούσες και τις 120 ελληνικές πόλεις της Κάτω Ιταλίας και Σικελίας, που ιδρύθηκαν από τον 8ο ως τον 6ο αιώνα π. Χ. και αποτελούσαν το θαύμα της Μεγάλης Ελλάδας!
 
apoik4   Η Γέλα της Σικελίας είναι αποικία των Ροδίων (690π.Χ.), οι οποίοι εισήγαγαν τους δωρικούς θεσμούς! Οι Ρόδιοι εγκαταστάθηκαν και στο Δέλτα του Ροδανού ποταμού (εξ’ ου και το όνομα) και δούλευαν σε όλη την περιοχή και κυρίως στα ναυπηγεία της πόλης Τελίνης (από τη λέξη τέλη) ως εξειδικευμένοι τεχνίτες πλοίων. Το δε Παρίσι(!) ,το cite, προέρχεται από τη λέξη Πάρισον, δηλαδή αυτό που απέχει από τις όχθες του Σηκουάνα κατά ίσα διαστήματα και εννοείται πως το ήξεραν πολύ καλά οι Ρόδιοι και έκαναν εμπόριο. Επίσης τον μεγάλο ποταμό που μέχρι τότε οι Μασσαλιώτες ονόμαζαν Τάκων, ως ο Τάσει κωνούμενος, δηλαδή αυτός που λόγω της ορμητικότητας σχηματίζει κώνους, μετονομάσθηκε σε Ροδανός. Με αυτό τον τρόπο οι πολυάριθμοι Ρόδιοι που ανεβοκατέβαιναν το ποτάμι ήθελαν να θυμούνται την πατρίδα τους τη Ρόδο. Με το άνοιγμα του Ροδανού και την οργάνωση των πορθμείων άνθισε το εμπόριο της Μασσαλίας με το εσωτερικό της χώρας. Επίσης εκεί που σήμερα βρίσκεται το Σαιν Τροπέ της Γαλλίας, οι Έλληνες ίδρυσαν την Αθηνόπολη, τη Νίκαια (Nice) εις ανάμνηση νίκης και το σημερινό Μονακό, το οποίον είχαν ονομάσει Μόνοικον.
 
apoik3   Οι Έλληνες ταξιδεύουν «κατ’ εμπορίαν και κατά θεωρίαν»! Οι αποικίες ήταν παράλιες πόλεις χωρίς μεγάλη ενδοχώρα. Συνεπώς ο επεκτατισμός των Ελλήνων, όπως αναφέρει ο Valerio Manfredi, δεν χαρακτηρίζεται από εδαφική κυριαρχία, όσο μάλλον από κυριαρχία στις θαλάσσιες οδούς, διάσπαρτη σε αμέτρητα σημεία της στεριάς. Πρόκειται για εμπορικές βάσεις (Εμπορεία) ή ουσιαστικές αστικές εγκαταστάσεις με εδαφική κυριαρχία (Αποικίες). Η ελληνική γλώσσα φυσικά διαδίδεται παντού (και σε Ετρούσκους και Φοίνικες) και γίνεται ο εξελληνισμός των αυτοχθόνων. Αναπτύσσονται σχέσεις συνύπαρξης με ειρηνική μορφή. Σπάνια είναι αποτέλεσμα βίαιης καθυπόταξης. Εννοείται ότι γίνονται και μεικτοί γάμοι και δημιουργούνται νέες κουλτούρες και ιδιαίτερες πολιτισμικές ταυτότητες. Οι Έλληνες εγκαθίστανται σε μέρη που θυμίζουν, ως προς τη γεωφυσική διαμόρφωση, τη μητρική τους γη. Εκτός από την πολιτιστική τους κληρονομιά, οι άποικοι έφεραν στη Δύση και το τοπίο της μακρινής τους πατρίδας…
 
Δήμητρα Ν. Ρετσινά

Starlight

Facebook Comments