Άρθρα & Συνεντεύξεις

Ισίδωρος Καρδερίνης

core3

   Διαπλοκή, πελατειακό σύστημα, αναξιοκρατία, ατιμωρησία, αδιαφάνεια, φοροδιαφυγή, διαφθορά. Αυτές είναι λίγες από τις χαρακτηριστικές φράσεις που σήμερα χρησιμοποιούνται στο λεξιλόγιό μας περισσότερο από ποτέ, ίσως επειδή λένε την αλήθεια, ίσως και επειδή η πραγματικότητα στην οποία ζούσαμε πριν φτάσουμε εδώ, έκανε τους παραπάνω χαρακτηρισμούς, «ένοχα μυστικά».
IMG 1050
   Άρθρα επί άρθρων, αναλύσεις επί αναλύσεων, δύσχρηστοι ορισμοί και περίπλοκες ερμηνείες, προσπαθούν να εξορθολογίσουν όλα εκείνα τα μυστικά που σήμερα είναι φωνές διαμαρτυρίας. Ο ελληνικός παραλογισμός, που τις περισσότερες φορές σχολιαζόταν με γέλιο και καλοπροαίρετη ειρωνεία, δεν ήταν τελικά ούτε παραλογισμός αλλά ούτε και κάποιο αστείο. Όταν ακούγονται πολλά, πάντα είναι καλό για τις απόψεις, ίσως όμως δεν είναι πάντα καλό για την ουσία και τη διασαφήνιση των βασικών αιτιών. Η οικονομική δίνη στην οποία περιήλθε η χώρα και επίσημα κατά την άνοιξη του 2010, μας έφερε αντιμέτωπους με τον εαυτό μας, ο οποίος και κλήθηκε να απαντήσει σε ερωτήματα που λόγω της δυναμικής εξέλιξης της κρίσης, είναι ακόμη για πολλούς μάταια. Κάποιος άνθρωπος που θεωρεί την ιστορία ως πηγή εμπειρικής γνώσης, θα διαφωνούσε με τη ματαιότητα αυτών των ζητημάτων.

   Στα χρόνια της μεταπολίτευσης και στα χρόνια του φερόμενου τέλους των βασάνων των προηγούμενων δεκαετιών, το ελληνικό πολιτικό σύστημα, δημιουργήθηκε περισσότερο πάνω σε θεμέλια πολιτικής «σκηνής», παρά σε αντίστοιχα θεμέλια ενός δημοκρατικού πολιτικού συστήματος. Αυτή η σκηνή, εκμεταλλευόμενη το λαϊκό έρεισμα καταπίεσης πολλών δεκαετιών, οδήγησε εκ του ασφαλούς την κοινωνία, να δεχτεί και να προσυπογράψει ένα κοινωνικό συμβόλαιο το οποίο στηρίχθηκε σε έναν βασικό θεσμό. Στη διαφθορά. Με αυτόν τον τρόπο, πολιτικοί που έκαναν αρχικά την πρακτική τους σαν «λογογράφοι» πολιτικών, απέκτησαν καταθέσεις πολλών εκατομμυρίων δραχμών και –μετέπειτα ευρώ- πολυτελή ζωή. Η προϋπόθεση για να μπορούν να αυξάνουν την ιδιοκτησία τους σε ακίνητα, καταθέσεις και σε κάθε μέσο που μπορεί να εξαργυρωθεί σε πλούτο και ισχύ, ήταν η επανεκλογή τους. Ήτοι, ο διορισμός των φηφοφόρων -πελατών τους στο Δημόσιο. Με άλλα λόγια, η επέκταση του κράτους, απέκτησε μια αναλογία των εκάστοτε ατομικών συμφερόντων των βουλευτών. Η κοινωνική μέθη, φαυλοποίησε κυκλικά κάθε αθέμιτη πρακτική, καθιστώντας τη διαφθορά σε θεσμικό πυλώνα της Ελλάδας.

