Βιβλία

loogoo

Σωτηρία Μπέλλου – Πότε ντόρτια, πότε εξάρες

 
Σοφία Αδαμίδου
Σωτηρία Μπέλλου – Πότε ντόρτια, πότε εξάρες
Εκδόσεις Αγγελάκη
 
   Δεν ξέρω… δεν ξέρω… Έχω στα χέρια μου ένα βιβλίο που αναφέρεται στη ζωή μίας μεγάλης κυρίας του ελληνικού τραγουδιού, η οποία δεν μου άρεσε ποτέ. Ακούγοντας τα τραγούδια της σκεφτόμουν συνεχώς τα ίδια πράγματα. «Αφού είναι τόσο τέλεια, πώς γίνεται να μην μ’ αρέσει»; Και πέφτει αυτό εδώ στα χέρια μου. Και έχω συγκινηθεί από τις πρώτες πέντε σελίδες. Η εισαγωγή είναι αφοπλιστική, είναι μία έντονη συναισθηματική ένεση. Η Σωτηρία Μπέλλου, κυρίες και κύριοι! Το κορίτσι που έπαιζε ποδόσφαιρο με τα αγόρια και η ομάδα της πάντα νικούσε. Το κορίτσι που έτρωγε ξύλο από τη μάνα του κάθε μέρα, γιατί δεν μάσαγε τα λόγια του. «Θα γίνω τραγουδίστρια. Θα γίνω, θα γίνω, θα γίνω»! Το κορίτσι που αρραβωνιάστηκε και τόλμησε να διαλύσει τον αρραβώνα σε χρόνο dt, αφού ο «έτερος» ήθελε να την έχει υποταγμένη. Το κορίτσι που πέταξε βιτριόλι στο σύζυγό του, επειδή είχε φιλενάδα…

   Έξι μήνες στη φυλακή, ένας σκασμός από ανηφοριές και φρικτές εικόνες κατά τη διάρκεια του πολέμου και του εμφυλίου στη συνέχεια, πείνα και κακουχίες, ταλαιπωρία και σκοτάδι, μέχρι που άρχισε να τραγουδά σε ένα μαγαζάκι για το φαγητό της. Ο Τσιτσάνης, η γνωριμία, το αρχίνημα, τα τραγούδια και τα προβλήματα υγείας. Τα αθώα αλλά ζωηρά μάτια πίσω από τα γυαλιά, που πότε κοιτούσαν με συμπάθεια, πότε με δύναμη και μαγκιά και πότε φώναζαν «Βοήθεια». Η φωνή που έγινε θρύλος, η γυναίκα που έγινε σημείο αναφοράς, ο Σωτήρης που αγάπησαν πολλοί, ανάμεσά τους ένας Ιταλός και ένας Γερμανός. Μέσα στο χαμό του πολέμου…
 
sotiria2055
   Η Σοφία Αδαμίδου με έχει ξετρελάνει με τα κείμενά της εδώ και πολύ καιρό. Όταν πρωτοείδα το «Άνθρωποι και ποντίκια», δεν πίστευα στα αυτιά μου. Είναι δυνατό να αποδίδεται στα ελληνικά ένα κείμενο με τέτοιο εκπληκτικό τρόπο; Παρακολουθώντας την παράσταση «Εύα και Νόρα», στην οποία είχε αναλάβει τη δραματουργική επεξεργασία, ήταν φυσικό επόμενο να λατρέψω την πένα της, η οποία περνούσε από όλα τα χρώματα της ζωής και της ανθρώπινης ευαισθησίας. Είναι στη φύση της να γράφει αριστουργηματικά και είμαι ευτυχής που τα έχουμε πει και από κοντά, έστω και για λίγο. Εδώ η Σοφία, η οποία έχει πάρει την έγκριση της υπέρτατης ερμηνεύτριας για να γράψει αυτό το βιβλίο, η οποία αγάπησε τη Μπέλλου και η οποία ήταν κοντά της στις δύσκολες – τελευταίες – στιγμές της, μας παραθέτει με το δικό της τρόπο μία συγκλονιστική αφήγηση για τη ζωή, τα έργα και τις ημέρες της γυναίκας που αγαπούσε το τραγούδι. Έχοντας δει τη Σοφία Βέμπο και έχοντας επηρεαστεί απόλυτα από κείνη, παιδάκι πράμα, τραγουδούσε μπροστά στον καθρέφτη και έπαιρνε πόζες…

