Άρθρα & Συνεντεύξεις

Τα 9 πιο εμπορικά βιβλία στον κόσμο και ο τσελεμεντές ενός best seller

000davinci object   Η λίστα με τα πιο ευπώλητα βιβλία -κοινώς εκείνα που έχουν γίνει best seller-, αποτελεί πάντα έναν πολύ χρήσιμο οδηγό για τις εκδοτικές εταιρείες. Κακά τα ψέματα, παρά τις ιδιαιτερότητές του, το βιβλίο συνιστά ένα προϊόν οπότε τα προσδοκόμενα κέρδη, είναι εκείνα που καθορίζουν το αν εγκρίνει τελικά ένας εκδοτικός οίκος –ειδικά μεγάλος οίκος- την έκδοση κάποιου βιβλίου. Όπως το ακριβό προϊόν δεν είναι ανάγκη να είναι αφενός χρήσιμο και αφετέρου ποιοτικό, κατά τηρούμενες τις αναλογίες, δεν μπορεί και ένα βιβλίο που βρίσκεται στην εννιάδα των best sellers, να θεωρείται κατ’ ανάγκην καλύτερο άλλων που έχουν πουλήσει πολύ λιγότερα αντίτυπα. Τα κριτήρια που καθορίζουν ένα βιβλίο «καλύτερο» ή «χειρότερο» από ένα άλλο, αν και υπαρκτά, είναι εντελώς υποκειμενικά. Αυτός είναι και ο λόγος που οι εκδοτικές εταιρείες διαμορφώνουν κριτήρια από τις συνολικές τάσεις προτιμήσεων του αναγνωστικού κοινού. Αφού πρώτα δούμε συνοπτικά την κορυφαία εννιάδα βιβλίων σε πωλήσεις ανά τον κόσμο, θα προσπαθήσουμε να φτιάξουμε ένα πρόχειρο προφίλ ενός κορυφαίου σε πωλήσεις βιβλίου.

000harry potter books 21   Την έρευνα των 9 πιο πετυχημένων βιβλίων από άποψη πωλήσεων, την διεξήγαγε ο συγγραφέας James Chapman. Προσπάθησε να δημιουργήσει μια λίστα με βιβλία που κατάφεραν να χαρακτηριστούν «διαχρονικά», από την άποψη της εμπορικής τους επιτυχίας. Στη θέση 9, είναι το «Ημερολόγιο της Άννας Φράνκ» με πωλήσεις που αγγίζουν τα 27 εκ. αντίτυπα. Το ρομαντικό δράμα της Margaret Mitchell, για την ζωή της Scarlet O’ Hara, έφτασε τα 33 εκ. αντίτυπα και κατέχει την 8η θέση. Στις θέσεις 7,6 και 5, βρίσκονται : Το «Twilight- The Saga» της Stephenie Meyer, που συνολικά έχει ήδη πουλήσει 43 εκατ. αντίτυπα, Ο «Κώδικας Da Vinci» του Dan Brown, με 57 εκατ. αντίτυπα σε όλον τον κόσμο και με 65 εκατ. αντίτυπα «Ο Αλχημιστής», που έχει κάνει τον Βραζιλιάνο Paulo Coelho πασίγνωστο σε όλον τον κόσμο. Ακολούθως, τις θέσεις 4,3 και 2, καταλαμβάνουν: Η τριλογία του «Άρχοντα των Δαχτυλιδιών» του J. R. R. Tolkien, πουλώντας 103 εκ. αντίτυπα, ο μικρός μάγος «Χάρι Πότερ» της J. K. Rowling, που και τα επτά της βιβλία έχουν πουλήσει 400 εκατ. αντίτυπα στο σύνολό τους και το «Κόκκινο βιβλιαράκι» του Μάο Τσε Τούνγκ, -του οποίου πάντως η πατρότητα αμφισβητείται- που έχει πουλήσει μέχρι σήμερα 820 εκ. αντίτυπα. Στην κορυφή της σχετικής λίστας και σε αυτήν την έρευνα, βρίσκεται η Βίβλος. Υπολογίζεται μάλιστα, ότι περίπου 3.9 δις ανθρώπων έχουν αγοράσει κάποιο/α από τα 66 βιβλία της Βίβλου. Με άλλα λόγια, περίπου ένας στους δύο  ανθρώπους στον κόσμο.