core2   Το βιβλίο του οικονομολόγου Ισίδωρου Καρδερίνη, δεν είναι μια a posteriori ανάλυση των οικονομικών του κράτους. Είναι ένα μυθιστόρημα το οποίο αναδεικνύει τις σοβαρές παθογένειες της ελληνικής πολιτικής και πώς αυτές επηρέασαν αποφασιστικά την κατανομή του πλούτου και τελικά τη συνολική οικονομική δραστηριότητα. Στο έργο του «οι διεφθαρμένοι», ο Ισίδωρος Καρδερίνης, έχει ως στόχο να δείξει το μηχανισμό της ελληνικής πολιτικής, τη νοοτροπία στην οποία σφυρηλατήθηκε. «Παιδιά του λαού», που με μότο την κοινωνική μέριμνα και την πρόοδο του λαού, έταζαν ένα μέλλον οικονομικής αφθονίας και πραγματικής δημοκρατίας, πλεόναζαν στα πρώτα χρόνια της ελληνικής μεταπολίτευσης και επικαλούμενοι την «ταπεινή» τους καταγωγή, έδιναν υποσχέσεις για ένα καλύτερο μέλλον.

   Οι αρχικές λέξεις του κειμένου, αποτελούν ταυτόχρονα τους θεματικούς άξονες του βιβλίου των εκδόσεων Ιωλκός. Το φανταστικό πρόσωπο του Φοίβου Γουναρόπουλου, είναι ταυτόχρονα δυνητικό. Θα μπορούσε να υπάρχει. Η ιστορία του, έχει όλα εκείνα τα συστατικά κοινωνικής παιδείας ή απαιδευσιάς που αναδύθηκαν στη μεταπολίτευση. Το εν λόγω φανταστικό πρόσωπο, κατοικεί στο Πέραμα Αττικής και είναι γιος μιας οικογένειας βιοπαλαιστών.  Η οικονομική ανέχεια, δεν κατάφερε να τον εμποδίσει στο να σπουδάσει και να γίνει ένας διάσημος δικηγόρος. Η μωροφιλοδοξία του όμως, καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την πορεία του και τον φέρνει στην πολιτική. Δείγμα της τραγικής ειρωνείας που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στο βιβλίο του, αποτελεί το γεγονός ότι το κόμμα με το οποίο ο Γουναρόπουλος κατεβαίνει υποψήφιος  βουλευτής στην εκλογική περιφέρεια του Πειραιά, ονομάζεται «Διαφάνεια».

   Ο πρωθυπουργός, αναγνωρίζοντας τις πολιτικές και επιστημονικές του ικανότητες, τον διορίζει αρχικά σε υφυπουργό Δικαιοσύνης και καταλήγει υπουργός Εργασίας. Μέσα στην πλοκή της ιστορίας, υπάρχει ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα του πώς μπορούσε κανείς να προχωρήσει στην πολιτική και πώς ορίζεται η επιτυχία για τους πολιτικούς. Η επιρροή της διαφθοράς στην ελληνική κοινωνία, η εκμετάλλευση των συνδρόμων στέρησης των προ-μεταπολιτευτικών χρόνων από τους πολιτικούς και προπαντός η ατιμωρησία των πολιτικών, αναδεικνύονται πέραν του ικανοποιητικού από το βιβλίο του Ισίδωρου Καρδερίνη, με τον οποίο είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε και για παρεμφερή θέματα, με αφορμή τη συζήτηση γύρω από το βιβλίο του.

