= Ασυμβίβαστοι: Γεννημένοι στην Αμερική
Βιβλία

loogoo

Ασυμβίβαστοι: Γεννημένοι στην Αμερική

 
Barack Obama, Bruce Springsteen
Ασυμβίβαστοι: Γεννημένοι στην Αμερική
Πρωτότυπος τίτλος: Renegades: Born in the USA
Aθens Bookstoor Publications
 
Part I: You think you've changed, but you have not
   Είναι πάντα δύσκολο να ξεδιαλύνεις τα βασικά συστατικά ενός καλλιτεχνικού δημιουργήματος. Χρειάζεται να ξέρεις πολύ καλά τη συνταγή δημιουργίας και να κερδίσεις τον καθρεφτισμό του στόχου. Όσον αφορά στον Springsteen, το αλάτι της τέχνης του ήταν πάντα η ίδια η ζωή, όχι μέσα από κάποια εξιδανίκευση ή ατελείωτες αλληγορικές αναφορές, αλλά μέσα από την καθημερινότητα των ηρώων που πλάθει, που περιγράφει και αντανακλά. Μέσα σε αυτό το ρεαλιστικό, ωμό και απαλλαγμένο από την ανάγκη θεωρητικοποίησης καλλιτεχνικό πλαίσιο, γεννιέται και ο πολιτικός λόγος, που μέσα από τους στίχους του Springsteen καταλήγει σαφέστατα κοινωνικός, ανθρώπινος, σκοτεινός και φωτεινός κατά τόπους, όπως άλλωστε πρεσβεύει ο ουρανός του New Jersey που τον σκεπάζει. Η φιλία με τον Barack Obama γέννησε ένα νέο «προϊόν». Αυτή η δυάδα ανθρώπων ξεφεύγει από τις μονάδες της μόνο στις λεπτομέρειες δημιουργίας των προσωπικοτήτων τους. Ένα πλήθος αναφορών, αυτοβιογραφικών, συγγραφικών, πολιτικών και καλλιτεχνικών στοιχείων, απαρτίζει αυτό το νέο σύνολο των δύο. Όταν μάλιστα αυτή η δυαδικότητα κάνει τη σύστασή της δημοσίως, η ακρόαση αρχικά και η ανάγνωση αργότερα, αποτελούν τα μέσα επαφής με τον κόσμο, όπως σχηματίζεται από τα τέσσερα μάτια της.

renegades2216   Το “Renegades” ήταν έτσι κι αλλιώς μια άκρως ενδιαφέρουσα ηχητική συνύπαρξη με τη μορφή του Podcast. Η πραγμάτωσή του έγινε μετά από την πρόταση του Springsteen για δημοσιοποίηση των έτσι κι αλλιώς εξομολογητικών τάσεων, που έχουν ήδη εκφράσει οι δύο άντρες μεταξύ τους. Αυτή η ακουστική συνύπαρξη ήρθε μάλλον να επισφραγίσει μια ανάγκη αναγωγής της ζωής τους σε μια συλλογή ιστοριών, με σκοπό την αυθυπαρξία τους και ίσως την όσο γίνεται ουδέτερη οπτική τους ακόμα και από τους ίδιους. Το “Renegades” ανήκει μάλιστα σε ένα πλαίσιο αντίστοιχων δράσεων και από τους δύο. H αυτοβιογραφία του Springsteen (“Born To Run”, 2016), η εμφάνιση του ίδιου στο Broadway υπό την προφανή ονομασία “Springsteen on Broadway” το 2017 και ασφαλώς τα δύο τελευταία του άλμπουμ, που συνοδεύονται από αντίστοιχα βιντεογραφικά δημιουργήματα (“Western Stars”, 2019 και “A Letter To You”, 2020) καλύπτουν απόλυτα όλο το εύρος των βιωματικών διηγήσεων. Όσον αφορά στον Barack Obama, που μάλλον πέρασε και εκείνο το χρονικό όριο από την παράδοση του πλανήτη στα επόμενα χέρια μέχρι και την σε πολλά επίπεδα απελευθέρωσή του, η αποδοχή της πρότασης του Springsteen δεν αποτελεί έκπληξη μετά και από την πρόσφατη συγγραφική του δράση που έφερε το “Promised Land” του 2021 (τίτλος τραγουδιού άλλωστε μέσα από το άλμπουμ του Springsteen “Darkness On The Edge Of Town” του 1978). Η αποτύπωση της άκρως ενδιαφέρουσας κουβέντας των δύο ανδρών στο χαρτί, παρέα με οπτικά ερεθίσματα, πολλαπλασιάζει το ενδιαφέρον της. Όταν επίσης η βιβλιοδεσία, η καλλιτεχνική επιμέλεια και η μετάφραση έχουν απόλυτη συνείδηση του προλεγόμενου “προϊόντος”, τα πράγματα γίνονται σχεδόν αυτονόητα, όσον αφορά τη σπουδαιότητα του εγχειρήματος.

