Άρθρα & Συνεντεύξεις

loogoo

Συνέντευξη με τη συγγραφέα Δήμητρα Μπαρώτα

 
   Μία νέα συγγραφέας μας χτυπάει την πόρτα… Και κυριολεκτικά την κατεδαφίζει! Το βιβλίο «Ημερολόγια Σαββάτου» της Δήμητρας Μπαρώτα, το ντεμπούτο της στο μαγικό κόσμο της συγγραφής, έρχεται να πιστοποιήσει το απίστευτο τάλαντό της και τη μοναδική της ικανότητα να απεικονίζει με κινηματογραφικό τρόπο καταστάσεις, χαρακτήρες και διαλόγους. Συναντηθήκαμε κατά την παρουσίαση του βιβλίου της, μιλήσαμε, διαβάσαμε το έργο της και στη συνέχεια μπήκε στη μέση η πανταχού παρούσα Μαρκέλλα Καζαμία, η οποία ρύθμισε τα πάντα για να πραγματοποιηθεί αυτή η συνέντευξη και την οποία ευχαριστούμε θερμά.
 
mparota1989
 
Πώς το στήσατε όλο αυτό; Η ιστορία στην οποία στηριχθήκατε, η «επεξεργασία» της, οι χαρακτήρες… Πώς ξεκίνησε, σε πόσο χρόνο ολοκληρώθηκε και πότε αντιληφθήκατε ότι είχατε «κάτι καλό» στα χέρια σας;
Υπάρχει μόνο ένας τρόπος να γράψεις είπε - νομίζω- ο Στίβεν Κινγκ. Βάζοντας τη μια λέξη μπροστά από την άλλη. Στην αρχή ήταν μια πρόκληση που έβαλα στον εαυτό μου, ήθελα να κάνω κάτι μεγαλύτερο από διήγημα. Δεν ήξερα ακριβώς πώς μπορούσα να κάνω κάτι τέτοιο. Είχα το υπόβαθρο, επειδή διαβάζω αρκετά από μικρή κι αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος να δεις πώς θα το κάνεις. Μελέτησα πολύ τους κλασικούς συγγραφείς, αλλά και μερικούς από τους σύγχρονους που ταυτίζομαι ιδιαίτερα, όπως η Ντόνα Ταρτ ή η Μάργκαρετ Άτγουντ. Φυσικά έσβησα και έγραψα σχεδόν όλες τις λέξεις του βιβλίου, τουλάχιστον τρεις φορές, μέχρι να είμαι σίγουρη ότι ήταν οι κατάλληλες. Ξεκίνησε σαν μια βαθιά ανάγκη αυτοπραγμάτωσης. Ήξερα από πάντα ότι μπορούσα να το κάνω, όπως ήξερα ότι αν δεν έβαζα τις σκέψεις μου σε ένα τυπωμένο χαρτί, ίσως και να πέθαινα πριν την ώρα μου. Κάποια στιγμή στη ζωή μου βίωσα κάτι πολύ άδικο, σχεδόν έναν μικρό, άδικο θάνατο. Το βιβλίο ήταν μια προσπάθεια να κατευνάσω τον εσωτερικό μου διάλογο, να ηρεμήσω την ταραχή μου για όσα συνέβησαν. Τώρα που το ξανασκέφτομαι, νομίζω πως ασυνείδητα όλοι οι καλλιτέχνες μάχονται συνέχεια το θάνατο με την τέχνη τους. Το πρώτο draft μου πήρε δυο χρόνια και τα επόμενα δυο draft άλλα δυο. Σύνολο τέσσερα χρόνια εσωτερικής απομόνωσης, όπου οδηγούσα και παραμιλούσα στο κινητό μου, ηχογραφώντας τις ιδέες που έχουν την ηλίθια συνήθεια να έρχονται με καταιγιστικό ρυθμό, τότε ακριβώς που δεν μπορείς να τις γράψεις. Ξυπνούσα μια ώρα νωρίτερα πριν πάω στη δουλειά, για να καταφέρω να γράψω μισή ώρα την ημέρα. Το γράψιμο ενός βιβλίου χρειάζεται μεγάλη αφοσίωση. Πείσμα και αντίσταση στη βαρεμάρα που αναπόφευκτα έρχεται κάποια στιγμή, όταν διαβάζεις και ξανά διαβάζεις το ίδιο και το ίδιο κείμενο, αναζητώντας τη λάθος λέξη ή φράση που χαλάει το ρυθμό. Αντιλήφθηκα πως πράγματι είχα κάτι αξιόλογο στα χέρια μου, όταν το διάβασα αφού το είχα αφήσει μόνο του να ξεκουραστεί για δυο μήνες. Γενικά ο συγγραφέας χρειάζεται λίγο χρόνο μακριά από το έργο του για να καταφέρει να δει τι έχει φτιάξει.
 
