Βιβλία

loogoo

Καιρός του ποιήσαι: Η Ορθοδοξία ενώπιον της πανδημίας του κορωνοϊού

 
Ακαδημία θεολογικών σπουδών Βόλου
Καιρός του ποιήσαι: Η Ορθοδοξία ενώπιον της πανδημίας του κορωνοϊού
Επιμέλεια: Νικόλαος Ασπρούλης, Nathaniel Wood
Εκδοτική Δημητριάδος

   Όταν έφτασε στο περιοδικό το δελτίο Τύπου και το διάβασα, έκανα αμέσως την επαφή. Η εξαίρετη φίλη και συνεργάτιδα Ειρήνη Λαγουρού μετέφερε την επιθυμία μας στον εν λόγω εκδοτικό οίκο και λίγες μέρες μετά είχαμε το βιβλίο στα χέρια μας.

   Το ζήτημα με την πανδημία είναι εξαιρετικά λεπτό. Κι αυτό γιατί αν πεις κάτι σήμερα, είναι πολύ πιθανό να εκτεθείς αύριο και να το μετανιώσεις. Βλέπετε, αυτή η πανδημία είναι καινούργιας «κοπής». Δεν υπάρχει εμβόλιο, δεν υπάρχει φόρμουλα αντιμετώπισης και ό,τι και να λένε οι «αρμόδιοι», λίγες ώρες ή μέρες μετά, τούτο το ό,τι μπορεί να τους καθιστά ανακόλουθους με τις αυτές δηλώσεις τους. Και ενώ μία τέτοια κατάσταση απαιτεί μικρά και σταθερά βήματα, εμείς οι άνθρωποι τα κάνουμε σαλάτα, γιατί προσπαθούμε να την αντιμετωπίσουμε σαν εχθρό για τον οποίο έχουμε ήδη όπλα. Εξ ου και η τραγική αποτυχία ως τώρα. Καλά, εδώ εμπλέκονται έπαρση (δηλαδή βλακεία) και ο ανθρώπινος παράγοντας. Βασικές συνταγές που δεν πρέπει να δοκιμάζουμε, ούτε καν στο σπίτι…
 
orthodoxia20
   Θα πρέπει να ομολογήσω πως πρόκειται για ένα από τα πιο καλογραμμένα βιβλία που έχω διαβάσει ποτέ. Αν και με αρκετά πράγματα που βρήκα εκεί μέσα, διαφωνώ και μάλιστα εντελώς, έχω μόνο καλά λόγια να γράψω για την όλη έκδοση και τους ανθρώπους που την επιμελήθηκαν. Εξαιρετικά επαγγελματική δουλειά, άρτια και ολοκληρωμένη. Το βιβλίο φιλοξενεί τις απόψεις Ελλήνων και ξένων κληρικών, φιλοξενεί κείμενα από ανθρώπους που βίωσαν την πανδημία στο πετσί τους, φιλοξενεί ανθρώπους που νόσησαν και – ευτυχώς – το ξεπέρασαν. Πέρα από τους δύο επιμελητές, το Νικόλαο Ασπρούλη (Αν. Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου) και το Nathaniel Wood (Αν. Διευθυντής του Κέντρου Ορθόδοξων Χριστιανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Fordham στη Νέα Υόρκη), στο βιβλίο αυτό θα βρείτε κείμενα που υπογράφουν οι παρακάτω. Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης (Ζηζιούλας), π. Robert M. Arida, π. Alexis Vinogradov, Ιερομόναχος Χρυσόστομος Κουτλουμουσιανός, Will Cohen, Διάκ. Mark Roosien, Διάκ. Paul Gavrilyuk, π. Ιωάννης Χρυσαυγής, Crina Gschwandtner, π. Elias Villis, Διάκ. Brandon Gallaher & π. Richard René, Susan R. Holman, Μητροπολίτης Κορέας Αμβρόσιος (Ζωγράφος), π. Νicholas Kazarian, Gregory Tucker, Διάκ. Nicholas Denysenko, Elena Romashko, John P. Burgess, Regina Elsner, Febe Armanios, Μητροπολίτης Αργολίδος Νεκτάριος (Αντωνόπουλος), π. Αθανάσιος Καρατζογιάννης, Μητροπολίτης Νιγηρίας Αλέξανδρος (Γιαννίρης).