   core8Ποια κίνητρα σας ώθησαν να γράψετε ένα μυθιστόρημα που έχει για κεντρικό θεματικό του άξονα τη διαφθορά;
   Αρχικά, αυτό που με παρακίνησε ήταν η βαθειά κοινωνικό-οικονομική κρίση που ταλανίζει τον ελληνικό λαό και στο σύνολό της η πολιτική πραγματικότητα που λαμβάνει χώρα στην Ελλάδα εδώ και αρκετά χρόνια.. Έχω κάνει 7 ποιητικές συλλογές , αλλά μέσα από μυθιστόρημα μπορούσα να θίξω τη διαφθορά και όχι μέσα από την ποίηση. Σκέφτηκα να γράψω ένα βιβλίο για τις βασικές αιτίες αυτής της κρίσης. Κατά τη δική μου γνώμη, η διαφθορά, η φοροδιαφυγή και η παραοικονομία, είναι οι βασικοί παράγοντες που δημιούργησαν τη σημερινή κρίση χρέους, η οποία βέβαια εξελίχθηκε σε κρίση δανεισμού. Είναι ξεκάθαρο πως αν οι πολιτικοί μας είχαν χτυπήσει τη διαφθορά και όλα τα ανεπιθύμητα συμπτώματά της, θα είχαμε αποφύγει την τωρινή κατάσταση. Η διαφθορά βρίσκεται στο επίκεντρο της κρίσης. Τα συνεχή ελλείμματα δημιουργήθηκαν από πόρους που δεν εισπράχθηκαν ποτέ από φόρους και αυτό είχε ως συνέπεια τη δημιουργία μεγάλου δημοσίου χρέους.

core4   Για το μεγάλο φαγοπότι που έλαβε χώρα στην Ελλάδα, νομίζετε πως ισχύει το ρητό «το ψάρι βρωμάει απ’ το κεφάλι»; Μήπως είναι ένα θέμα κοινωνικού συμβολαίου με συνένοχη και την ελληνική κοινωνία;
   Αναμφίβολα, η διαφθορά είναι ένα μαζικό φαινόμενο και αφορά όλη την κοινωνική πυραμίδα. Κατά τη δική μου γνώμη, κύριοι υπεύθυνοι είναι οι πολιτικοί μας. Είδατε ορισμένα ενδεικτικά σκάνδαλα όπως αυτό της Ζίμενς στο οποίο υπήρχαν άνθρωποι από την πολιτική ηγεσία που έπαιρναν μίζες. Η διαφθορά είναι ένα φαινόμενο που επεκτείνεται από τα ψηλά στα χαμηλά. Το ζήτημα αγγίζει το γιατρό και το φακελάκι του κτλ. Ο λαός ψηφίζει τους πολιτικούς άρχοντες αλλά η ψήφος του είναι στιγμιαία και είναι μια ψήφος που αφορά μια τετραετία. Μπορεί ο ελληνικός λαός να αλλάξει μια τετραετία, αλλά όχι κάτι παραπάνω με το υπάρχον πολιτικό σύστημα. Οι πολιτικοί αποτελούν τα πρότυπα, αυτοί διαμορφώνουν το γίγνεσθαι με τις αποφάσεις τους.

core5   Πώς γίνεται ο ιδιωτικός τομέας που επηρεάζει την πολιτική σκηνή να μην επεκτάθηκε και να έμεινε ισχνός σε επενδύσεις; Ποιός είναι εκείνος ο μηχανισμός που δεν καθιστά αυτό το ζήτημα αντιφατικό;
   Κατ’αρχήν, όλο το ελληνικό σύστημα στηρίχθηκε στις πελατειακές σχέσεις. Όλα τα χρόνια της μεταπολίτευσης, το ελληνικό κράτος είχε ως στόχο την εξυπηρέτηση των πελατών της. Αυτό το γεγονός διόγκωσε το κράτος, το έκανε δυσκίνητο, αντιπαραγωγικό και γραφειοκρατικό. Τα κόμματα, δημιούργησαν ένα κράτος που πλαισιώθηκε από τον κρατισμό και η οικονομία στηρίχθηκε σε ένα μοντέλο σοβιετικού τύπου. Το κράτος είχε μια λογική που ανέκοπτε την ανάπτυξη των ιδιωτικών πρωτοβουλιών. Αυτό είχε ολέθριες συνέπειες. Δεν γίνονταν επενδύσεις, δεν άνοιγαν θέσεις εργασίας και έτσι δημιουργούταν ένας φαύλος κύκλος. Θα πρέπει το κράτος να παίζει το ρόλο του ρυθμιστή, αλλά όχι τον πατέρα της οικονομίας. Σε στρατηγικούς τομείς οφείλει να έχει ισχυρό λόγο αλλά σαν επενδυτής το κράτος γενικά, έχει αποτύχει.

