Mindfield

loogoo

Χειριστικό νάρκισσο άτομο - Εντοπίζεται;

 
Μήπως συναναστρέφεστε με χειριστικό νάρκισσο άτομο; Αναγνωρίστε το εγκαίρως και θωρακιστείτε

   Εδώ και μερικές εβδομάδες μένουμε σπίτι και τώρα, περισσότερο από ποτέ, έχουμε χρόνο να σκεφτούμε όλα όσα μας λείπουν, όλα όσα έχουμε αφήσει στη μέση, αλλά και εκείνα που αφήσαμε πίσω και δεν μας λείπουν. Είναι μια περίοδος βαθιάς ενδοσκόπησης, μιας βουτιάς δηλαδή στον εαυτό μας, για να αξιολογήσουμε τη ζωή και τις σχέσεις μας. Τι από όσα ονειρευόμασταν ως παιδιά έχει πραγματοποιηθεί; Τι πήγε στραβά; Ποιοι άνθρωποι είναι δίπλα μας; Έχουμε αληθινούς φίλους; Ποιες σχέσεις είναι σημαντικές για μας και ποιες μας φθείρουν;
 
toxiko2085
   Με καθαρότερο μυαλό μπορούμε να σκεφτούμε ποιες επαφές μας κάνουν καλό και ποιες είναι αυτό που λέμε «τοξικές». Από τις πιο ανθυγιεινές συμπεριφορές είναι η συναναστροφή μας με χειριστικούς νάρκισσους ανθρώπους. Οι χειριστικές σχέσεις δημιουργούνται και συντηρούνται από τη συναισθηματική χειραγώγηση και τον έλεγχο και μας βλάπτουν σε συναισθηματικό επίπεδο. Σε αντίθεση με τις σχέσεις που μας γεμίζουν πληρότητα, οι χειριστικές σχέσεις είναι δυσλειτουργικές,

   «Κλέβουν» την ενέργειά μας και φέρνουν στην επιφάνεια όλες μας τις ανασφάλειες. Όταν μάλιστα τα ηνία της χειραγώγησης κρατά ένα νάρκισσο άτομο, τότε τα πράγματα δυσκολεύουν. Ο ναρκισσισμός είναι η τάση να συμπεριφερόμαστε υπέρμετρα εγωκεντρικά και σε κάποιες περιπτώσεις εξελίσσεται σε παθογενή διαταραχή. Στη ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας, το άτομο ζει για να επιβεβαιώνει την αξία του και κάνει τα πάντα προκειμένου να πετύχει αυτό που έχει στο μυαλό του, αψηφώντας κανόνες και ηθική, ενώ συχνά βιώνει συναισθήματα κυκλοθυμίας, ανεπάρκειας, θλίψης ή υπεραξίας.
 
toxiko2086
   Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η χειριστική σχέση με το νάρκισσο άτομο μπορεί να γίνεται κακοποιητική σχέση και να συνοδεύεται από σωματική λεκτική ή ψυχολογική βία. Τα θύματα αυτής της κατάστασης αργούν να καταλάβουν τον αντίκτυπο που έχει πάνω τους αυτή η κατάσταση, κυρίως επειδή έχουν ανάγκη την επαφή, φοβούνται τη μοναξιά ή δικαιολογούν τις αρνητικές συμπεριφορές στον περίγυρό τους. Επιπρόσθετα, αν η χειριστική σχέση βιώνεται στην οικογένειά μας, είναι ακόμα πιο δύσκολο να διαχειριστούμε την κατάσταση, γιατί νιώθουμε τύψεις να την τερματίσουμε και έχουμε συναισθηματικά πισωγύρισματα.
 
Ποιες είναι όμως οι ενδείξεις ότι συναναστρεφόμαστε ένα χειριστικό νάρκισσο άτομο;
 
- Όταν ερχόμαστε σε επαφή με αυτό το άτομο συχνά νιώθουμε ένα «άδειασμα».
- Συχνά κάνει επίκληση στο συναίσθημά μας για να μας δημιουργεί τύψεις ή φόβο.
- Επιδιώκει την επαφή όταν μας χρειάζεται και όταν δεν μας χρειάζεται πια την αποφεύγει.
- Μας μειώνει, τονίζει τα αρνητικά μας ή χρησιμοποιεί συχνά χαρακτηρισμούς.
- Είναι πολύ αυστηρό με τα λάθη μας αλλά όχι με τα δικά του λάθη.
- Εκμεταλλεύεται καταστάσεις προς όφελος του.
- Μας μπερδεύει με τη συμπεριφορά του… τη μία μπορεί να είναι πολύ υποστηρικτικό και την άλλη μας δείχνει αδιαφορία.
- Μας κάνει να αισθανόμαστε άσχημα ή όταν μας βλέπει χαρούμενους, μας «κόβει» τη χαρά.
- Αναφέρει συχνά ότι θέλει το καλό μας αλλά δε το νιώθουμε.
- Δεν σέβεται τα όριά μας.
- Παίρνει το ρόλο του θύματος όταν δεν πετυχαίνει αυτό που θέλει.
- Δεν αναγνωρίζει ποτέ το λάθος του και δε ζητά συγνώμη, αντιθέτως απαιτεί συχνά να αναγνωρίζουν οι άλλοι τα λάθη τους.
- Έχει έντονη κυκλοθυμία. Μπορεί να δείξει από έντονο ενδιαφέρον έως έντονη αδιαφορία.
- Θέλει να ελέγχει τη ζωή μας, αλλά το ίδιο άτομο δεν αφήνει κανένα περιθώριο στους άλλους.
- Κρίνει υπερβολικά με πρόφαση το ενδιαφέρον.
- Συχνά μας δίνει την αίσθηση ότι νιώθει ανώτερο.
- Θέλει να τραβάει την προσοχή και όταν δεν είναι στο επίκεντρο βγάζει θυμό.
- Προσπαθεί να επισκιάσει τα δικά μας επιτεύγματα.
 
toxiko2066
   Να θυμάστε ότι οι χειριστικές σχέσεις δηλητηριάζουν τη σχέση μας, όχι μόνο με τους άλλους, αλλά κυρίως με τον ίδιο μας τον εαυτό. Η συστηματική επαφή με χειριστικούς νάρκισσους μπορεί να πλήξει την αυτοπεποίθησή μας, ειδικά αν δε θωρακίσουμε εγκαίρως τον εαυτό μας απέναντι σε τέτοιες συμπεριφορές. Να θυμάστε ότι προσπαθούμε να αλλάξουμε την κατάσταση μόνο αν υπάρχει πρόθεση και από τις δύο πλευρές να τεθεί η σχέση σε καλύτερες βάσεις, διαφορετικά η απομάκρυνση από αυτήν τη σχέση είναι ωφέλιμη επιλογή.

   Αφού κατανοήσατε πως αναγνωρίζουμε ένα χειριστικό νάρκισσο άτομο, μείνετε συντονισμένοι στο Noizy, γιατί στο επόμενο άρθρο θα αναφερθούμε σε τρόπους ενδυνάμωσης του εαυτού μας για τη διαχείριση του χειριστικού συντρόφου. 
 
*Για το παρόν άρθρο χρησιμοποιήθηκε υλικό από τη διάλεξή μου «Συναισθηματική χειραγώγηση και τοξικές σχέσεις», που πραγματοποιήθηκε το 2015 σε ομάδες ψυχοθεραπείας στο Περιστέρι και τη Ν. Σμύρνη.
 
Ασπασία Πίζγα
MSc, Υποψήφια Διδάκτωρ Ψυχολογίας
 

Mindfield