   Πολύς κόσμος και πολλές οι αναφορές. Και μέσα εκεί το βασικό σημείο της πίστης μας. Το δόγμα. Ιδιαίτερη περίπτωση. Το δόγμα είναι άσπρο-μαύρο. Ή πιστεύεις ή δεν πιστεύεις. Δεν υφίστανται άλλες περιπτώσεις. Μπορούμε να το κουβεντιάζουμε όσο θέλετε, αλλά στο τέλος της ημέρας (και της κουβέντας φυσικά) θα φτάσουμε στο δίπολο. Και εκεί τα πράγματα είναι δύσκολα.

   Μία βασική εστίαση σε αυτό το βιβλίο είναι το ζήτημα της μετάληψης. Έχουν ειπωθεί πολλά. Δεν κολλάει ο ιός, γιατί η πίστη μας θωρακίζει. Κολλάει ο ιός, κατά συνέπεια το μυστήριο δεν μπορεί να πραγματοποιείται αυτές τις εποχές. Τα κείμενα που διάβασα έχουν αποτυπώσει το πρόβλημα και προτείνονται μάλιστα λύσεις τύπου «κουτάλι μίας χρήσεως» (από τον Bill Cohen και μερικούς ακόμα ιερείς), πρόταση που μπορεί κάλλιστα να είναι υποψήφια για εφαρμογή. Ειδικός δεν είμαι, απέχω πολύ από το να είμαι, θεωρώ όμως ότι έχει λογική. Προφανώς και δεν θα έχουμε πρόβλημα αν δεν μεταλάβουμε για ένα χρόνο, μέχρι να λυθεί το ζήτημα με τον ιό. Επειδή άκουσα με τα αυτιά μου, την περίοδο της Μεγάλης εβδομάδας φέτος, ιερείς να συμβουλεύουν πιστούς να αγνοήσουν τις νόρμες και να πάνε να μεταλάβουν και το θεώρησα μεγάλη καφρίλα, είμαι όλος αυτιά για να ακούσω τις απόψεις των ανθρώπων της εκκλησίας, οι οποίοι σίγουρα έχουν εντοπίσει παρόμοια προβλήματα.
 
orthodoxia2025
 
   Τα κείμενα που φιλοξενούνται στο βιβλίο είναι γραμμένα στην αρχή του lockdown και πριν – φυσικά – το Πάσχα. Ο μη εορτασμός απασχολεί σε μεγάλο βαθμό τους κληρικούς, οι οποίοι ανατρέχουν σε διάφορα εδάφια της Βίβλου, με τους περισσότερους να μνημονεύουν την Αγία Μαρία την Αιγυπτία και τη «θητεία» της στην έρημο. Είναι εξαιρετικά ενδιαφέροντα όλα αυτά και εγείρουν πολλές εστίες για συζήτηση. Το ότι ο Θεός είναι παρών ή όχι στην πανδημία, η αναστολή των λειτουργιών, οι λειτουργίες μέσω οθονών, ο Ιώβ και διάφορα ζητήματα που θα κουβέντιαζα ευχαρίστως με τους περισσότερους από τους γράφοντες. Ίσως εκεί να είχαμε και κάποιες γενναίες απαντήσεις για το αν ο συμπάσχων Θεός είναι όντως το απόλυτο καλό ή αν η οργή του μπορεί να εξηγηθεί μέσω του δόγματος.

   Άφησα για το τέλος δύο συμμετέχοντες που μου έκαναν τρομερή εντύπωση. Ο πρώτος είναι ο Μητροπολίτης Αργολίδος Νεκτάριος. Το κείμενό του το διάβασα (και αυτό) με μεγάλη προσοχή και θα έλεγα ότι με εντυπωσίασε ο τρόπος προσέγγισης και η βαθύτερη καλλιέργειά του. Έγραψε τα πράγματα με το όνομά τους. Ότι ο συγχρωτισμός στην εκκλησία θα αποτελούσε κίνδυνο για τους πιστούς, ότι προφανώς ο ιός μεταδίδεται και στην εκκλησία, αν είμαστε ο ένας πάνω στον άλλο και πραγματικά ο λόγος του κατά κόσμον Νεκταρίου Αντωνόπουλου είναι ζυγισμένος, εμπνευσμένος και απόλυτα συνυφασμένος με την πραγματικότητα. Νομίζω ότι θα ήταν πολύ ενδιαφέρον να μιλήσουμε με το συγκεκριμένο άνθρωπο, όχι μόνο για την πανδημία, αλλά και για θέματα γενικότερου ενδιαφέροντος. Βλέπω μία ποιοτική διαφορά που απλά δεν την περίμενα, σε σχέση με την ολική σφαίρα του δόγματος.
 
