Ταινίες

Χώρα Προέλευσης

mmm5

HOMELAND
Έτος Παραγωγής 2010
Σκηνοθεσία: Σύλλας Τζουμέρκας
Σενάριο: Σύλλας Τζουμέρκας & Γιούλα Μπούνταλη
Παίζουν: Αμαλία Μουτούση, Θάνος Σαμαράς, Ιωάννα Τσιριγκούλη, Ερρίκος Λίτσης, Γιούλα Μπούνταλη, Ιερώνυμος Καλετσάνος, Χρήστος Πασσαλής, Δέσποινα Γεωργακοπούλου, Νίκος Φλέσσας, Γιώργος Βαλαής, Μαρία Καλλιμάνη, Μαρίσσα Τριανταφυλλίδου, Αλέξανδρος Παρίσης, Κατερίνα Παπαγεωργίου, Δήμητρα Σακκάτου, Ζωή Λιανοστάθη, Αλέξανδρος Λάμπρος, Μυρτώ Λάμπρου

   Το κινηματογραφικό ντεμπούτο του Σύλλα Τζουμέρκα, σε ταινία μεγάλου μήκους, έκανε παγκόσμια πρεμιέρα στο 67ο Φεστιβάλ Βενετίας, το Σεπτέμβριο του 2010, στην Εβδομάδα Κριτικής όπου προβάλλονται ταινίες πρωτοεμφανιζόμενων σκηνοθετών απ’ όλο τον κόσμο. Η ταινία διαγωνίστηκε για το μεγάλο βραβείο πρώτης ταινίας Lion of the Future – «Luigi de Laurentiis» Venice Award for a Debut Film, καθώς και για το βραβείο κοινού της Εβδομάδας Κριτικής (Region of Veneto for the Quality Cinema Audience Award). Ένα μήνα αργότερα προβλήθηκε στους ελληνικούς κινηματογράφους και δίχασε το κοινό για τη σκληρότητα των εννοιών και των εικόνων. Συνέχισε να προβάλλεται σε διεθνή φεστιβάλ και τον Μάιο του 2011 απέσπασε πέντε βραβεία από την Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου. Μόλις πριν λίγες μέρες προβλήθηκε και στη νέα ελληνική τηλεόραση της ΕΤ1, με τον σκηνοθέτη της να την προλογίζει και να δηλώνει φανερώς απογοητευμένος από την ελληνική κοινωνία που συνεχίζει να οικογενειοκρατείται και να πληρώνει τα λάθη των παλαιότερων γενεών. Η παρουσιάστρια ωστόσο, ζήτησε από τους τηλεθεατές να μην λακίσουν από την σκληρότητα αλλά να δείξουν υπομονή και να δουν την ταινία. Έτσι κι έκανα…

   Η «Χώρα Προέλευσης» είναι η ιστορία μιας χώρας και μιας οικογένειας σε ελεύθερη πτώση. Τρεις γενιές μιας οικογένειας (η γενιά του ʼ50, η γενιά της μεταπολίτευσης και η νεώτερη γενιά), οδηγούνται σε μια σύγκρουση μέχρις εσχάτων εξαιτίας μιας ενδοοικογενειακής υιοθεσίας. Ένας άρρωστος πατέρας μπαίνει στο νοσοκομείο στα μέσα της δεκαετίας του ‘70. Οι δύο γιοι και η κόρη του συναποφασίζουν ο οικογενειάρχης αδελφός να υιοθετήσει το παιδί της αδελφής του. Μετά από δύο δεκαετίες περίπου τα δύο αδέλφια μεγαλώνουν ως ξαδέλφια σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη αντίστοιχα, οι ζωές τους παγιδεύονται πέρα από τα προσωπικά τους αδιέξοδα και σε συνθήκες κοινωνικών αναταραχών. Όταν το μυστικό αποκαλύπτεται, οι δεσμοί της οικογένειας έρχονται σε ρήξη, ενώ η χώρα βρίσκεται σε έντονες κοινωνικές αναταραχές.


   Ο σκηνοθέτης έχει επιλέξει εικόνες του σήμερα αλλά και του χθες για να αναδείξει τον πόλεμο των γενεών, ενώ σχεδόν τα πάντα φαίνονται παράλογα στον θεατή, πλην της βίαιης συμπεριφοράς της Τζίνας προς τους συγγενείς της  που της πήραν τον δεύτερο γιο της για να τον μεγαλώσουν αυτοί.

   Εκτός από το κοινωνικό θέμα της ενδοοικογενειακής υιοθεσίας, η ταινία κάνει σίγουρα ένα πολιτικό σχόλιο στο σήμερα με φόντο τις διαδηλώσεις σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Ωστόσο, μέσα σε αυτόν τον κυκεώνα των εικόνων και των ερμηνειών η  ουσιαστική σύνδεση της Ιστορίας με το σήμερα και της κοινωνίας με την οικογένεια (την μικρή κοινωνία) –μάλλον- δεν έρχεται ποτέ.