   Πουλούσε τις κασέτες της για να ζήσει… Κάπου στα 1984… Θορυβήθηκε το σύμπαν! «Εσείς, μία Μπέλλου»; Η απάντησή της αφοπλιστική. «Δεν ζητιανεύω. Τη δουλειά μου πουλάω». Τα χρόνια της αρρώστιας και η αναλγησία του ελληνικού δημοσίου και των «διαχειριστών». Όλα αναγράφονται όπως πρέπει και όπως τους πρέπει στο βιβλίο. Και στο τέλος θα θαυμάσετε ένα κάρο υπέροχες φωτογραφίες, με τη Σωτηρία να βρίσκεται με μερικούς από τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες που έχουν περάσει ποτέ από τη χώρα μας. Η φωτό με το Ντασέν και τον Τσιτσάνη είναι από τις πλέον χαρακτηριστικές. Η Μπέλλου έχει περάσει στην ιστορία, εκείνοι που έχουν ασχοληθεί σοβαρά με τη μουσική της πατρίδας μας πίνουν νερό στο όνομά της, εγώ πάλι έκατσα και άκουσα ξανά και ξανά τα τραγούδια της, για να υποκλιθώ ξανά στο μεγαλείο της, τις μοναδικές χορδές της, το ύφος και τον πολιτισμό της. Πώς είπατε; Αν μου αρέσει τώρα; Δεν έχω ιδέα! Ξέρω μόνο ότι είμαστε ευτυχείς που ο Κίμων Καπετανάκης μπήκε σε ένα κουτούκι ένα βράδυ. Ξέρω μόνο πως είμαστε ευτυχείς που η αγαπημένη μας Σοφία καταπιάστηκε με τη βιογραφία της Σωτηρίας.

«Σαν και σένα άλλη γυναίκα δεν εγνώρισα, στην αγάπη πιο πλανεύτρα και πιο γόησσα»

Κώστας Κούλης
 
Η Σοφία Δημητρίου Αδαμίδου είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Γεννήθηκε στη Χαραυγή Κοζάνης. Είναι πτυχιούχος της Νομικής Σχολής Αθήνας, πτυχιούχος του Τμήματος Διοίκησης και Οικονομίας των ΤΕΙ Αθήνας και του Κολεγίου Δημοσιογραφικών Σπουδών. Έχει άδεια δικηγόρου, αλλά δεν ασκεί το επάγγελμα. Εργάζεται, από το 1990, ως δημοσιογράφος του καλλιτεχνικού τμήματος του «Ριζοσπάστη». Ως δημοσιογράφος εργάστηκε, επίσης, στην ΕΤ1, στη ΝΕΤ και τον ΑΝΤ1. Έχει εκδώσει δύο ποιητικές συλλογές «Υπάρχει μια χώρα που σου μοιάζει» και «Στην αγορά του χρόνου ανειδίκευτη», καθώς και τη βιογραφία της Σωτηρίας Μπέλλου με τίτλο «Πότε ντόρτια, πότε εξάρες» από τις εκδόσεις Πατάκη.
 
sofia2055

Για το θέατρο έγραψε το έργο «Σωτηρία με λένε», βασισμένο στη ζωή της Σωτηρίας Μπέλλου, που ανέβηκε για δύο σαιζόν (2007-2008 και 2008-2009) στο θέατρο Στοά, με τη Λήδα Πρωτοψάλτη, σε σκηνοθεσία Κ. Κωνσταντόπουλου. Το «Σωτηρία με λένε» ανέβηκε, επίσης, από το Σατυρικόν Θέατρο της Κύπρου (2010). Για τρεις σαιζόν (2011-2012, 2012-2013 στο Θέατρο Κάππα και 2013-2014 στο Θέατρο ΗΒΗ) παίχτηκε το έργο «Σωτηρία Μπέλλου, η περιπλανώμενη ζωή μιας ρεμπέτισσας», με τη Ντίνα Κώνστα, σε σκηνοθεσία Αθανασίας Καραγιαννοπούλου. Έκανε, επίσης, τη θεατρική διασκευή του «Κατάδικου» του Κωνσταντίνου Θεοτόκη, που παίχτηκε για δύο σαιζόν από το Οικείο Θέατρο, σε σκηνοθεσία Μίλτου Δημουλή.