   Ο έτερος συμμετέχων, στον οποίο με μεγάλη μου χαρά εστιάζω, είναι ο πατέρας Αθανάσιος Καρατζογιάννης, ο οποίος νόσησε και πέρασε αρκετό χρόνο σε μονάδα εντατικής θεραπείας. Η περιγραφή είναι γλαφυρότατη και άκρως συγκινητική. Πραγματικά χάρηκα που ένας συνάνθρωπός μας τα κατάφερε και δεν λύγισε εξ αιτίας του ιού και που μεταφέρει όλο αυτό με τον πλέον φυσικό τρόπο.

   Από κει και πέρα, πολλοί ιερείς καταπιάνονται παράλληλα με θέματα για τη φύση του Χριστού και εκεί πλέον μπλέκεται το δόγμα, το οποίο διαθέτει μία απολυτότητα που ίσως να είναι στην κόντρα με τη διδασκαλία του Χριστού, αλλά και εκείνων των πολύ σπουδαίων ανθρώπου που πρεσβεύουν τα ίδια ανά τους αιώνες. Θα ξαναδιαβάσω το συγκεκριμένο βιβλίο, θα ξαναδώ ένα προς ένα το κάθε κείμενο. Εκφράζω τη συμπάθειά μου σε όλους εκείνους που υπερασπίζονται το 'Η αγάπη νίκησε το θάνατο' και θα προσπαθήσω να κάνω μία περαιτέρω επαφή με εκείνους τους ανθρώπους της εκκλησίας που, πέρα από δόγματα και υπαγορεύσεις, μίλησαν σταράτα και λογικά, σε σχέση με την πανδημία. Κρατάμε αποστάσεις, προσέχουμε, φοράμε μάσκα, δεν συνωστιζόμαστε. Ένα βιβλίο που αξίζει να διαβάσετε. Πραγματικά.

Κώστας Κούλης
 
Τη συλλογή των κειμένων επιμελήθηκαν ο Νικόλαος Ασπρούλης - Αν. Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου - και ο Nathaniel Wood - Αν. Διευθυντής του Κέντρου Ορθόδοξων Χριστιανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Fordham στη Νέα Υόρκη - ενώ τα κείμενα υπογράφουν οι Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης Ζηζιούλας, π. Robert M. Arida, π. Alexis Vinogradov, Ιερομόναχος Χρυσόστομος Κουτλουμουσιανός, Will Cohen, Διάκ. Mark Roosien, Διάκ. Paul Gavrilyuk, π. Ιωάννης Χρυσαυγής, Crina Gschwandtner, π. Elias Villis, Διάκ. Brandon Gallaher & π. Richard René, Susan R. Holman, Μητροπολίτης Κορέας Αμβρόσιος Ζωγράφος, π. Νicholas Kazarian, Gregory Tucker, Διάκ. Nicholas Denysenko, Elena Romashko, John P. Burgess, Regina Elsner, Febe Armanios, Μητροπολίτης Αργολίδος Νεκτάριος Αντωνόπουλος, π. Αθανάσιος Καρατζογιάννης, Μητροπολίτης Νιγηρίας Αλέξανδρος Γιαννίρης και οι Νικόλαος Ασπρούλης & Nathaniel Wood. Τα 24 κείμενα του συλλογικού αυτού έργου πραγματεύονται τόσο τις θεολογικές παραμέτρους του όλου ζητήματος όσο και τα ποιμαντικά ζητήματα που προέκυψαν και στο μεγαλύτερο μέρος τους προέρχονται από το ιστoλόγιο Public Orthodoxy - Δημόσια Ορθοδοξία - που επιμελείται το Κέντρο Ορθόδοξων Χριστιανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Fordham στη Νέα Υόρκη.
 

Βιβλία