   Δεν θα μπορούσα να αναλωθώ στην πολιτική προέκταση των λεγομένων, αλλά σίγουρα μπορώ να αγκιστρωθώ από την storytelling αισθητική τους. Το “Renegades” εμπλέκει δύο φιγούρες που έχουν σαφέστατα πολιτικό λόγο, η μία εξ αυτών επηρέασε και επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους με την πολιτική της στάση και η άλλη επιτέλεσε Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής.

   To “Renegades” έχει την ιδιότητα να ακροβατεί ανάμεσα σε πολλές πτυχές της σχέσης των δύο εμπλεκόμενων. Κατά διαστήματα παρακολουθείς τη συζήτηση ανάμεσα σε δύο πολίτες της Αμερικής, σε δύο φίλους, σε δύο καλλιτέχνες ή ακόμα και σε δύο πολιτικούς. Πολύ εύκολα ο ένας μπαίνει στα παπούτσια του άλλου, καθώς μοιράζονται πολύ περισσότερα από όσα τους χωρίζουν. Δύο βιογραφικά που διαφέρουν μόνο στις λεπτομέρειες των κύριων ονομάτων. Δύο προσωπικότητες που μοιράζονται αυτή την ανάγκη αλλαγής του μέλλοντος μέσω της κατανόησης του παρελθόντος τους. Θα ήταν άτοπο να κρίνεις αυτή την κουβέντα μέσω πολιτικού πρίσματος, που αναγκαστικά σε φέρνει σε μια άλλη κριτική θέση. Θα ήταν άτοπο να μπεις σε ελεγκτική διάθεση για τον Barack Obama, όπως θα ήταν άτοπο να μπεις σε καλλιτεχνική κρίση για τον Springsteen. Το προϊόν της συνύπαρξης δεν είναι το άθροισμα των μονάδων του αλλά λειτουργεί ως μια αυτόφωτη προσθήκη στην ιστορία των δύο αλλά και ολόκληρης της Αμερικής.

   Το επικοινωνιακό χάρισμά τους είναι εμφανές ακόμα και στη γραπτή απόδοση της συζήτησης. Είναι εκείνο το στοιχείο που κάνει την ανάγνωση θελκτική και ρυθμική. Στο ερώτημα αν η δομή ενός podcast “χώρεσε” στις σελίδες του βιβλίου, θα απαντήσω ότι ασφυκτιά μεν αλλά βρίσκει έναν ενδιαφέροντα χώρο ανάπτυξης, παρέα με τις αντίστοιχες αναφορές στους στίχους του Springsteen και τις ομιλίες του Obama, που δημιουργούν ένα εικονικό ραδιοφωνικό περιβάλλον. Εκεί κάπου έγκειται και η μεγάλη δυσκολία κατ’ εμέ. Στη μετάφραση των στίχων. Ο Bruce Springsteen έχει έναν μαγικό τρόπο να είναι άμεσος σαν rock star και πολυεπίπεδος σαν ποιητής. Αυτή η σύνθεση χτίστηκε πάνω σε μια γλωσσική παλέτα που είναι πολύ δύσκολο να μεταφερθεί σε άλλο γλωσσικό περιβάλλον. Ευτυχώς όμως το εγχείρημα ανατέθηκε σε τραγουδοποιό και όχι μεταφραστή. Και μάλιστα έναν τραγουδοποιό που θα μπορούσε κάλλιστα να παραλληλιστεί με τον Springsteen. Η απόδοση των στίχων από τον Νίκο Πορτοκάλογλου είναι τόσο προσεγμένη και δομημένη, όσο θα μπορούσε να είναι μετά το πρωτότυπο. Σαφέστατα και κατανοώ τον λόγο που συνέβη η μετάφραση και στους στίχους, αλλά σε ένα ουτοπικό βιβλιοδετικό περιβάλλον θα ήθελα σαφέστατα μια παράλληλη απεικόνιση των δύο γλωσσών, η οποία πραγματοποιείται βέβαια έμμεσα, καθώς έχουμε φωτογραφίες των χειρόγραφων σε πολλές των περιπτώσεων.
 