mparota1991
 
Θα χαρακτηρίζατε την ιστορία που αφηγείστε σαν κάτι που ταλαιπωρεί πολλά χρόνια τις ψυχές των ανθρώπων, χωρίς να υπάρχει λύτρωση;
Η ιστορία που αφηγούμαι είναι η μάχη του ανθρώπου ανάμεσα σε αυτό που φαίνεται και σε αυτό που είναι στην πραγματικότητα. Υπάρχει μια διαρκής αυτό-εξαπάτηση καθόλη τη διάρκεια της ζωής μας, ένας πόλεμος εντυπώσεων μεταξύ του συνειδητού και του ασυνείδητου. «Φοράμε» ένα ρόλο που μάθαμε ότι πρέπει να φοράμε κι έπειτα προσπαθούμε να πείσουμε τον εαυτό μας ότι μόνο με αυτόν μπορούμε να επιβιώσουμε. Επειδή δεν έχουμε μάθει κάτι άλλο. Υπάρχει όμως μια φωνή μέσα μας που ουρλιάζει με κάθε τρόπο ότι δεν αισθάνεται καλά. Είτε μέσω του σώματος, είτε μέσω των εξαρτήσεων, είτε με οποιονδήποτε άλλο τρόπο, καταφέρνει να μας ταρακουνήσει. Συνήθως δεν ακούμε αυτή τη φωνή. Οδεύουμε προς το θάνατο χωρίς να αντιλαμβανόμαστε αυτή τη φωνή που ζητάει απεγνωσμένα να ακουστεί. Είναι τα «Ημερολόγια» που εγγράφονται στο κεφάλι μας μέσω της σκέψης μας. Δεν μπορεί να υπάρξει λύτρωση αν δεν ακούσουμε τον εαυτό μας και τι έχει πραγματικά να μας πει. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται καν την ύπαρξη αυτής της φωνής. Η λύτρωση μπορεί να έρθει όταν σταματήσουμε για λίγο και ακούσουμε τι λέει ο πραγματικός μας εαυτός. Αυτός, πίσω από τα παραπετάσματα. Μόνο αυτός έχει τη δύναμη να μας λυτρώσει.

Το βιβλίο σας θα μπορούσατε να πείτε ότι είναι ένα ηχηρό χαστούκι στο πρόσωπο του bullying, του κοινωνικού ρατσισμού και όλων των ακραίων συμπεριφορών;
Θα έλεγα πως είναι μια προσπάθεια να εξηγήσω πώς ακριβώς ερμηνεύεται η φράση «Μα αυτό το ζευγάρι ήταν πολύ καλά παιδιά, πήγαιναν στο σούπερ μάρκετ κάθε Σάββατο, φαίνονταν αγαπημένοι». Ύστερα ακούμε στις ειδήσεις πως ο σύζυγος έσφαξε τη σύζυγο και όλοι πέφτουν από τα σύννεφα. Κανείς δεν είχε καταλάβει τίποτα για το ζευγάρι της διπλανής πόρτας. Θα έλεγα πως είναι ένα δριμύ κατηγορώ ενάντια στη βία που εκκολάπτεται στις αγκάλες της «αγίας ελληνικής οικογένειας».
 
