Ταινίες

Facebook

Twitter

Twilight Portrait

filmx5

Πορτραίτο Στο Λυκόφως
Σκηνοθεσία: Angelina Nikonova
Cast: Olga Dykhovichnaya, Sergei Borisov, Roman Merinov, Sergey Golyudov, Vsevolod Voronov

   Η ταινία που κέρδισε το Χρυσό Αλέξανδρο και το Βραβείο καλύτερης ταινίας Διεθνούς Επιτροπής και το βραβείο της Πανελλήνιας Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου στο πρόσφατο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης είναι μία γροθιά στο στομάχι. Η Nikonova, στην πρώτη της παρακαλώ ταινία, μάς παρουσιάζει τη Ρωσία του 21ου αιώνα χωρίς φτιασίδια και ωραιοποιήσεις. Το φιλμ εστιάζει στη ζωή της Marina, μίας Ρωσίδας στη Μόσχα, η οποία φαίνεται να έχει μία ζηλευτή ζωή, και του Andrey, ενός κυνικού, διεφθαρμένου αστυνομικού. Η Marina είναι παντρεμένη με έναν επιφανή επιχειρηματία, μένει σε μία από τις καλύτερες περιοχές της ρωσικής πρωτεύουσας, είναι κοινωνική λειτουργός, στο τμήμα αντιμετώπισης περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας. O Andrey βρίσκεται στο άλλο άκρο, ζώντας σε ένα φτωχικό σπίτι σε μία κακόφημη συνοικία μαζί με τον μικρό αδερφό του, που καπνίζει χασίς όλη τη μέρα, και τον άρρωστο ηλικιωμένο πατέρα του. Η ζωή της Marina είναι βασισμένη στο ψέμα και της προσφέρει μία επιφανειακή ευτυχία. Η συνειδητοποίηση έρχεται μία μέρα που εξελίσσεται σε εφιάλτη, μία μέρα στη διάρκεια της οποίας συμβαίνει μία αλληλουχία συμβάντων που όχι μόνο την βγάζουν από τον εφησυχασμό της, αλλά προκαλούν δραστική αλλαγή στη κοσμοθεωρία και συμπεριφορά της. Έχοντας ολοκληρώσει την ερωτική συνεύρεση με τον εραστή της, η Marina βρίσκεται να περπατά μόνη της σε μία κακόφημη περιοχή της πόλης. Πρώτα σπάει το τακούνι της, κατόπιν της κλέβουν την τσάντα, ύστερα αντιμετωπίζει εχθρική συμπεριφορά και αδιαφορία σε ένα καφέ και τέλος, πέφτει θύμα βιασμού από μία ομάδα διεφθαρμένων αστυνομικών που την περιμαζεύουν από το δρόμο.  Επικεφαλής των τριών αστυνομικών είναι ο Sergey. Ο βιασμός είναι το σοκ που την βγάζει από τη ραστώνη της, από την σιωπηλή αποδοχή των όσων συνέβαιναν στη ζωή της, από την αδυναμία - ή ακόμα και αδιαφορία - να προσπαθήσει να συμμετέχει δυναμικά στον κοινωνικό της περίγυρο. Συγκλονιστική είναι η σκηνή όπου ο σύζυγος και οι υποτιθέμενοι φίλοι της Marina οργανώνουν ένα πάρτυ γενεθλίων - έκπληξη, και στο οποίο αποκαλύπτει τα πραγματικά της συναισθήματα, ξεγυμνώνοντας την υποκρισία των σχέσεών τους. Τα στοιχεία που κυριαρχούν στο “Πορτραίτο στο Λυκόφως” είναι η αδιαφορία, ο ηθικός ξεπεσμός και η βία. Στοιχεία που αποτυπώνουν εν πολλοίς τη Ρωσία στην τρίτη δεκαετία μετά την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού, σε μία χώρα με τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες, μία χώρα όπου έχουν δημιουργηθεί δύο πόλοι: Από τη μία μεριά μία μικρή μειοψηφία έχει αποκτήσει τεράστια περιουσία εκμεταλλευόμενη τις διασυνδέσεις της με την διεφθαρμένη ηγεσία του Μπόρις Γέλτσιν, που εκποίησε σε τιμές ευκαιρίας τις πλουτοπαραγωγικές πηγές της χώρας σε λίγους και εκλεκτούς ημετέρους, οι οποίοι μετετράπησαν, εν μία νυκτί, σε οικονομικούς παράγοντες παγκόσμιας εμβέλειας. Και από την άλλη, υπάρχει η συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού που ζει σε συνθήκες ένδειας, κοιτάζοντας να τα βγάλει πέρα όπως - όπως, επιβιώνοντας κυριολεκτικά. Δεν ήταν λίγες οι φορές που έπιασα τον εαυτό μου να κάνει θλιβερούς παραλληλισμούς με όσα συμβαίνουν στην χώρα μας τα τελευταία τρία χρόνια, στην εποχή του ΔΝΤ, με τις εικόνες ανθρώπων που ψάχνουν στα σκουπίδια για φαγητό, με την καχυποψία, τον φόβο και την ολοένα αυξανόμενη βία να έχουν γίνει σκηνές της καθημερινότητας. Εικόνες, όπως ο βιασμός της Marina, που θα έπρεπε να λειτουργήσουν ως ισχυρό σοκ, από τη στιγμή που «βιάζουν» την υποτιθέμενη κοινωνία δικαίου, τις προοπτικές μας, την αισθητική μας. Η Nikonova, περιγράφοντας την κοινωνική πραγματικότητα στη χώρα της, κάνει ταυτόχρονα ένα σχόλιο που αφορά την μεγάλη πλειοψηφία των χωρών όλου του πλανήτη, καθώς οι ισορροπίες στην εποχή του νεοφιλελευθερισμού και του άκρατου, αχαλιναγώγητου καπιταλισμού έχουν διαμορφωθεί ξεκάθαρα.