   Ο σκηνοθέτης βάζει τον πήχη ψηλά, και μέχρι ένα σημείο το πετυχαίνει, αλλά είναι σαφώς δύσκολο για τον μέσο θεατή να αντιληφθεί την πληθώρα των μηνυμάτων.

   Η φιλμική του γλώσσα περιλαμβάνει γρήγορα πλάνα, κοντινά καρέ σε πρόσωπα και συναισθήματα, ασπρόμαυρες φωτογραφίες του παρελθόντος σα να πρόκειται για ένα ιστορικό ντοκιμαντέρ με αρχειακό υλικό και σημερινά ρεπορτάζ. Το μοντάζ επιχειρεί να δημιουργήσει αυτό το μωσαϊκό των εικόνων από το χθες στο σήμερα και την γρήγορη εναλλαγή των πρωταγωνιστών και των συναισθημάτων τους. Μερικές φορές οι στιγμές σιωπής μοιάζουν λυτρωτικές για τον θεατή, έως ότου ξαναβρεθεί ανάμεσα στα σκάγια των γρήγορων εικόνων και των μπερδεμένων εννοιών.

   Μέσα σε όλο αυτό το πισωγύρισμα της ιστορίας, ορθώνεται το αίσθημα της Ελευθερίας, τον ρόλο της οποίας αναλαμβάνει να θίξει η Αμαλία Μουτούση ως δασκάλα αναλύοντας τους στίχους του Εθνικού Ύμνου του Δ. Σολωμού στους μαθητές της. Στο πλαίσιο της κινηματογραφικής καινοτομίας, χρησιμοποιούνται μεσότιτλοι, γραμμένοι χειρόγραφα πάνω στο ποίημα του Σολωμού δίνοντας διάφορες πληροφορίες προλογίζοντας την επόμενη ενότητα της ταινίας. Προβάλλονται κι άλλα στοιχεία της εθνικής μας κουλτούρας, όπως το μάθημα του καθηγητή Νικήτα στο πανεπιστήμιο για τη Σφαγή των Νηπίων, το La Forza Del Destino τραγουδισμένο από τη Μαρία Κάλλας, η Ορέστεια του Αισχύλου για την πτώση του οίκου των Ατρειδών».

   Ευτυχώς, οι ερμηνείες είναι υψηλού επιπέδου, με κορυφαία αυτή της Αμαλίας Μουτούση, στο ρόλο της δασκάλας και συζύγου του οικογενειάρχη αδερφού (που ανέλαβε τελικά την ανατροφή του υιοθετημένου παιδιού). Ο αυτόχειρας γιος Θάνος Σαμαράς, ο οποίος ερμηνεύει το ρόλο του με έντονες κινήσεις και θανατηφόρα βλέμματα που προκαλούν πόνο, αλλά και την επίσης εξαιρετική Ιωάννα Τσιριγκούλη, στο ρόλο της άρρωστης μάνας, η οποία πείθει με μεγάλη ευκολία για τις ψυχολογικές της μεταπτώσεις κατά τη διάρκεια όλων αυτών των γεγονότων.

   Ένα ξεχωριστό κεφάλαιο στην ταινία αποτελεί η υποβλητική μουσική των «Drog Α Tek», οι οποίοι έχουν φτιάξει ένα κολλάζ από απόκοσμους ήχους τρομπέτας και γοητευτικά ηλεκτρονικά πειράγματα στον υπολογιστή, που παραπέμπουν στον ήχο ενός αστικού τοπίου προσαρμοσμένο στο κινηματογραφικό θέμα. Το εύπλαστο υλικό ενσωματώνεται στο μοντάζ της εικόνας και δημιουργεί τη γοητευτική αρμονία του χάους. Η μουσική των «Drog A Tek» κέρδισε το βραβείο πρωτότυπης μουσικής από την Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου.

   Σύμφωνα με τον σκηνοθέτη, η δουλειά πάνω στη μουσική διήρκησε περισσότερο από ένα χρόνο κι έγινε σε απόλυτη συνεργασία με το μοντάζ. Η μουσική κολεκτίβα βρισκόταν σε συνεχή επαφή με τον σκηνοθέτη και την εργασία των γυρισμάτων, για να μορφοποιηθούν οι μουσικές πάνω στην εικόνα και να δημιουργηθεί το τελικό αποτέλεσμα.

   Παρόλο τις μεγάλες προσδοκίες του σκηνοθέτη, η ταινία γοητεύει, προβληματίζει κι αξίζει την προσοχή όλων μας ή τουλάχιστον όσων δεν αρέσκονται σε κινηματογραφικές αφηγήσεις με αρχή, μέση και happy end.

Κατερίνα Νικολακούλη

Ταινίες

DMC Firewall is developed by Dean Marshall Consultancy Ltd