mparota1990

Έχετε ήδη λάβει διθυραμβικές κριτικές και στην παρουσίαση του βιβλίου σας, ακούσαμε τα καλύτερα από τον Κώστα Γεωργουσόπουλο. Πόσο υπερήφανη σας κάνουν όλα αυτά τα καλά λόγια; Και πόσο σας πεισμώνουν ώστε να επαναλάβετε το εγχείρημα με παρόμοια επιτυχία;
Τα λόγια του κυρίου Γεωργουσόπουλου με συγκίνησαν βαθιά και φυσικά με έκαναν να νιώσω περήφανη. Είναι πολύ τιμητικό να με αποκαλεί ένας τέτοιος άνθρωπος, αυτού του βάρους και αυτής της ποιότητας, ως «σύγχρονο λογοτεχνικό φαινόμενο». Είπε πως ακόμα και ώριμοι συγγραφείς της χώρας μας, υστερούν σε ρυθμό και πως ο ρυθμός είναι αυτός που κάνει ένα έργο λογοτεχνία. Ήταν υπέροχο που με κατέταξε ανάμεσα σε εκείνους τους συγγραφείς που χαϊδεύουν τις λεπτομέρειες με ρυθμό, που περιγράφουν τους χαρακτήρες με τις λεπτές κινήσεις τους, ένα βλέμμα τους, μια χειρονομία, μια λέξη, μια εικόνα που περνάει φευγαλέα στο φόντο της υπόθεσης. Άκουγα αυτά τα λόγια σχεδόν σαν ένα πατρικό χάδι, σαν τον πατέρα που λέει στο παιδί του «μπράβο, τα κατάφερες»! Είπε τόσα σημαντικά και υπέροχα λόγια για το βιβλίο μου, που το μόνο που σκέφτομαι είναι πως η μόνη μου επιλογή από εδώ και πέρα, είναι να γράψω κάτι ακόμα καλύτερο.
 
Είναι πολύ νωρίς να μιλήσουμε για το επόμενο πόνημά σας;
Ούτε νωρίς, ούτε αργά. Έχω ξεκινήσει ήδη να γράφω το επόμενο βιβλίο μου. Το πόσο θα μου πάρει χρονικά, μου είναι παντελώς άγνωστο.
 
mparota1992

Θα λέγατε ότι οι περιγραφές ή οι διάλογοι σας πάνε περισσότερο, όσον αφορά τη μεταφορά τους από τη σκέψη σας στο χαρτί; Γιατί εμείς απολαύσαμε και τα δύο.
Νομίζω πως οι περιγραφές είναι λίγο πιο άνετες να τις γράψει κάποιος. Ο διάλογος απαιτεί μεγάλη οικονομία, χαρακτηριστικό που είναι δύσκολο να το χαλιναγωγήσουμε όσοι γράφουμε. Συχνά στους διαλόγους ξεφεύγουμε, λέμε πράγματα που δεν χρειάζονται, ας πούμε όταν συναντιέται ένα ζευγάρι και είναι πρωί, είναι καλύτερα να παραλείψουμε την καλημέρα. Από την άλλη, ο διάλογος δίνει πνοή στο μυθιστόρημα, κίνηση, ζωντάνια. Λατρεύω αυτές τις πνοές. Ναι, μάλλον αισθάνομαι άνετα και με τα δυο.
 
