Άρθρα & Συνεντεύξεις

Συνέντευξη με τον συγγραφέα Σάκη Σερέφα

 

«…Παρατηρώ τους ανθρώπους. Θέλω έναν να τον κάνω μυθιστόρημα. Μιαν από αυτές τις μέρες. Αυτό ίσως με βελτιώσει ως ποιητή. Και ως εξωγήινο…»

   Χωρίς το εξωγήινο κομμάτι της πρότασης, η φράση από το βιβλίο του Σάκη Σερέφα «Αποστολή Στον Πλανήτη Γη», δημιουργεί την αίσθηση ότι ο συγγραφέας αναφέρεται στον εαυτό του. Κυκλοφορεί στους δρόμους της Θεσσαλονίκης, ανακαλύπτει ιστορίες που συνδέονται με αυτούς, συλλέγει εικόνες από τα πρόσωπα που βρίσκονται δίπλα του και κατασκευάζει «ενδοκρανιακά» ιστορίες που μεταφέρει έπειτα σε βιβλία του.
 
   Με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου του «Ο Θεός Αυτοπροσώπως» αλλά και τη θεατρική παράσταση «Σεμινάριο Βλακείας» (που αναμένεται) αναφέρθηκε στη δημιουργική του διάθεση, στη βλακεία και στην εξουσία…
 
   lpoi02Ασχολείστε με την ποίηση, την πεζογραφία, τη συγγραφή παιδικών βιβλίων, τη δημιουργία θεατρικών έργων. Ξεχωρίζετε κάποιο από τα παραπάνω είδη ως αγαπημένο ή περισσότερο ψυχοθεραπευτικό;
   Είναι θέμα διάθεσης. Τα γούστα διαφέρουν ανάλογα με τα φεγγάρια. Η ποίηση απαιτεί ειδικού τύπου εσωτερικά ζόρια για να εκλυθεί. Τα θεατρικά έργα είναι σα να παίζω κουκλοθέατρο. Η συγγραφή παιδικών βιβλίων αποτελεί το αγαπημένο μου καλοκαιρινό σπορ.
 
   Το παιδικό βιβλίο είναι πιο εύκολο ή έχει πιο στενά όρια σε σχέση με τα θέματα που απευθύνονται σε ενήλικες;
   Όταν γράφω παιδικό βιβλίο απευθύνομαι στο παιδί που ζει μέσα μου και ζητά να του πω μια ιστορία. Γράφω τα παιδικά βιβλία που δεν διάβασα όταν ήμουν παιδί.
 
   Έχετε επηρεαστεί από τη γραφή ή τη σκέψη κάποιου άλλου ποιητή ή συγγραφέα; Έχετε αναφερθεί για παράδειγμα, σε συνέντευξη σας, πολύ θερμά στην Οδύσσεια και στην Ιλιάδα του Ομήρου.
   Δεν θα μπορούσα να υπάρχω συγγραφικά χωρίς τα έργα των άλλων. Είναι το οξυγόνο μου, οι δάσκαλοί μου. Είναι πολλές οι επιρροές μου και φροντίζω να ανανεώνονται συνεχώς. Όμως η κυριότερη επιρροή που δέχομαι είναι η ίδια η ζωή, η καθημερινότητά της, το τι συμβαίνει έξω από την πόρτα του σπιτιού μου, το τι κοχλάζει στα πεζοδρόμια παράλληλα με το τι σπαρταρά στις σελίδες των βιβλίων της βιβλιοθήκης μου.
 
   Επεμβαίνετε σκηνοθετικά, σκηνογραφικά ή στην επιλογή των ηθοποιών όταν μεταφέρονται τα κείμενα σας στη θεατρική σκηνή; Αν όχι στην αρχή, ακόμα και όταν κάτι δεν σας ικανοποιεί στην πορεία της παράστασης;
   Η μεταφορά ενός έργου στη σκηνή αποτελεί μια δεύτερη δημιουργία. Όταν παραδίδω το κείμενο στο σκηνοθέτη, είναι σα να αποχαιρετώ ένα παιδί μου που μπαίνει στο αεροπλάνο για άγνωστο προορισμό. Εύχεσαι τα καλύτερα για αυτό, μα ξέρεις πως δεν το ορίζεις πια. Η δυναμική της ομάδας σκηνοθέτης-ηθοποιοί είναι τόσο ισχυρή, ώστε υπερβαίνει το συγγραφέα. Το κύκλωμα ενέργειας που αναπτύσσεται ανάμεσά τους είναι απίστευτα ισχυρό, με αποτέλεσμα άλλοτε ικανοποιητικό κι άλλοτε όχι. Αφήνω το έργο στα χέρια τους και για να ψυχραιμίσω ασχολούμαι συγγραφικά με κάτι άλλο.
 