   Η σκηνοθετική της προσέγγιση είναι υποδειγματική. Χρησιμοποιώντας εσκεμμένα φυσικό φωτισμό και σκηνοθετώντας με δύναμη και ρεαλισμό που θυμίζει το βρετανικό κινηματογράφο, σκιαγραφεί εν είδει ντοκιμαντέρ την καθημερινότητα των πρωταγωνιστών της. Η φωτογραφία είναι εξαιρετική και αποτυπώνει πιστά τις σκοτεινές, νοσηρές ιστορίες των προσώπων που βρέθηκαν ξαφνικά να ζουν σε μία κοινωνία - ζούγκλα, μία κοινωνία όπου νόμος είναι το δίκαιο του ισχυρότερου. Οι ερμηνείες των Olga Dykhovichnaya, η οποία έχει γράψει και το σενάριο, και Sergei Borisov είναι καταπληκτικές και δείχνουν ότι έγινε απαιτητικό casting. Η Nikonova φτάνει στα άκρα, θέλοντας να υπερτονίσει τον κυνισμό, τη διαφθορά, την κοινωνική ανισότητα. Ταυτόχρονα, όμως, η κριτική της φτάνει και στο επίπεδο του ατόμου, στο ψυχολογικό επίπεδο, στα τραύματα της παιδικής ηλικίας και στον τρόπο που επηρεάζουν την ενήλικη ζωή (ευφυέστατη η παρουσία του νεαρού κοριτσιού που υπαινίσσεται ότι κακοποιείται σεξουαλικά από τον πατέρα της, λειτουργώντας ως alter-ego της Marina). Η σκιαγράφηση των χαρακτήρων είναι πλήρης και βαθιά. Οι φροϋδικές αναφορές είναι έντονες και παρουσιάζονται με εκπληκτικό τρόπο στην ερωτική σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ Marina και Sergey, με πρωτοβουλία της πρώτης. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην ανάπτυξη των δύο αυτών χαρακτήρων στην εξέλιξη της ταινίας, εξέλιξη που είναι θετική και αναπάντεχη. Το “Πορτραίτο στο Λυκόφως” είναι μία ταινία που σε καθηλώνει από την αρχή ως το τέλος της. Παρόλη τη σκοτεινή χροιά της, το τέλος αφήνει μία νότα αισιοδοξίας, ενώ η όλη δομή του σε προϊδεάζει για το αντίθετο. Η αισιοδοξία, η ελπίδα και η αλλαγή, όμως, είναι θηλυκού γένους, όπως και η σκηνοθέτις . Και αντιπροσωπεύουν έννοιες που δεν πρέπει επ’ ουδενί να εκπνεύσουν.

   Και μία λεπτομέρεια με μεγάλη σημασία. Το χρηματικό βραβείο που συνοδεύει το βραβείο του Χρυσού Αλέξανδρου (20.000 ευρώ) υπερβαίνει ολόκληρο το budget της ταινίας! Η Nikonova έβαλε πολύ ψηλά τον πήχη με το «καλημέρα».

Νίκος Κασκαράς

Ταινίες

Επισκέπτες

1 Μέλος και 152 Επισκέπτες Συνδεδεμένοι
DMC Firewall is developed by Dean Marshall Consultancy Ltd