renegades2214

   Το «Renegades: Ασυμβίβαστοι, Γεννημένοι στην Αμερική» είναι τόσο απαραίτητο στην βιβλιοθήκη σου όσο είναι το “Born In The Usa” στη δισκοθήκη σου και όσο απαραίτητη είναι η θέαση του Obama, όταν μετά από άλλη μια μαζική δολοφονία στις ΗΠΑ τραγούδησε το “Amazing Grace”, σπάζοντας κάθε πολιτικό προσωπείο μπροστά στο ανθρώπινο δράμα.

   Στο βασικό ερώτημα του βιβλίου, «Τι σημαίνει να είσαι Αμερικάνος;», μπορείς κάλλιστα να κάνεις τις αναγωγές σου.

Δημήτρης Μπάρμπας
 
Part II: We cannot undo these things we've done
   Γνώριμοι από παλιά. Ο τραγουδιστής στήριξε τον υποψήφιο. Ο υποψήφιος έγινε πρόεδρος, ο τεσσαρακοστός τέταρτος στη σειρά και ο πρώτο Άφρο-Αμερικανός. Ο Springsteen… απλά παρέμεινε ο άνθρωπος που όλοι γνωρίζουμε. Τρεις με τέσσερις ώρες συναυλίας, δέκα κιλά ιδρώτα και τραγούδια που είναι «Στην ουσία επικά ποιήματα για ανθρώπους που γεννήθηκαν να χάνουν». Κάπως έτσι το είχε πει ο Jon Stewart. Είτε πρόκειται για το “Jungleland”, είτε πρόκειται για το “Outlaw Pete”, o Αφεντικός ξέρει να λέει καταπληκτικές ιστορίες μέσα από τη μουσική του. Πάντα αυτό έκανε. Αφηγούταν διάφορα σκηνικά για τυπάδες που γούσταραν να κάνουν τη διαφορά, γούσταραν κι ένα κορίτσι, πολύ αγνά και πολύ παντελονάτα, αλλά πάντα κατάφερναν να τα κάνουν σκατά και να βρεθούν στη φυλακή.

   Το βιβλίο αυτό είναι η γραπτή απεικόνιση των οκτώ ηχογραφήσεων που έκαναν οι δυο τους, με τίτλο “Renegades: Born in the USA, 2021”. Μαζεμένοι στο «Δωμάτιο με τις χίλιες κιθάρες», ο Bruuuuuuuuce και ο πολιτικός έκαναν κουβέντα για πολλά πράγματα. Για το παρελθόν και το παρόν, για το μέλλον και το παρόν, για τις ζωές τους τότε και τώρα, για τη ζωή και τον άνθρωπο γενικά. Ο Springsteen αποτελεί για μένα σημείο αναφοράς και ο Obama είναι ακόμα ένας πολιτικός. Δεν αντιλέγω, έκανε καλά στη χώρα του, όπως διάβασα, πήρε κάποιες αποφάσεις θετικές για τον λαό. Διέταξε όμως στρατιωτική επέμβαση σε επτά χώρες - τουλάχιστον. Δηλαδή ένοπλη εισβολή. Ο ίδιος ο Bruce Springsteen είχε πει, πριν ξεκινήσει να διαλύει τα πάντα με την απίστευτη διασκευή στο “WAR” των The Temptations, «Γιατί το 1985, τυφλή πίστη στους ηγέτες σας ή οτιδήποτε άλλο, θα σας σκοτώσει». Δεν ξέρω αν το εννοεί ακόμα. Απλά δεν ξέρω.