"Χρησιμοποιώ τα πάντα, σαν ρακοσυλλέκτης που δεν αφήνει να πάει τίποτε χαμένο, είτε προέρχεται από τα προσωπικά μου αποθέματα, είτε από τον περίγυρο. Σκέφτομαι, όμως, πως τελικά και η παρατήρηση των ξένων ζωών γύρω μου είναι κι αυτή μια αυτοβιογραφία".
 
   lpoi03Το «Σεμινάριο Βλακείας» γράφτηκε κατά παραγγελία. Η σκηνοθέτις Κατερίνα Πολυχρονοπούλου με τον ηθοποιό Δημήτρη Πιατά είχαν μια ιδέα με θέμα τη βλακεία και σας πρότειναν να γράψετε ένα κείμενο για το θέμα αυτό. Πόσο βολική ή άβολη ως προς το αποτέλεσμα μπορεί να είναι μια τέτοια ανάθεση;
   Άλλοι συγγραφείς ασφυκτιούν με τις αναθέσεις συγγραφής κι άλλοι όχι. Εξαρτάται από το συγγραφικό ταπεραμέντο του καθενός. Σε ό,τι με αφορά, λατρεύω τις αναθέσεις, ίσως επειδή ως χαρακτήρας είμαι ψυχαναγκαστικός. Μου αρέσει να ξέρω πως κάποιος εκτιμά αυτό που κάνω και με καλεί να λειτουργήσω μέσα σε συγκεκριμένες προθεσμίες και όρια. Είναι ψυχοφθόρο να λειτουργείς συνέχεια «εν κενώ». Σε όλες τις χώρες που πιστεύουν ουσιαστικά κι όχι προσχηματικά στη δημιουργία, η ανάθεση συγγραφής θεατρικών έργων από τα Εθνικά ή τα περιφερειακά θέατρα θεωρείται αυτονόητη.
 
   Τι θεωρείτε εσείς βλακεία και πότε μπορεί να λειτουργήσει επικίνδυνα;
   Η βλακεία είναι μια από τις πολλές, σύμφυτες με την ανθρώπινη φύση, πτυχές των γήινων. Δεν είναι ούτε αρετή ούτε κατάρα. Είναι μια λειτουργική δυνατότητα που κρύβουμε όλοι μέσα στο υπαρξιακό λογισμικό μας.  Νομίζω πως το μυστικό κρύβεται στο πως τη διαχειριζόμαστε καθημερινά. Το πρόβλημα γίνεται κρίσιμο όταν κανείς στην καθημερινότητά του εκλύει περισσότερη βλακεία από αυτήν που μπορεί να διαχειριστεί επιτυχώς.
 
   lpoi06Τα πρόσωπα των έργων σας έχετε δηλώσει ότι σας επισκέπτονται. Πέρα από τα στοιχεία που δανείζεστε από τους ανθρώπους γύρω σας χρησιμοποιείτε και αυτοβιογραφικά στοιχεία ή προσωπικές εμπειρίες στα κείμενα σας;
   Χρησιμοποιώ τα πάντα, σαν ρακοσυλλέκτης που δεν αφήνει να πάει τίποτε χαμένο, είτε προέρχεται από τα προσωπικά μου αποθέματα, είτε από τον περίγυρο. Σκέφτομαι, όμως, πως τελικά και η παρατήρηση των ξένων ζωών γύρω μου είναι κι αυτή μια αυτοβιογραφία. Η έξωθεν πραγματικότητα δεν είναι μια ερμηνεία της ζωής επεξεργασμένη από το υποκειμενικό βλέμμα;
 
   Σας αρέσει να παρατηρείτε τους ανθρώπους, να εξηγείτε τις συμπεριφορές τους με βάση το νευροχημικό ανθρώπινο σύστημα και να ασχολείστε με τους χώρους στους οποίους συνέβησαν εγκλήματα. Αυτά παραπέμπουν λίγο στο αστυνομικό μυθιστόρημα. Η ασχολία μ’ αυτό το είδος δεν σας ενδιαφέρει;
   Δεν έχω ασχοληθεί καθόλου ως αναγνώστης ή συγγραφέας με το αστυνομικό μυθιστόρημα, δεν το γνωρίζω καθόλου ως είδος, ούτε κι εκείνο με γνωρίζει.
 