   Διαφθορά και διαπλοκή και έλλειψη οργάνωσης. Μπορούν να συνδεθούν κάπως αυτές οι δύο καταστάσεις;
   Σαφώς και συνδέονται. Αν υπήρχε μια τάξη και μια οργάνωση, δε θα υπήρχε χάος παρανομίας και διαπλοκής. Λείπει η οργάνωση. Στη βάση που συζητάμε όμως, ήταν πολύ λογικό. Ένα διογκωμένο κράτος με πολλούς υπαλλήλους, δεν μπορεί να συντονιστεί. Η γραφειοκρατία αποτέλεσε μια κάλυψη της πελατειακής διαδικασίας την οποία τα κόμματα είχαν επιλέξει.

core9   Η διαφθορά στον ιδιωτικό τομέα είναι εξίσου μεγάλη. Υπήρξαν πρακτικές αθέμιτου ανταγωνισμού με δημιουργία καρτέλ για έλεγχο των τιμών κτλ. Ήταν μια αντίδραση του ιδιωτικού τομέα προς ένα ανυπόλυπτο και δυσλειτουργικό κράτος;
   Σαφέστατα. Και στις τράπεζες υπάρχει διαφθορά και στις ασφαλιστικές εταιρείες υπάρχει διαφθορά. Όπως είπα όμως πριν, αυτό που είναι καίριας σημασίας, είναι ο ρόλος του κράτους σαν ρυθμιστής των όρων της αγοράς. Αν δεν μπορεί το κράτος να παρέμβει ακολουθεί ασυδοσία. Πώς να παρέμβεις όμως όταν τα έσοδα σου σαν κόμμα έρχονται από μεγαλοεπιχειρηματίες?...Οι πολιτικοί δεν έχουν την πολιτική βούληση για να αντιταχθούν σε αυτόν το μηχανισμό που διέπεται από την εξάρτησή τους σε ιδιωτικά συμφέροντα και εντέλει από τη διαπλοκή.

   Ποιος ο ρόλος των συνδικάτων σε αυτήν την παθογένεια;
   Ο ρόλος των συνδικάτων είναι να προασπίζονται τα δικαιώματα των εργαζομένων. Αυτός πρέπει να είναι. Τα ελληνικά συνδικάτα δυστυχώς, διέπονταν από μια συντεχνιακή λογική. Δεν μπορείς πάντα να γεφυρώνεις τα συμφέροντα των εργαζομένων με τα αντίστοιχα των κομμάτων…

   Από το 2009 και μετά έχουμε κάτι πέραν από εσωτερική διαπλοκή στην Ελλάδα; Υπάρχουν πολιτικοί δρώντες που εξυπηρετούν διεθνή συμφέροντα αψηφώντας τα ελληνικά; Ποιά είναι η θέση σας;
   Υπάρχει μια μερίδα πολιτικών που έχουν και στο παρελθόν πάρει μίζες, αποδεδειγμένα. Αυτό που εντέλει θέλω να θίξω και στο μυθιστόρημά μου είναι πως δεν έχει προϋπάρξει ένα δεδικασμένο απονομής δικαιοσύνης. Δεν υπάρχουν ποινικές συνέπειες για πολλά οικονομικά εγκλήματα. Θεωρώ πως ο νόμος περί ευθύνης υπουργών, είναι κατάπτυστος. Οι διαδικασίες είναι δαιδαλώδεις και ατελείωτες και συνοδεύονται από απόλυτη πλειοψηφία, δημιουργία επιτροπών κτλ. Με αυτόν τον τρόπο δεν θα κάτσει ποτέ κάποιος πολιτικός δρώντας στο σκαμνί και πολύ περισσότερο στη φυλακή. Πώς θα εμπνεύσεις σε ένα λαό την εμπιστοσύνη;... Πώς θα δημιουργήσεις ένα αξιόπιστο κοινωνικό συμβόλαιο;...