   Το βιβλίο είναι απλά υπέροχο! Δεν μιλάω για το περιεχόμενο των ηχογραφήσεων. Αναφέρομαι στη συσκευασία και το γενικότερο «πακετάρισμα». Τριακόσιες σελίδες γεμάτες φωτογραφίες και μάλιστα κάποιες από αυτές σπάνιες, με ένα σωρό ιντερμέδια, όπως τις LiVE βραδιές στον Λευκό Οίκο, διάφορες αναφορές και θέματα και κάποια από τα τραγούδια του Αφεντικού, αποδιδόμενα στη γλώσσα μας από τον Νίκο Πορτοκάλογλου. Υποδειγματική δουλειά, θα τολμούσα να πω. Επειδή με τους στίχους του Springsteen έχω τεράστιο κόλλημα και έχω κάτσει να διαβάσω και να καταλάβω με μεγάλη προσοχή, θα πρέπει να υπογραμμίσω την καλή δουλειά που έχει κάνει ο εν λόγω τραγουδοποιός και καλλιτέχνης γενικότερα.
 
renegades2217

   O Αμερικανός storyteller είναι ειδικός στο να κάνει το κοινό να κρέμεται από τα χείλη του. Το “Springsteen On Broadway” είχε δείξει στον κόσμο ότι όταν ο Boss έχει δίπλα του ένα πιάνο και μια κιθάρα, τότε κανένα κοινό δεν είναι αρκετό. Το είχε δείξει και πιο παλιά, όταν έκανε περιοδείες μόνος του και γέμιζε διακόσιες-φεύγα ημερομηνίες τον χρόνο και όλα τα μεγάλα μαγαζιά του κόσμου. Αλλά και στο θέατρο… Για ενάμιση μήνα το πήγαιναν και τελικά κράτησε είκοσι! Θεωρείτε ότι κάτι δεν βγαίνει στην εξίσωση; Μια χαρά, σας έχω τη συνταγή. Δείτε και ακούστε την εξιστόρηση στην παράσταση και ελάτε να με βρείτε μετά. Θα έχουμε πολλά να πούμε.

   Το βιβλίο διαθέτει ένα μωσαϊκό θεματολογιών, αφού οι δυο τους μιλάνε για πολλά θέματα. Την ενεργή ανάμειξη των γυναικών στις κοινωνίες τους, τις φυλετικές διακρίσεις και εντάσεις. Γενικά, τα δύσκολα που καταφέρνει ο άνθρωπος όταν θεωρεί ότι δεν είμαστε όλοι ίσοι μεταξύ μας ή ότι κάποιοι είναι «πιο ίσοι» από τους άλλους. Οι δύο φίλοι σκέφτονται φωναχτά. Η σκέψη πηγαίνει για λίγο στο Kennedy Center Honors και την εποχή που ο Springsteen, παρέα με τη Meryl Streep, αποθέωναν τον Sting. H σκέψη πηγαίνει για περισσότερο από πολύ στον ίδιο χώρο, όταν ένας σκασμός τεραστίων καλλιτεχνών τιμούσε τον τεράστιο μουσικό από το New Jersey. Δείτε αυτό το βιβλίο σαν το μέσο μεταφοράς σε διάφορες εποχές, σε διάφορα σημεία της καριέρας του τραγουδιστή, συνθέτη, performer, αφηγητή, συζύγου, πατέρα, ηγέτη μίας φοβερής και τρομερής bar-band.

   To έχω δίπλα μου και το καμαρώνω. Το φυλλομετρώ, το μυρίζω, το χαζεύω, το κοιτάω από δω κι από κει… Αριστουργηματική η φωτό στο εξώφυλλο. Διαβάστε ή ξεφυλλίστε, ακούγοντας παράλληλα τα podcast. Ο ίδιος ο Αφεντικός θα έλεγε «Απλά θέλω να νιώσω λίγο ρυθμό». Νάτος ο ρυθμός! Τυπωμένος, πολυτελής, ογκώδης, ερωτεύσιμος!

Κώστας Κούλης
 
 
Joomla Social by OrdaSoft!

Βιβλία