"Μέχρι τα Χριστούγεννα θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Άγρα το βιβλίο «ΕΔΩ. Τόποι βίας στη Θεσσαλονίκη». Βασίζεται πάνω σε φωτογραφίες του Πάρι Πετρίδη και σε δικά μου κείμενα. Πρόκειται για αποτύπωση, με λόγο και εικόνες, πενήντα τεσσάρων δημόσιων χώρων της Θεσσαλονίκης όπου τελέστηκαν φονικά από τα βυζαντινά χρόνια μέχρι σήμερα".
 
   lpoi04Η φαντασία λένε ότι μειώνεται αισθητά κατά τη διάρκεια της ενήλικης ζωής. Εσείς, ως αρκετά παραγωγικός συγγραφέας, δεν φοβάστε ότι κάποια στιγμή θα αρχίσετε να επαναλαμβάνεστε στα κείμενα σας;
   Είναι βέβαιο πως κάποια στιγμή, αργά ή γρήγορα, η δημιουργική ενέργεια εξαντλείται. Τα εγκεφαλικά κύτταρα δεν είναι άφθαρτα, ούτε και η όρεξη για δημιουργία, ούτε η ψυχική αντοχή που απαιτείται ώστε να βρίσκεσαι διαρκώς εκτεθειμένος με ένα νέο έργο σου. Η δημιουργία λειτουργεί ως αντιπερισπασμός και σε βοηθά να ξεχνάς αυτήν την φόβια προοπτική. Όπως, επίσης, λειτουργούν ως αντιπερισπασμός άλλες εφήμερες αγωνίες που ζεις, άλλοτε υπαρκτές κι άλλοτε εντελώς επινοημένες από εσένα.
 
   Το βιβλίο σας «Ο Θεός Αυτοπροσώπως» αναφέρεται στην υπόθεση Παγκρατίδη. Ενώ στην παρουσίαση είπατε ότι δεν παίρνετε θέση ως προς την αθωότητα ή την ενοχή του, εφόσον ο Θεός στο μυθιστόρημα του δίνει χάρη, δεν θεωρείται αθώος στη δική σας συνείδηση;
   Στο μυθιστόρημά μου, ο Θεός είναι αφηγητής και παρατηρητής, δεν επεμβαίνει στη ροή των γεγονότων. Μοιάζει να έχει κουρντίσει τον κόσμο μας και να παρακολουθεί τα ελατήρια να ξεκουρντίζονται και να οδηγούν τους φορείς τους σε δράσεις οι οποίες πρέπει να συμβούν επειγόντως, ώστε αυτοί οι φορείς να μεταμορφωθούν από μηχανικά νευρόσπαστα σε αληθινές οντότητες.
 
   lpoi05Επίσης, είπατε ότι προτιμάτε τη «δημιουργία» από την «αντίδραση» όταν αναφερθήκατε στους μηχανισμούς εξουσίας που είναι ικανοί να μας συνθλίψουν. Με τον ίδιο τρόπο σκέφτεστε και όταν εσείς είστε το θύμα της εξουσίας;
   Μετά το πρώτο σοκ, βάζω το βίντεο να «γράφει». Δηλαδή, μόλις συνέλθω κάπως από τη σφαλιάρα, αρχίζω να παρατηρώ τη συνθήκη μέσα στην οποία παθαίνω τη ζωή μου και τα ζόρια της. Η βασική αρχή μου είναι: «κοίτα να μη σου ξεφύγει καμιά λεπτομέρεια» θαρρείς κι όσα ζω τα ζει κάποιος άλλος. Τα τέρατα της εξουσίας τρομάζουν όταν καταλαβαίνουν ότι τα παρατηρείς γιατί δεν ξέρουν που μπορεί να οδηγήσει αυτή η στάση σου. Η παρατήρηση, η σιωπή κι η ακινησία κρύβουν τρομερή δύναμη.
 
   Δουλεύετε πάνω σε κάποια άλλη ιδέα αυτήν την περίοδο;
   Μέχρι τα Χριστούγεννα θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Άγρα το βιβλίο «ΕΔΩ. Τόποι βίας στη Θεσσαλονίκη». Βασίζεται πάνω σε φωτογραφίες του Πάρι Πετρίδη και σε δικά μου κείμενα. Πρόκειται για αποτύπωση, με λόγο και εικόνες, πενήντα τεσσάρων δημόσιων χώρων της Θεσσαλονίκης όπου τελέστηκαν φονικά από τα βυζαντινά χρόνια μέχρι σήμερα. Μέσα από αυτά τα φονικά συμβάντα, όπως λόγου χάριν η σφαγή δεκάδων χιλιάδων Θεσσαλονικέων στο βυζαντινό ιππόδρομο, οι δολοφονίες πολιτικών προσώπων, τα εγκλήματα του κοινού ποινικού δικαίου ή το ξεκαθάρισμα λογαριασμών ανάμεσα σε ντόπιους και αλλοδαπούς μαφιόζους, ξετυλίγεται πανοραμικά η πολιτική και κοινωνική ιστορία της πόλης τους τελευταίους δεκαπέντε αιώνες.
 
Σοφία Μαρτιγοπούλου
lpoi08

Άρθρα & Συνεντεύξεις

Facebook Comments