core6   Ο οικονομικός κατακερματισμός, επιφέρει κοινωνικό κατακερματισμό. Μια αιτιοκρατία που οδηγεί αναπόφευκτα και στην πολιτική πολυδιάσπαση. Τι γνώμη έχετε για αυτήν πολυδιάσπαση και τη μαζική δημιουργία κομμάτων; Πώς γίνεται σε ένα κράτος που πάσχει από τρομερή έλλειψη ρευστότητας να δημιουργούνται από το πουθενά πολλές πολιτικές κινήσεις και κόμματα; Είναι κάτι που θα βοηθήσει στην πάταξη της διαφθοράς, ή μήπως βροντοφωνάζει ακόμη και τώρα «παρούσα»;
   Όντως αποτελεί ερωτηματικό. Είναι φυσικό και επόμενο τα κόμματα και ειδικά αυτά που δεν είναι στη Βουλή και επομένως δεν παίρνουν κρατική επιχορήγηση να αναζητούν χρηματικούς πόρους αλλού. Πάντα υπάρχουν επιχειρηματίες που επενδύουν στα κόμματα με σκοπό να έχουν όφελος μετά. Έτσι δυστυχώς λειτουργεί το σύστημα της διαπλοκής. Το Σύνταγμα κάνει λόγο για δράση εξ’ ονόματος του ελληνικού λαού από τον οποίο και πηγάζουν όλες οι εξουσίες, ενώ η διαπλοκή επιτάσσει τη  δράση εξ’ ονόματος κάποιων και λίγων. Από την άλλη πλευρά, είναι πάντα καλό να προάγεται ο πολιτικός πλουραλισμός ο οποίος έχει τη δύναμη να ελέγχει περισσότερο τη διαφάνεια. Και πάλι, καταλήγουμε στο αν υπάρχει και στο αν θα υπάρξει πολιτική βούληση, με μια διασφάλιση ύπαρξης ποινικών ευθυνών για όσους πολιτικούς εγκληματούν κατά του ελληνικού λαού.

image-39157-thumbflex-rmkb   Στο καταληκτικό δια ταύτα: Από δω και πέρα πώς μπορούμε να βάλουμε σε τάξη το κράτος;
   Ακόμη και κατά την άνοιξη του 2010 , μπορούσαν τα πράγματα να έχουν πάει καλύτερα υπό την προϋπόθεση της ύπαρξης πολιτικής ικανότητας και πολιτικής βούλησης. Εκείνη την περίοδο, οι γαλλικές και οι γερμανικές τράπεζες βρισκόντουσαν εκτεθειμένες στα τοξικά ελληνικά ομόλογα. Η διαπραγματευτική μας θέση ήταν πολύ καλύτερη από τη σημερινή. Χρειαζόμασταν και χρειαζόμαστε ένα αναπτυξιακό σχέδιο τύπου Μάρσαλ  συνοδευμένο από μια σημαντική διαγραφή μέρους του χρέους. Από τη στιγμή που ήρθε το ΔΝΤ, τα πράγματα είναι πολύ πιο δύσκολα. Αν δείτε, το ΔΝΤ, όπου και αν πέρασε άφησε αποκαΐδια. Έχουμε μπει σε έναν φαύλο κύκλο ύφεσης. Παρόλα αυτά, υπάρχει ακόμη διαπραγματευτική δυνατότητα. Αν η Ελλάδα φύγει ατάκτως από την Ευρωζώνη, θα «μολύνει» και άλλες χώρες συμπαρασύροντας την Ευρώπη αλλά και τον κόσμο σε μια άνευ προηγουμένου  διεθνή οικονομική καταστροφή. Η χρηματοδότηση που προσφέρει το λεγόμενο Μνημόνιο ΙΙ, έχει στόχο στο να διασφαλίσει την Ευρωζώνη από μια άτακτη ελληνική χρεοκοπία, μια διασφάλιση που είναι όμως αβέβαιη. Δεν έχουμε ηγεσίες και γι’ αυτό πάμε στην άβυσσο.

Αλέξανδρος Δρίβας

core7

Άρθρα & Συνεντεύξεις

Facebook Comments