Έγραψε το έργο «Πέρασα με κόκκινο», εμπνευσμένο από τη ζωή και το έργο της Κατερίνας Γώγου, που παρουσιάστηκε στο θέατρο Τζένη Καρέζη, σε σκηνοθεσία Κοραή Δαμάτη και μουσική Διονύση Τσακνή. Έγραψε τον θεατρικό μονόλογο «Ήλιος στην πέτρα», βασισμένο στο αφήγημα της αντάρτισσας του ΔΣΕ Ελένης Τραγγανίδα-Μακρυνιώτη «Η Μυρτιά του βουνού», που ανέβηκε στο θέατρο Σημείο (2013-2014), με την Ελένη Γερασιμίδου, σε σκηνοθεσία Κοραή Δαμάτη. Διασκεύασε για το θέατρο το έργο «Πού είναι η μάνα σου μωρή» της Δήμητρας Πέτρουλα, που ανεβαίνει τη σαιζόν 2015-2016 στο θέατρο Σημείο, σε σκηνοθεσία Ένκε Φεζολλάρι, με τη Βέρα Κρούσκα.

Τα έργα «Ήλιος στην πέτρα» και «Πού είναι η μάνα σου μωρή» εντάσσονται στην Τετραλογία για τον Εμφύλιο, που περιλαμβάνει και τα έργα «Έγκλημα χωρίς τιμωρία» (υπόθεση Πολκ) και «Πώς να μην μοσχοβολά το χώμα» (συνάντηση Εθνικού και Δημοκρατικού Στρατού, στη Νιάλα, των Αγράφων, μια νύχτα θανατηφόρας χιονοθύελλας). Τον Σεπτέμβριο του 2012, στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Πέτρας, παρουσιάστηκε η σκηνική σύνθεση με τίτλο «Παίρνω τη φωνή σου» από το Οικείο Θέατρο. Μία διαδρομή στον ιστορικό χρόνο, με αφετηρία της τον πανάρχαιο μύθο του Προμηθέα, μέσα από τη ματιά του Καζαντζάκη. Συνοδοιπόροι στο ταξίδι της ανθρώπινης υπόστασης προς την ελευθερία ο Ευριπίδης, ο Μπρεχτ, ο Λόρκα και, κυρίως, ο Γιάννης Ρίτσος με τον «Επιτάφιό» του. Επιλογή κειμένων και συνδετικά κείμενα της Σοφίας Αδαμίδου.

Επίσης, έγραψε το θεατρικό «Ο πόνος είναι άντρας» (βασισμένο στη ζωή του μεγάλου Έλληνα γλύπτη Γιαννούλη Χαλεπά), το οποίο βραβεύτηκε στον διαγωνισμό Κρατικών Βραβείων θεάτρου του Υπουργείου Πολιτισμού (2010). Έχει γράψει το πρώτο μέρος της Τριλογίας για το Ολοκαύτωμα, με τίτλο «Ούτε πουλιά πετάνε, ούτε λουλούδια ανθίζουν». Με τον Μυρώδη Αδαμίδη συνεργάστηκε στη συγγραφή του έργου για παιδιά με τίτλο «Εκεί που σμίγει η αγάπη», εμπνευσμένο από τα ποιητικά έργα του Γιάννη Ρίτσου «Πρωινό άστρο» και «Όνειρο καλοκαιρινού μεσημεριού» και στηριγμένο στο μελοποιημένο έργο του Σάκη Τσιλίκη «Πρωινό άστρο» (2016, θέατρο Αλκυονίδα).

Βιβλία