000imagesCAPWMQGZ   Σκιαγραφώντας το προφίλ ενός κορυφαίου βιβλίου από εμπορικής άποψης, μπορούμε να παρατηρήσουμε διάφορα πράγματα. Το Ημερολογιο της Άννας Φράνκ για παράδειγμα, ανήκει στην ευρεία κατηγορία πολιτιστικών προϊόντων που ψέγουν τα γεγονότα του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου. Ο συγκεκριμένος πόλεμος, συνεχίζει και αναλώνει πολύ μελάνι και μάλιστα για πολλαπλές πτυχές. Τα αίτια, οι αφορμές, οι λεπτομέρειες των μαχών και των πολέμων, μπορούν να παρατηρηθούν και στον Άρχοντα των Δαχτυλιδιών. Στο Twilight- The Saga, βρυκόλακες και λυκάνθρωποι, πολεμούν για μιαν «Ελένη» ενώ στο Χάρι Πότερ, η καλή και η κακή μαγεία, μάχονται για την επικράτηση. Πόλεμος και στοιχεία παραμυθιού, είναι η κοινή συνισταμένη για τα παραπάνω έργα. Από την άλλη πλευρά, ο Αλχημιστής, αποτελεί μια ένεση αισιοδοξίας και μια παροχή ουτοπίας, ενός ανθρώπου και ενός κόσμου που θα ήταν ιδεατός, αφήνοντας μάλιστα ανοικτό το ενδεχόμενο να είναι και εφικτός. «Πόλεμος» ενάντια στα εμπόδια και προσωπικός αγώνας, βρίσκονται και σε αυτό το βιβλίο, μαζί με στοιχεία υπέρβασης και αναδόμησης της πραγματικότητας. Επιπλέον, ο αμερικανικός εμφύλιος είναι ο «φόντος» στον οποίο εκτυλίσσεται το περιεχόμενο του βιβλίου της Margaret Mitchell, για την ζωή της Scarlet O’ Hara (κινηματογραφική μεταφορά του «Όσα παίρνει ο άνεμος»). Ακόμη και η Βίβλος αναφέρεται πολλές φορές σε μάχες και υπέρ πάντων αγώνες του καλού ενάντια στο κακό, ενώ τα στοιχεία αλληγορίας και συμβολισμών είναι πλούσια, όπως είναι άλλωστε –λιγότερο ή περισσότερο- σε όλα τα βιβλία της σχετικής λίστας.
000The-Lord-of-the-Rings-Trilogy-jrr-tolkien-2314088-500-375   000bibleΠροχωρώντας σε περαιτέρω λεπτομέρειες για το προφίλ ενός πολυδιαβασμένου  βιβλίου, μπορούμε να παρατηρήσουμε και άλλες κοινές συνισταμένες των 9 βιβλίων της σχετικής λίστας. Μια από τις πιο σημαντικές είναι πως 7 από τα 9, έχουν γίνει ταινίες. Αυτή η συνισταμένη θα μπορούσε να είναι προβληματική, υπό την έννοια πως πρώτα κυκλοφόρησαν κάποια βιβλία και μετά έγιναν ταινίες. Κακά τα ψέματα, η προώθηση στον κινηματογράφο, έφερε ακόμη μεγαλύτερο αναγνωστικό κοινό. Το σινεμά ήταν αυτό που προώθησε τρόπον τινά «διαφημιστικά» τα εν λόγω βιβλία, έστω και σχετικά ακούσια. Ο «Κώδικας Da Vinci» του Dan Brown, εκτός του ότι διαθέτει μυθιστορηματική και αλληγορική γραφή που σύμφωνα με τον συγγραφέα του στηρίζεται (και) σε πραγματικά γεγονότα, αποτέλεσε την κολώνα συγγραφής άπειρων παρεμφερών σε περιεχόμενο βιβλίων. Η δε μεταφορά του στις κινηματογραφικές αίθουσες έκανε αρκετούς που δεν είχαν το βιβλίο, να το αγοράσουν μετά το πέρασμα της ταινίας από το σινεμά. Μυστική ιστορία με δόσεις συνωμοσιολογίας και κρυψίνοιας, με ανοιχτές αιχμές για το ρόλο της θρησκείας και όλα αυτά μέσα σε μια περιπέτεια, σβήνουν την αναγνωστική δίψα και καλύπτουν το εύρος των προαναφερθέντων συντελεστών «επιτυχίας» για ένα βιβλίο και εύλογα έκαναν τον «Κώδικα Da Vinci» ένα από τα κορυφαία βιβλία σε πωλήσεις. Σχετική παραφωνία της λίστας, αποτελεί το βιβλίο του Μάο Τσε Τουνγκ το οποίο μπορεί να χαρακτηριστεί καθαρά πολιτικό με την παροχή πολλών προσωπικών απόψεων του πρώην Κινέζου ηγέτη.  

