Άρθρα Μουσικής

Facebook

Twitter

Μουσικά Όργανα : Ύδραυλις (Εκκλησιαστικό Όργανο)

 

   ydraylisjchvnehΠρόκειται για το πρώτο πληκτροφόρο όργανο της αρχαιότητος, το οποίο λόγω της λειτουργικής χρήσης του νερού στην παραγωγή του ήχου, ονομάζεται και όργανο του νερού και αποτελεί πρόδρομο του εκκλησιαστικού οργάνου της δυτικής Ευρώπης.
 
   Η ιστορία της υδραύλεως ξεκινά κάπου στον 3ο αιώνα π.Χ, καθώς πρόκειται για μία επινόηση και εφεύρεση του μηχανικού Κτησίβιου του Αλεξανδρέα. Λέγεται πως η γυναίκα του, η Θαϊς ήτανε εκείνη που του ζήτησε να φτιάξει ένα μουσικό όργανο για να συνοδεύει τη φωνή της και σύμφωνα με ιστορικές καταγραφές, η ίδια έπαιζε την ύδραυλη και ίσως να είναι και η πρώτη οργανοπαίκτρια του εν λόγω οργάνου.

   Από την πρώτη στιγμή της εμφάνισής της, η ύδραυλις, προκάλεσε έντονο ενδιαφέρον και μεγάλη εντύπωση με αποτέλεσμα να συγκαταλέγεται στα θαυμαστά επιτεύγματα της αρχαιότητας. Παρήγαγε ήχο ηδύ, τερπνό και συνάμα η δυνατότητα παραγωγής ήχου δυνατού την καθιέρωσε στα αμφιθέατρα και στον ιππόδρομο. Στα βυζαντινά χρόνια αναβαθμίστηκε σε σύμβολο του αυτοκρατορικού μεγαλείου.

   Το καλοκαίρι του 1992 στο Δίον, υπό την επίβλεψη του καθηγητή Δ. Παντερμαλή, η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως την πλουσιότερη και καλύτερα διατηρημένη συστοιχία αυλών Υδραύλεως.

Πώς ήτανε όμως η ύδραυλις; Τι τεχνικά χαρακτηριστικά είχε και πως παρήγαγε ήχο;
YDRAYLIS- DION   Η ύδραυλις ήταν μια μεγάλη σύριγγα, που αποτελείτο από μια σειρά ηχητικών σωληνών από καλάμι, διαβαθμισμένων ανάλογα με το μήκος τους, μέσα στους οποίους φυσούσε ο εκτελεστής, όπου στα στόμια των αυλών της παρεχόταν υψηλής και σταθερής πίεσης αέρας. Κάτω από τους αυλούς υπήρχε μια δεξαμενή με νερό, στον πυθμένα της οποίας βρισκόταν ένα κοίλο ημισφαίριο, ο πνιγέας. Στον πνιγέα έμπαινε νερό από τις οπές της βάσης και αέρας από τους σωλήνες της κορυφής. Οι σωλήνες αυτοί ήταν πάνω από ένα κοίλο ημισφαίριο και κατέληγαν έξω από τη δεξαμενή. Ένας σωλήνας από αυτούς λύγιζε και συγκοινωνούσε με την πυξίδα.

   Η πυξίδα ήταν μια εμβολοφόρος αντλία που διοχέτευε τον αέρα από τον σωλήνα της κορυφής με πίεση στον πνιγέα. Έπειτα, ο αέρας οδηγείτο στο στεγανό χώρο πάνω από τη δεξαμενή και κάτω από τους αυλούς. Οι αυλοί στο κάτω μέρος είχαν τους γλωσσοκόμους. Η γλωσσίδα κάθε γλωσσοκόμου ήτο διάτρητη και με τη βοήθεια του πλήκτρου ωθούνταν προς τα μέσα με αποτέλεσμα να ανοίγεται δίοδος προς το στόμιο του αντίστοιχου αυλού. Ο πεπιεσμένος αέρας διοχετευόταν στον αυλό, άρα το όργανο ηχούσε. Όταν το πλήκτρο σταματούσε να πιέζεται, τότε η γλωσσίδα επανερχόταν στη θέση της με τη βοήθεια ενός ελατηριωτού μηχανισμού, διακόπτοντας τη ροή του αέρα και ο αυλός έπαυε να ηχεί.

   Το πρωτοπόρο αυτό ακουστικό και τεχνολογικό κατασκεύασμα, μετά τους Έλληνες, ταξίδεψε, υιοθετήθηκε και εξελίχθηκε από πολλούς φτάνοντας στη σημερινή του μορφή- τον απόγονο της υδραύλεως- το εκκλησιαστικό όργανο. Αποτελείται από 2 έως και 5 σειρές πλήκτρα, καθώς και από μία σειρά με ποδοκίνητα πλήκτρα που παράγουν μπάσους ήχους. Ο ήχος που παράγει είναι βαρύς, ιερατικός και μεγαλοπρεπής. Στη δυτική εκκλησία συνοδεύει τις λειτουργικές ψαλμωδίες, ενώ το συναντούμε και στην όπερα.

   Αρκετοί συνθέτες- μεταξύ αυτών ο J.S. Bach, J. Pachelbel και ο G.F. Handel- ασχολήθηκαν με αυτό το τόσο ιδιόμορφο και συνάμα επιβλητικό όργανο, συνθέτοντας έργα.

Γεωργία Σάλιαρη
tl3-22c

Άρθρα Μουσικής

Επισκέπτες

0 Μέλη και 155 Επισκέπτες Συνδεδεμένοι