Ευχαριστημένη από τη συνεργασία με τον εκδοτικό οίκο; Είναι ικανοποιητική η μέχρι τώρα επικοινωνία σας;
Ξέρετε, πιστεύω πως η σχέση με τον εκδότη είναι μια σχέση ζωής, κάτι σαν γάμος. Χρειάζεται πρώτα από όλα να υπάρξει χημεία. Στις Εκδόσεις 24 γράμματα βρήκα αυτό ακριβώς που ονειρευόμουν. Έναν τίμιο και άξιο εκδότη. Ο Γιώργος Δαμιανός, ιδιοκτήτης των Εκδόσεων 24 γράμματα, είναι ένας ρομαντικός ορθολογιστής που αγαπάει γνήσια την τέχνη και αντιμετωπίζει τους συγγραφείς του με αξιοσημείωτο σεβασμό. Και αυτό είναι πραγματικά πολύτιμο. Ένα μεγάλο πρόβλημα στις μέρες μας στο χώρο των εκδόσεων είναι το ζήτημα της αμοιβής. Μεγάλοι και πασίγνωστοι εκδοτικοί οίκοι, αλλά και πιο μικροί, ζητούν χρηματοδότηση από το συγγραφέα για να προχωρήσουν στην έκδοση του έργου του. Θεωρώ απαράδεκτο κάτι τέτοιο, για πολλούς και διάφορους λόγους. Οι εκδότες πρέπει πρώτα απ’ όλα να υπηρετούν τη λογοτεχνία, αλλιώς καλύτερα να ασχολούνται με κάτι άλλο. Γνωρίζω φυσικά πόσο δύσκολα ανταποκρίνονται οι εκδότες οικονομικά στις υποχρεώσεις τους – όπως κάθε κλάδος - όμως δεν πρέπει να ξεχνάμε πως φέρουν ευθύνη για τον τρόπο που επηρεάζουν πολιτιστικά ολόκληρες γενιές. Σκεφτείτε αν για παράδειγμα η βιομηχανία αυτοκινήτων έριχνε τραπουλόχαρτα στην αγορά αντί για αυτοκίνητα, λόγω οικονομικής δυσπραγίας. Νομίζω πως ως πελάτες θα αντιδρούσαμε εντόνως. Οι Εκδόσεις 24 γράμματα τιμούν και με το παραπάνω την ευθύνη τους απέναντι στην κοινωνία και τον πολιτισμό. Ναι, είμαι ικανοποιημένη από τη συνεργασία μας, πολύ περισσότερο από όσο προσδοκούσα.
 
mparota1993

Είστε συγγραφέας, εργαζόμενη γυναίκα και μητέρα. Υπάρχει τελικά χρόνος για όλα;
Σίγουρα υπάρχει χρόνος για αυτά που πραγματικά αγαπάμε. Είναι σαν απλά μαθηματικά. Βγάζω από τη ζωή μου κάθε περιττή δραστηριότητα, κάθε ανούσια σπατάλη χρόνου, όπως η παρακολούθηση ψευδών ειδήσεων. Βγάζω από τη ζωή μου κάθε περιττή προστριβή, αποφασίζω να προχωρήσω πέρα από τους ανθρώπους και τις καταστάσεις που με κρατάνε με το κεφάλι χαμηλά. Προσθέτω αυτά που μου αρέσουν, αυτά από τα οποία παίρνω ικανοποίηση. Και κάπως έτσι γίνεται ελεύθερος χρόνος για όλα.
 
Τι είναι αυτό που σας ενθουσιάζει περισσότερο στη συγγραφή; Τι είναι αυτό που σας κάνει να θέλετε να συνεχίζετε να γράφετε;
Πρώτα απ’ όλα η δημιουργία. Είμαι ένας άνθρωπος πολύ δημιουργικός. Μου είναι αφόρητο να ζω με τις σκέψεις μου ανέκφραστες. Έχω μια ακαταμάχητη ανάγκη να δημιουργώ με τα χέρια μου ιστορίες μέσα στις οποίες βάζω τις παρατηρήσεις μου. Πράγματα τα οποία καθορίζουν τις ζωές μας. Αποφάσεις που παίρνουμε ή δεν παίρνουμε. Το γράψιμο είναι μια εσωτερική ανάγκη, μια κατάδυση στον κόσμο και στον εαυτό μου. Μέσα από το γράψιμο μπορώ να γίνομαι ένα με τους ανθρώπους. Μπορώ να επικοινωνώ με τις ανθρώπινες ψυχές πολύ βαθιά, εκεί όπου δεν υπάρχουν διαβατήρια, εκεί που το παγκόσμιο γίνεται ένα, εκεί που μηδενίζει η απόσταση. Ακούγεται πολύ ρομαντικό, αλλά δεν ξέρω πώς αλλιώς να το πω. Νομίζω πως το γράψιμο είναι μια νίκη ενάντια στο θάνατο. Ποιος μπορεί να αντισταθεί στη ζωή;

Κώστας Κούλης
 
mparota1988
 

Άρθρα & Συνεντεύξεις

Facebook Comments