paulo2   Παίρνοντας καθαρά σε στατιστική μορφή την παραπάνω κατάταξη, μπορεί να διαμορφωθεί ένα προφίλ βιβλίου το οποίο για να μπορεί να «χτυπήσει» την εννιάδα πρέπει να έχει: στοιχεία παραμυθιού, μεταφυσικής, ποικίλα και αντιφατικά μηνύματα, να έχει ερωτικές περιπέτειες, ένα «καλό τέλος», ή απλά να ασχολείται με γεγονότα που συντάραξαν τον κόσμο μέσα από μια μυθιστορηματική πλοκή. Εντάξει, δεν μπορούμε να πούμε πως βρήκαμε τον τροχό. Τι λείπει όμως από τη λίστα με 9 πιο πολυδιαβασμένα βιβλία; Αναμφίβολα, λείπει κάποιο επιστημονικό βιβλίο, (ελαφριάς και εκλαϊκευμένης μορφής) ένα βιβλίο φιλοσοφίας με την έννοια ενός βιβλίου που θέτει κάποιον θεωρητικό προβληματισμό και παρέχει πρόκληση για σκέψη. Κάποιος άλλος θα έλεγε ότι λείπει ένα βιβλίο που θα αποζημίωνε τον αναγνώστη του με γέλιο και ιλαρό πνεύμα. Το αναφέραμε παραπάνω. Το βιβλίο, έχει γίνει προϊόν. Το καταναλωτικό κοινό αποφασίζει και όσοι «σπονσοράρουν», προωθούν αναλόγως. Βιβλίο και σινεμά, φαίνεται να είναι πιο κοντά από ποτέ και ποιός δύναται να τα βάλει με την εικόνα;

   Από τη στιγμή που δεν αναλώθηκα σε σύγκριση ή ποιοτική ανάδειξη των εν λόγω βιβλίων, εκφράζω τη γνώμη πώς το προφίλ του πολυδιαβασμένου και ευπώλητου βιβλίου, δεν έχει καμία διαφορά με το προφίλ μιας τηλεοπτικής σειράς. Το αν τα βιβλία του Tolkien είναι αριστουργήματα ή παραμύθια με κουραστικές περιγραφές, είναι άλλο ζήτημα. Τα γενικά κριτήρια, συγγραφικά, εκδοτικά και αναγνωστικά έτσι όπως φαίνονται από τα παραπάνω επιχειρήματα, δημιουργούν ένα προφίλ βιβλίου που είναι προφανέστερο του προφανούς, αλλά και προβλεψιμότερο του προβλέψιμου. Άλλωστε, για να γίνει κάτι κερδοφόρο, οφείλει να είναι προβλέψιμο και όχι να φλερτάρει με το ρίσκο. Ο μέσος αναγνώστης, προσπαθεί να ξεφύγει μέσα από το βιβλίο και να ταξιδέψει και αυτό είναι αναμφίβολα καλό. Το κακό είναι ότι δεν επιθυμεί να μάθει τι ζει ή να ελέγξει τη σκέψη του. Ακόμη και να το θέλει αυτό, προτιμά ένα βιβλίο που θα του δώσει έμμεσα τέτοια μηνύματα.

Αλέξανδρος Δρίβας
000reading-bible 2316 1024x805

Άρθρα & Συνεντεύξεις

Facebook Comments